भाषा/साहित्य

-आरसी रिजाल- हरिश्चन्द्र बुढा छोरा रोहितलाई -- अनैतिक सम्पती जोडेर, समाजमा रवाफ देखाएर हिँड्ने काम नगर्नु। असल मान्छे भएर बाच्नु पर्छ भन्थे। रोहितले -- जस्तो देश उस्तै भेष। तलदेखी माथिसम्म मिलाएर खान जान्नुपर्छ । तपाईलाई केही थाहा छैन भन्दै खिसी गर्थ्यौ। देशमा भ्रष्टहरुको बिगबिगीले असह्य भएपछि जनताको बिद्रोह थेग्न नसकी सत्ता परिवर्तन हुन्छ। रोहित अकुत सम्पत्ति जोडेकोमा जेलपर्छ।उसका छोराछोरीले हजुरबुवालाई -- तपाईले डेडिलाई किन बेलैमा सजग नगराको ? अब यो समाजमा हामीले कसरी शिर ठाडो पारेर हिँड्ने भन्छन् । हरिश्चन्द्रले -- मेरो भनाइ तिम्रा डेडिममीले एउटा कानले सुन्ने अर्को कानले उडाउने गरे। अनि विश्वविद्यालयमा पढ्ने तिमीहरुले समाजमा अरुकोभन्दा हाम्रो हैसियत कसरी माथि पुग्यो ? यसबारे किन सोचेनौ ? डेडि तपाईंले थुपारेको कालोधनको पापको भागेदार हामी हुँदैनौ भन्न किन सकेनौ ? अब रोइकराई गरेर केही ह...

-आर. आर. चौलागाईं- पुराना बासी अनुहारले पुरानै खोज्छन् नयाँ ताजा अनुहारले नयाँ नै खोज्छन् । पोखरीमा फोहर पानी जमेर बसेको छ पहिला त्यसलाई फाल्नोस् बगैँचामा झारपात उम्रेर झाडी भएको छ पहिला त्यसलाई फाँड्नोस् घरमा सर्प, बिच्छी, भ्यागुता, माकुरा र किराफट्याङ्ग्राहरूको वास छ पहिला तिनीहरूलाई सखाप पार्नोस् । आकाशमा कालो बादल मडारिएको छ पहिला त्यसलाई हटाउनोस् धरतीमा जताततै खाल्डैखाल्डा छन् पहिला त्यसलाई पुर्नोस् दुर्योधन, दु:शासन, शकुनि र शिशुपालहरू यत्रतत्र सर्वत्र फैलिएका छन् पहिला तिनीहरूलाई वशमा लिनोस् । तपाईँहरूले रगत बगाएको के काम ? तपाईँहरूले सपना देखेको के काम ? यसरी चल्दैन चल्दै चल्दैन पटक्कै चल्दैन परिवर्तन त आमूल हुनुपर्छ नत्र सधैँभरि यस्तै गन्जागोल भइरहन्छ । -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

नेपाल । साहित्यकार महेशराज खरेलको आत्मकथात्मक उपन्यास ‘यात्रा जिन्दगीको’ (भाग दुई) प्रकाशनमा आएको छ । खरेलको यो चौथो पुस्तक साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो । साहित्यकार तथा समालोचक प्राडा गोविन्दराज भट्टराईले कृतिमाथि आफ्नो धारणा राख्दै भनेका छन्, “अघिल्ला खण्डलाई मैले पनि आत्मपरक आख्यान हो भनेँ । यो त्यसैको क्रमलेखन हो । मैले सन् २०२२ कि नोबेल पुरस्कार विजेता फ्रान्सेली स्रष्टा आनी आर्नोको ‘आमाको कथा’ नामक उपन्यासिका पढेँ । त्यो उनकी आमाको जीवन र सँगसँगै आफ्नो अनुभूति थियो । उनले अन्त्यमा भनिन्– ‘आख्यानजस्तो तर हाम्रा पालाको इतिहास, सामाजिक र राजनीतिक सबैथोक मिसिएका कुरा । यसै बिच मेरी आमा र म पनि संघर्षपूर्ण स्थितिमा बाँचेको कथा हो ।’ त्यसैले म भन्छु– महेशको पनि त्यस्तै हो ।” महेशराज खरेलले बहुविधामा कलम चलाउँदै आएका छन् । उनको पहिलो कृति ‘मनको किरण’ कविताकृति हो भने आत्मकथात्मक उपन्य...

