भाषा/साहित्य

-आरसी रिजाल- ए बाउ ! जाबो पानीको गिलास समाउन नसकी ओछ्यानमा पोख्यौ हैन? बाउ -- बुढा र बालक उस्तै हुन्छन् ।त्यसै नझर्कि न बाबू ! छोरा -- ऎले उस्तै भन्नूहुन्छ।म बालक छँदा अङ्खरा हातबाट खस्दा तपाईंले --ए घिच्नाको काल तेरो पाखुरामा मासी छैन कि क्याहो भन्दै गाला चट्काएको बिर्सनु भयो। बाउ -- ल सुन! बालक हुर्कदै युवा, प्रौढ अनि बूढो हुन्छ।बुढोपछि बढ्ने अर्को तह छैन् । मांसपेशी सिथिलभै,शरीर कमजोर हुँदै जान्छ अनि हलचल गराउन पर्ने मुढा झैँ होइन्छ ।केटाकेटी भने उमेरीदै जान्छन्।सोही अनुपातमा हड्डी र मांसपेशी दरिलो र कसिलो हुँदै जान्छ। सिक्ने उमेर भएकोले अग्रजको हकारबाट बच्न सजग हुँदै जान्छन्। छोरा --त्यसो भए तपाईंहरु हसुर्ने अनि ट्याउट्याउ कराएर थच्चिने मात्र। बाउ -- "हामीलाई काम छउन्जेल भाँडो, काम सकियो ठाँडो" जस्तो नआँक।हामी त ज्ञान,सीप र अनुभवले खारिएका " जिउँदो इतिहास " हौँ। हामीबाट कति धुत...

- रमेशचन्द्र घिमिरे- चरी जस्तै बन्न पाए कति जाती हुन्थ्यो जहिले पनि यात्रा मेरो आकाशमाथि हुन्थ्यो बादलसँग खेल्दै खेल्दै डुल्न घुम्न पाइने डाँडाकाँडा नाघ्न पाइने हिमाल चुम्न पाइने फर्की आउँथेँ आफ्नै बस्ती जब राति हुन्थ्यो चरी जस्तै बन्न पाए कति जाती हुन्थ्यो चारो खोज्न बेलाबेला जङ्गलमा चर्थेँ खोल्साखोल्सी खोज्थेँ अनि पानी खान झर्थेँ तारा साथी हुन्थ्यो मेरो जून साथी हुन्थ्यो चरी जस्तै बन्न पाए कति जाती हुन्थ्यो । -भोर्लेटार, लमजुङ ।...

नेपाल । सर्जक शुकदेव उपाध्यायको दोस्रो उपन्यास ‘ऐँजेरु’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक भएको छ । साहित्य सदनमा नेपाल स्रष्टा समाजद्वारा आयोजित कार्यक्रममा साहित्यकारहरू रोचक घिमिरे, श्रीओम श्रेष्ठ रोदन, निर्मोही व्यास, चन्द्रप्रसाद भट्टराई, माधवप्रसाद गौतम लगायतले उपन्यासको सार्वजनिक गरे । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि अग्रज साहित्यिक पत्रकार तथा साहित्यकार घिमिरेले समाजको यथार्थ परिस्थितिलाई उपन्यासमा समेटिएको बताए । कृतिमाथि समीक्षा गर्दै साहित्यकार भट्टराईले उपन्यासको कथावस्तु सलल बगेको बताए । नियात्राकार निर्मोही व्यासले उपन्यासको कथानक यथार्थमा आधारित भएको उल्लेख गरे भने साहित्यकार रोदनले लेखकले आफ्नो जन्मदिनको अवसर पारेर पुस्तक सार्वजनिक गरेकोमा खुसी व्यक्त गरे । कार्यक्रममा डा. शान्तिमाया गिरी, माधवप्रसाद गौतम, उपन्यासकार उपाध्याय लगायतले बोलेका थिए ।...

