भाषा/साहित्य

-आरसी रिजाल- पिता बितेको एकबर्षपछि छोराले आमालाई भन्यो -- बुहारीलाई ठूलो रोग लागेको छ। कसैलाई नभन्नु होला । नत्र सबैले छि: छि: दुरदुर गर्छ्न। डाक्टरले भन्या लाखौं खर्च हुन्छ रे ! ऊनी तलमाथी परिन् भने हाम्रो त जहाजै डुब्छ। आमाले -- आआफ्नो भोग हो बाबू। मसंग दुमडी छैन् ।मैले के गर्न सख्छु र ? भनिन् । छोराले -- यहि घरजग्गा सहकारीमा धितो राखेर उपचार गराउन पर्‍यो भन्यो। आमाले -- मेरो समाउने हाँगो भनौ वा टेक्न लौरो त्यहि ४ आनाको लालपुर्जा हो। तर नातिनीको साह्रै माया लाग्छ भनिन् । छोराले -- तपाईंलाई बान्चुन्जेल हामी थैथैगरेर पालिहाल्छौँ । एक डेढबर्ष कामगरेर घरजग्गा निखनी हाल्छु भनेर उपचार गराउने निहुँमा सहरतिर लाग्यो। एकबर्षसम्म बिबिचमा सन्चोबिसन्चो सोध्न आउँथ्यो । त्यसपछि बेखबर छ। ब्याज नतिरेकोले दुईबर्षपछि सहकारीले घर लिलाम गर्‍यो। बुढी अहिले गाँउलेको जुठोपुरो खाएर प्लास्टिकको छा...

-राजु सिटौला- अनेसास केन्द्रीय कार्यसमिति (२०२६-२०२८) को निर्वाचनमा महासचिव पदका लागि उम्मेदवारी घोषणा गरेदेखि धेरै साथीहरूले मेरो योजना, कार्यक्रम र दृष्टिकोणबारे जान्न चाहनुभएको छ। तर अहिलेसम्म मैले सामाजिक सञ्जालमा कुनै ठूलो घोषणापत्र सार्वजनिक गरेको छैन। यसको अर्थ मसँग अनेसासका लागि कुनै सपना, योजना वा दृष्टिकोण छैन भन्ने होइन। बरु, विगत दुई वर्ष महासचिवको जिम्मेवारी सम्हाल्ने क्रममा मैले एउटा महत्वपूर्ण कुरा बुझेँ, अनेसासजस्तो विश्वभर फैलिएको संस्थालाई कुनै एक व्यक्तिको योजना, जोश वा इच्छाशक्तिले मात्र अगाडि बढाउन सकिँदैन। जब मैले महासचिवको जिम्मेवारी सम्हालेँ, मसँग पनि धेरै सोच र उत्साह थियो। अहिले पनि छ। तर काम गर्दै जाँदा महसूस भयो कि संस्थालाई वास्तवमै अगाडि बढाउने शक्ति व्यक्तिगत योजनाभन्दा सामूहिक सहकार्यमा रहेछ। संस्थाका पदाधिकारीहरू, क्षेत्रीय नेतृत्व, च्याप्टरहरू र आजीवन सद...

-लालगोपाल सुवेदी- आहा ! हाम्रो अनेसास ! राम्रो अनेसास ! साहित्यमै फेरिरहौं जस्तो लाग्ने सास हाम्रो मुटु , हाम्रो प्राण भाषा नै हो खास लौ है बाबु ! पुस्तौं पुस्ता भाषा जोगाइराख साहित्यमा चलाऔं हामी मगमग वास संस्कार र संस्कृतिमै बढ्छ हाम्रो साख हाम्रो मन , हाम्रो पन कवितामा राखौं उपन्यास कथा पढौं ,नवै रस चाखौं आफ्नै भाषा संस्कृतिमै सम्पत्ति छ लाख लौ है नानी संस्कारमा अपनत्व चाख !! -केन्द्रीय वरिष्ठ उपाध्यक्ष, अनेसास...