नेपाल । महेन्द्र नेउपानेको दोस्रो लघुकथाकृति ‘चुनावी सेरोफेरो’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक भएको छ । सिर्जना अभियान समाजद्वारा भक्तपुरमा आयोजित कार्यक्रममा डा. पुष्करराज भट्ट, डा. हरिप्रसाद भण्डारी लगायतले कृति सार्वजनिक गरे । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि डा. भट्टले समकालीन लघुकथाको प्रवृत्तिबारे चर्चा गरे । कृतिमाथि समीक्षा गर्दै डा. भण्डारीले ‘चुनावी सेरोफेरो’ शीर्षक सार्थक रहेको उल्लेख गर्दै २०८२ को निर्वाचन परिवेशलाई लघुकथामा सान्दर्भिक र रोचक ढंगले प्रस्तुत गरिएको बताए । कार्यक्रममा लघुकथाकार लता केसीले कृतिकारको लेखनशैलीको प्रशंसा गर्दै छोटो समयमै दुई कृति प्रकाशन गर्नु उपलब्धिमूलक भएको बताइन् । लघुकथाकार नेउपानेले चुनाव घोषणादेखि मतदानसम्मका घटनालाई समेटेर ५९ लघुकथामार्फत कृतिलाई दस्ताबेजका रूपमा प्रस्तुत गरेको उल्लेख गरे । साहित्यकार ध्रुव मधिकर्मीले कृतिमा समेटिएका विषयहरू वर्तमान मा...

कोलोराडो । अनेसास कोलोराडो शाखाको आयोजनामा विशिष्ट कवि एवं लोकप्रीय गीतकार दिनेश अधिकारीको सम्मान तथा अनेसासका पूर्व केन्द्रीय अध्यक्ष डा. ज्ञानेन्द्र गदालको दुईवटा नविनतम कृति (बाल गीतसंग्रह र उपन्यास) को सार्वजनिकिकरण कार्यक्रम हुने भएको छ । कार्यक्रम कोलाराडोस्थित नेपाली घरमा यही अप्रिल १२ तारिक आईतबार दिउँसो १ बजे हुनेछ । बिशेषतः विशिष्ठ कवि दिनेश अधिकारीको सशक्त कविता एवं गीतहरु प्रत्यक्ष सुन्ने र बिचार आदानप्रदान गर्ने यो अमूल्य अवसर पनि हो, साहित्यमा रुचि राख्ने सबै कोलोराडोवासी महानुभावहरुलाई कार्यक्रममा उपस्थितिका निम्ति निमन्त्रण गरिएको छ ।...

नेपाल । लेखक तथा स्तम्भकार केशव दाहालको नयाँ उपन्यास सार्वजनिक भएको छ । इथाको कथा समावेश गर्दै तयार गरिएको गीति नाटकसहित उपन्यास सार्वजनिक भएको हो । कार्यक्रममा भूषिता वशिष्ठले ‘इथा’ उपन्यास केवल ऐतिहासिक आख्यानका रूपमा नभएर पौरस्त्य दर्शनका दृष्टिबाट हेरिनुपर्ने बताइन् । इतिहास, संघर्ष र महिला स्वाभिमानको सशक्त अभिव्यक्ति ‘इथा’ रहेको उनको भनाइ छ । उपन्यास ‘इथा’ ले करिब दुई हजार चार सय वर्षअघिको ऐतिहासिक, पौराणिक र किंवदन्तीमूलक परिवेशलाई आधार बनाउँदै वैशालीबाट लिच्छविहरू कसरी मञ्जुपट्टन पुगेर सौमरहरूमाथि विजय हासिल गरे भन्ने कथा समेटेको छ । इथा दाहालको चौथो कृति हो । ...

नेपाल । साहित्यकार राजकुमारी कुँवर (सानु गुल्मेली) को ‘उल्टो थपडी’ कविता संग्रह विमोचन भएको छ । कविता संग्रहमा ५५ वटा कविता समावेश छन् । श्रीमान र परिवारको सहयोगले आफुले कविता संग्रह प्रकाशन गर्न सफल भएको कुँवरले बताउनुभयो । उहाँले आफ्नो कृति अध्ययन गरेर सुझाव दिन समेत सबैलाई आग्रह गर्नुभएको छ । कृतिको आवरण आफ्नै छोरी आकृति खड्काले तयार गरेको उहाँले बताउनुभयो । गुल्मी पुर्कोटदहमा जन्मिनुभएको कुँवर क्षेत्र विकास माध्यमिक विद्यालय प्यूठान नगरपालिका–७ पुण्यखोलामा शिक्षण पेशामा आबद्ध हुनुहुन्छ । उहाँले स्नातकोत्तरसम्म शिक्षा हासिल गर्नुभएको छ । साहित्यकार कुँवरले गत वर्ष ऐजेरु कथा संग्रह प्रकाशन गर्नुभएको थियो । उहाँ लुम्बिनी वाङ्मय प्रतिष्ठान प्यूठान शाखाको अध्यक्ष, नेपाल बाल साहित्य समाज लुम्बिनी प्रदेशको सचिव, साहित्य परिषद प्यूठानको सचिव, राप्ती साहित्य परिषद प्यूठान लगायत क्षेत्रमा आवद...