नेपाल । गीतकार तथा साहित्यकार डा. डीआर उपाध्यायको नयाँ उपन्यास ‘आसक्ति’ एक कार्यक्रमकाबीच सार्वजनिक गरिएको छ । उपाध्यायको यो १७औँ उपन्यास हो । मंगलबार काठमाडौंमा साहित्यिक पत्रकार संघले आयोजना गरेको कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि प्रतिनिधिसभाका सांसद डा. अमरेशकुमार सिंहलगायतले कृति सार्वजनिक गरे । सिंहले राजनीतिज्ञले झुठो बोले पनि साहित्यकारले झुठो नबोल्ने भन्दै कलमको शक्तिको चर्चा गरे । कार्यक्रममा उपन्यासकार डा। उपाध्याय, आयोजक संस्थाका अध्यक्ष राधेश्याम लेकालीलगायतले बोलेका थिए ।...

नेपाल । साहित्यकार वियोगी बुढाथोकीको पाँचौँ नियात्राकृति ‘समयले जुटाएको चिटचिट’ एक कार्यक्रमबीच लोकार्पण गरिएको छ । नेपाली लेखक संघका अध्यक्ष समेत रहेका उनका यसअघि १७ पुस्तक प्रकाशित छन् । मंगलबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि नियात्रा समाजका अध्यक्ष मोहन चापागाईंलगायतले उक्त कृति सार्वजनिक गरे । चापागाईंले कृति सार्वनजनिक गर्दै वियोगीका नियात्राहरूमा मानवीकरण भेटिने उल्लेख गरे । साहित्यकारको व्यक्तित्व तिनका कृतिमा भेटिने बताउँदै उनले कृतिभित्रका विभिन्न रोचक प्रसंगहरूको चर्चा गरे । कृतिमाथि समीक्षात्मक टिप्पणी गर्दै प्रा. कपिल अज्ञातले यात्रामा आँखा, मन र गोडा, तीनैको सन्तुलन हुनुपर्ने भन्दै तिनकै सन्तुलनले नियात्रा जन्मिने बताए । उनले वियोगीका नियात्रामा अनुभूति र सन्देश पर्याप्त रहेको बताए । शिवपुरी साहित्य समाजद्वारा आयोजित कार्यक्रममा सर्जकहरू विष्णुबहादुर सिंह, श्री...

नेपाल । लघुकथाकार रमेन्द्र कोइरालाका कथामाथि बहस सम्पन्न भएको छ । ‘नारी स्रष्टा समाज’ले काठमाडौँको कालिकास्थानस्थित सर्वनाम थियटरमा आयोजना गरेको ‘ममता मृदुलसँग लघु कथामा बहस’ कार्यक्रममा कोइरालाका कथाहरुमाथि बहस भएको हो । वरिष्ठ नाट्यगुरु अशेष मल्लको प्रमुख आतिथ्य तथा वरिष्ठ समालोचक प्रा।डा। लक्ष्मणप्रसाद गौतम, लघुकथा समाज नेपालका संस्थापक तथा स्रष्टा समाज नेपालका अध्यक्ष श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’, लघुकथा समाजका उपाध्यक्ष तुलसीहरि कोइराला र सिर्जना अभियानका अध्यक्ष ध्रुव मधिकर्मीको विशिष्ट आतिथ्यमाकार्यक्रम सम्पन्न भएको हो । लघुकथा समाजका उपाध्यक्ष तुलसहरि कोइरालो रमेन्द्र कोइरालाको व्यक्तित्व र लघुकथाकारिताका सम्बन्धमा चर्चा गर्नुभयो । लघुकथाकार पिपि कोइरालाले जेठो दाइ रमेन्द्रको सङ्घर्ष, परिवारको कठोर जिम्मेवारी निर्वाह गर्दै पनि प्रगति गरेको आदि चर्चा गर्नुभएको थियो । कथाकार कोइराला र उ...