-सुदीपभद्र खनाल- ऊँटको रूप हेरिन्न हेरिन्छ मरु-उत्क्रम गधाको श्वर हेरिन्न हेरिन्छ त्यसको श्रम व्यवस्था रूपमा हैन सारमा हेर्नुपर्दछ देशलाई दियो त्यस्ले के के त्यो हेर्नुपर्दछ बोलेर मात्र बन्दैन कर्मले देश बन्दछ नभए स्तुत्य सत्कर्म छिटै विस्मृत बन्दछ चिरस्थायी सदा सत्य बलवान् छ सधैँ पला सुनिन्छ वाद्यमा ताल हेरिन्छ नृत्यमा कला माटोको महिमा गाऊ महकिन्छ मरुस्थल न्यायको गीत घन्काऊ झुक्छ उम्दा महाबल फेरिन्न कहिल्यै देश निकृष्ट परिपाठले माटो विरुद्द जो उठ्छ सिद्दिन्छ अभिशापले निष्ठा आधारमा उठ्छ समृध्दि राष्ट्रको सदा राष्ट्र निर्माणमा मात्रै प्रयोग गर सम्पदा निश्वार्थ मनले बोल स्वराष्ट्र निम्ति गर्नुछ राष्ट्रकै निम्ति बाँचेर राष्ट्रकै लागि मर्नुछ -केन्द्रीय उपाध्यक्ष, अनेसास...

काठमाडौं । सर्जक शोभा अधिकारीको दोस्रो कृति ‘सफलताका २७ स्वर्णिम सूत्र’ लोकार्पण गरिएको छ । उनको यसअघि एउटा लघुकथाकृति प्रकाशित छ । काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा एलपी भानु शर्मालगायत व्यक्तिहरूले पुस्तक सार्वजनिक गरे । कार्यक्रममा लेखक अधिकारीले मानव जीवनमा प्रेरणाको ठूलो अर्थ रहने बताइन् । आफूले यसलाई जीवनको औषधिका रूपमा प्रस्तुत गरेको उनले उल्लेख गरिन् । कृतिमाथि समीक्षा गर्दै डा. नवराज खतिवडाले सार्वजनिक पुस्तक प्रेरणादायी भएको बताए । उनले कृतिमा सुधार गर्नुपर्ने विषयबारे पनि बोले । कार्यक्रममा एलपी भानु शर्मा, पुष्पराज पौडेल, दयाहाङ राई, शशि थापा पण्डितले आफ्ना विचार राखे । पुस्तक शिखा बुक्सले प्रकाशनमा ल्याएको हो ।...

नेपाल । लीलाध्वज थापा साहित्य प्रतिष्ठानले साहित्यिक द्वैमासिक पत्रिकाका सम्पादक प्रकाशक अग्रज साहित्यिक पत्रकार रोचक घिमिरेलाई ‘लीलाध्वज थापा साहित्य सम्मान तथा पुरस्कार’ प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । पुरस्कारकासाथ नगद राशि २५ हजार रुपैयाँ समेत प्रदान गर्ने जनाएको छ । प्रतिष्ठानल ६५ वर्षदेखि निरन्तर रूपमा प्रकाशित हुँदै आएको ‘रचना’ साहित्यिक पत्रिका सम्पादन प्रकाशक घिमिरेको योगदानको कदर गर्दै उक्त पुरस्कार प्रदान गर्न लागेको अध्यक्ष विजयध्वज थापाले जानकारी दिए । लीलाध्वज थापा साहित्य सम्मानबाट यसअघि सत्यमोहन जोशी, वासुदेव त्रिपाठी, तारानाथ शर्मा, तुलसी दिवस, गोपीकृष्ण शर्मा, ज्ञानमणि नेपाल, प्राडा दयाराम श्रेष्ठ र गीता केशरी सम्मानित भइसकेका छन् ।...

अमेरिका । अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) केन्द्रीय कार्यसमिति २०२६–२०२८ को विभिन्न पदका लागि दिइएको उम्मेद्वारीको नामावली प्रकाशन गरिएको छ । अध्यक्ष पदमा अमेरिकाबाट लालगोपाल सुवेदी र क्यानडाबाट सुरेन उप्रेतीको उम्मेदवारी परेको छ । त्यस्तै वरिष्ठ उपाध्यक्षमा अमेरिकाबाटै सुदीपभद्र खनाल र तारा अधिकारीको उम्मेदवारी परेको छ । महासचिवमा पनि अमेरिकाबाटै राजु सिटौला र सहदेव कोइरालाको उम्मेदवारी परेको निर्वाचन समितिले जनाएको छ । ...