नेपाल (हेटौंडा) । झरना साहित्यिक परिवारले आफ्नो ३२५ औँ साहित्यिक शृङ्खलाका अवसरमा ३२औँ मुक्तक साँझ सम्पन्न गरेको छ । उक्त कार्यक्रममा रुकुम पश्चिमका मुक्तककार कर्णबहादुर खत्रीलाई साहित्यकार रमेशमोहन अधिकारीद्वारा आफ्ना आमाबुबाका स्मृतिमा स्थापित ‘शिव–सावित्री अधिकारी मुक्तकसम्मान–२०८२ नगद रु. १५५५५/– सहित समर्पण गरियो । यसै अवसरमा मकवनपुर जिल्लाभित्रका विभिन्न विद्यालयका कक्षा ९-१२ मा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूमध्ये उत्कृष्ट ९ जनालाई आआफ्नै मुक्तक वाचन गर्न लगाई प्रतियोगिता सञ्चालन गरिएकामा बुद्ध मावि हात्तीसुँडेकी छात्रा सुमिना दहाल सर्वोत्कृष्ट भएकीले नगद रु. ५५५५/- सहित 'शिव-सावित्री अधिकारी स्मृति मुक्तक नवप्रतिभा पुरस्कार' प्रदान गरिएको थियो । हेटौंडा क्याम्पसको सभाकक्षमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा मकवानपुर जिल्लामा रहेका मुक्तककारहरुमध्ये एकल मुक्तक कृति प्रकाशन गरेका १३ जना मुक्तकक...

नेपाल । साहित्यकार डा. देवेन्द्रप्रसाद भट्टका ‘काव्यऋषि मनिराजका अष्टदीप’ र ‘धर्तीमा झरेको दीप’ दुइटा कृति विमोचन भएका छन् । नेपाली साहित्य रचना, आध्यात्मिक चिन्तन र बौद्धिक ज्ञान एवं विचार विमर्श समेटिएका उक्त पुस्तक साहित्यकार प्राडा वासुदेव त्रिपाठी र वैष्णव परिषद् नेपालका अध्यक्ष स्वामी देवराज आचार्यले विमोचन गर्नुभएको हो । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा शुक्रबार आयोजित कार्यक्रममा सहभागी वक्ताले उक्त कृतिको प्रकाशनले साहित्य र समाज, वर्तमान शिक्षा, सामाजिक उत्तरदायित्व र आध्यात्मिक चिन्तनमाथि गहिरो सम्बन्ध बढाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । अछामको घुघुरकोटस्थित कुमैस्थान निवासी साहित्यकार डा। भट्ट नेपाली भाषा र साहित्यका एक प्रतिष्ठित प्राध्यापक, अनुसन्धानकर्ताका रूपमा चर्चित हुनुहुन्छ । कार्यक्रममा त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक नेत्र एटम, प्राडा नारायण गड्तौला, संस्कृत विभागका उप...

नेपाल । साहित्यिक पत्रकार संघले ४५औँ कथा दिवसको अवसर पारेर विभिन्न सर्जकहरूलाई सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गरेको छ । संघले बिहीबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा ‘भवानी साहित्यिक पत्रकारिता सम्मान’ साहित्यिक पत्रकार रमेश पोखरेललाई प्रदान गरेको छ । उनी शब्द संयोजन मासिकका कार्यकारी सम्पादक हुन् । त्यस्तै साहित्यिक पत्रकार प्रवीण जोशी (शृङ्खला साहित्यिक मासिकको संपादक–प्रकाशक) लाई सम्मानित गरेको छ । कार्यक्रममा ‘लोकप्रिया पुरस्कार’ साहित्यकार प्रतिसरा सायमीलाई प्रदान गरियो । उक्त कार्यक्रममा कविहरू विमला तुम्खेवा र मीनकुमार श्रेष्ठ ‘नवोदित’लाई ‘व्यथित काव्य सम्मान’ प्रदान गरियो । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका पूर्वकुलपति केके कर्माचार्यले सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गरे । संघले घोषित ‘व्यथित काव्य डायस्पोरा सम्मान’ कविहरू लालगोपाल सुवेदी र दीपा राई पुन अमेरिका...