नेपाल । नेतृ डा. बिन्दा पाण्डेको नयाँ कृति ‘भुइँमान्छे’ बारे विमर्श कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ । राजधानीमा बुधबार आयोजित कार्यक्रममा कृतिमाथि पूर्वमन्त्री एवं नेकपा (एमाले) का उपमहासचिव प्रदीप ज्ञवालीले ‘भुइँमान्छे’ को वास्तविक कथा खोज्न लेखक पाण्डेले भुइँसम्म पुगेर गरेको प्रयत्नको प्रशंसा गर्नुभयो । उहाँले विगतमा पार्टी निर्माणका क्रममा गाउँ गाउँमा भेटिएका सेल्टरदाताले प्रशासनको आँखा छलेर आफ्नो ज्यान र सम्पत्तिसमेत दाउमा राखेका नेता, कार्यकर्तालाई आफूले नखाई गरेको सहयोगलाई ‘भुइँमान्छे’ ले सम्झाएर जीवन्त बनाएको बताउनुभयो । सो अवसरमा गोरखापत्र संस्थानका महाप्रबन्धक लालबहादुर ऐरीले ‘भुइँमान्छे’ ले इतिहासलाई अभिलेखीकरण गरेको बताउँदै हिजोको सङ्घर्ष र तत्कालीन नेपाली समाजको ऐना झल्किने वास्तविकता नयाँ पुस्ताले समेत थाहा पाउने अवसर पाएको बताउनुभयो । लेखक डा. पाण्डेले पार्टीले इतिहासलाई अभिलेखी...

नेपाल । वानीरा फाउन्डेसनले मङ्गलबार एक समारोहबिच काठमाडौँमा शताब्दी पुरुष डा. सत्यमोहन जोशीको एक सय छैटौँ जयन्ती मनाएको छ । सोही अवसरमा प्रसिद्ध समालोचक प्रा. केशव सुवेदीले नइ प्रकाशनबाट प्रकाशित तीन वटा कृतिको लोकार्पण गर्नुभयो । लोकार्पण भएका कृतिहरूमा अक्षरशिरोमणि मदनमणि दीक्षितकृत ‘नरेन्द्रराज प्रसाईका पाँच जीवनीकृति’, गोविन्द भट्टकृत ‘इन्दिरा प्रसाईको ए समुद्र १’ र ठाकुर शर्मा भण्डारीद्वारा लिखित ‘नइ कीर्ति विवेचना’ रहेका छन् । दीक्षितकृत कृतिको सम्पादन इल्या भट्टराई र भट्टकृत कृतिको सम्पादन प्रा।डा।ऋषिराम शर्माले गर्नुभएको छ । वानीरा फाउन्डेसनका अध्यक्ष इन्दिरा प्रसाईको सभापतित्वमा सञ्चालित सो समारोहमा प्रा।केशव सुवेदी, श्रीमती इल्या भट्टराई, ठाकुर शर्मा भण्डारी तथा सदस्यसचिव नरेन्द्रराज प्रसाई र कार्यक्रम संयोजक भगवती बस्नेतले शताब्दी पुरुष डा. सत्यमोहन जोशीको महिमा र नव कृतिहरुक...

–डा. नवराज लम्साल– तिम्रो गाउँमा तिम्रै हातले पानी पिलाइनौ एकै झुल्को दर्शन गर्ने मौका मिलाइनौ । ल्याइदिएको जाली रुमाल मैलिएर गयो छाती पनि भत्किएको आँगनजस्तो भयो हिउँ हेरेर सागर छोएँ सम्झेँ बालापन आँखै सामु गुलाफ जल्दा कस्तो भयो मन भन्न बाँकी कथा भन्ने मौका मिलाइनौ तिम्रो गाउँमा तिम्रै हातले पानी पिलाइनौ हालबात जे जे थिए थिए मात्रै भए मीठा बोली बचन पनि खोइ कता गए साइनो भन्नु के भन्नु खै दिलले डाँडो काट्यो साइनो नभै साइनो लाको साइनो पनि फाट्यो मन्दिर जाने देउता भेट्ने मौका मिलाइनौ तिम्रो गाउँमा तिम्रै हातले पानी पिलाइनौ ।...