अमेरिका । “आमाले बिसाएको भारी हलुकै उठाउन खोजेथेँ, आधा दिन काटेपछि बल्ल थाहा लाग्यो, जिन्दगी कति गह्रौँ रहेछ...।” यी हरफ साहित्यकार डा. गीता त्रिपाठीका हुन्। अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) नर्थ क्यारोलाइना च्याप्टर र नर्थ क्यारोलाइना नेपाली साहित्य समाजको संयुक्त आयोजनामा प्रत्येक महिनाजसो सञ्चालन हुने मासिक घरदैलो कार्यक्रमअन्तर्गत यसपटक शनिबार राति डा. त्रिपाठीसँग जुममार्फत साक्षात्कार गर्ने तथा उहाँका रचना सुन्ने अवसर प्राप्त भएको थियो। कार्यक्रममा डा। त्रिपाठीले तीनवटा कविता र दुईवटा गीत प्रस्तुत गर्नुभएको थियो। गीत, सङ्गीत, निबन्ध तथा समालोचनामा कलम चलाउने बहुआयामिक प्रतिभाकी धनी ५३ वर्षीया डा. त्रिपाठीका झन्डै एक दर्जन साहित्यिक कृति प्रकाशित छन्। कविता वाचनका क्रममा उहाँले विगतको तुलनामा अहिले वातावरणीय समस्या बढ्दै गएकाले पर्यावरणसम्बन्धी कविता र साहित्यको चर्चा...

नेपाल । लेखक वसन्त थापाको संस्मरणात्मक कृति ‘एउटा औसत जिन्दगी’ सार्वजनिक गरिएको छ । आइतबार काठमाडौंमा एक कार्यक्रमबीच पुस्तक लोकार्पण गरिएको हो । लेखक थापा, साहित्यकार खगेन्द्र संग्रौला, विश्लेषक हरि शर्मा तथा थापाका नातिनातिनीले संयुक्त रूपमा पुस्तक सार्वजनिक गरे । कृतिमा विभिन्न पत्रपत्रिका तथा पुस्तकमा प्रकाशित थापाका संस्मरणात्मक लेख संगृहीत छन् । कार्यक्रममा साहित्यकार संग्रौलाले लेखक थापासँग उनको लेखनयात्रा, संघर्ष तथा तत्कालीन धरानको साहित्यिक परिवेशलगायत विषयमा संवाद समेत गरेका थिए । कार्यक्रममा फाइनप्रिन्टका प्रकाशक अजित बरालले वसन्त थापाको भाषाशैली र संस्मरण लेखनले नेपाली समाजको परिवर्तनशील चरित्रलाई बुझ्न महत्त्वपूर्ण आधार प्रदान गर्ने बताए । भाषा र अभिव्यक्तिका दृष्टिले पनि यो पुस्तक पठनीय रहेको उनले उल्लेख गरे । पुस्तक फाइनप्रिन्टले प्रकाशन गरेको हो ।...

नेपाल । सर्लाहीको बज्जिका साहित्य समाजले बज्जिका भाषामा ६ कृति ल्याइसकेका साहित्यकार विश्वराज अधिकारीलाई ‘बज्जिका रत्न, २०८३’ प्रदान गरेको छ । शनिबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा आख्यानकार भागीरथी श्रेष्ठ, समाजका अध्यक्ष रामचन्द्र महतो कुशवाहालगायत व्यक्तिहरूले अधिकारीलाई बज्जिका रत्नद्वारा सम्मान गरेका हुन् । कार्यक्रममा अधिकारीद्वारा लिखित बज्जिका भाषाको लघुकथाकृति ‘हरिअरी’, जगदीशप्रसाद शर्माद्वारा सम्पादित कृति ‘विश्वराज एकः व्यक्तित्व अनेक’ र रामचन्द्र महतो कुशवाहाद्वारा लिखित ‘विश्वराज अधिकारी बज्जिका रत्न’ नामक कृति लोकार्पण समेत गरियो । सम्मान गर्दै आख्यानकार श्रेष्ठले अमेरिकामा बसेर पनि नेपाली र बज्जिका भाषासाहित्यमा निरन्तर सक्रिय अधिकारीको सिर्जनशीलताको चर्चा गरिन् । बज्जिका साहित्य समाजका अध्यक्ष कुशवाहाले सर्लाही छतौनामा जन्मिएर अहिले सात समुद्रपारि अमेरिकामा रहेर पनि बज्ज...