भाषा/साहित्य

–रमेशचन्द्र घिमिरे– मेरो प्यारो स्कुलको प्यारो फूलबारी सजाउन मन छ मलाई फूलको बेर्ना सारी । फूलबारीमा फुल्ने फूल रङ्गीचङ्गी छन् फूलबारीलाई माया गर्ने साथी सङ्गी छन् चिरिच्याट्ट बनाउनु छ सफा सुग्घर पारी हामी पनि सफा पारौँ हाम्रो फूलबारी । प्यारा मेरा गुरुहरू प्यारा साथीभाइ माया गर्न जानेको छु मैलै सबैलाई त्यस्तै माया गर्छु फूललाई गोड्छु झार फाली यही मायाले झाङ्गिने छ हाम्रो फूलबारी । रमाउँदै स्कुलमा मैले टेकेपछि मलाई पढ्ने जाँगर चल्छ यस्तो देखेपछि फूलझैँ राम्रो हुन मन छ मनकै फोहोर फाली हामी जस्तै सुन्दर बनाऔँ हाम्रो फूलबारी । खाल्टा खनौँ घोचो गाडौँ बार बनाई घेरौँ छेस्का खोजौँ डोरी कसौँ वरिपरि बेरौँ फूलबारीको जतन गर्ने बनौँ हामी माली स्कुल जस्तै राम्रो बनोस् हाम्रो फूलबारी । -भोर्लेटार, लमजुङ ।...

–लक्ष्मी ‘रेशमी’– प्रचण्ड गर्मीमा एक झोँका तुफानको बेग काला सेता बादल बर्सियो बेस्सरी छायाँको खोजिमा भौँतारिएका दुइचार जीवनहरु खुशीले नाचिरहेका कदमका पातहरु आफुमै समाहित थोपाहरुलाई चुम्दै झुमिरहेका फुलपत्रहरु तनको शीतलता मनसम्म नपुग्दै चर्किएको घाम देखेर ट्वाल्ल परेर टोलाइरहे बर्षाको मायावी चाल र क्षणभरमै बदलिएको मौसम देखेर । –चन्द्रपुर, रौतहट । ...

नेपाल । मदन पुरस्कार गुठीले विसं २०८० को मदन पुरस्कार मोहन मैनाली र जगदम्बा श्री पुरस्कार प्रा डा योगेन्द्रप्रसाद यादवलाई दिने निर्णय गरेको छ । गुठीको शुक्रबार बसेको बैठकले २०८० सालमा प्रकाशित पुस्तकहरूमध्येबाट मैनालीले लेख्नुभएको ‘मुकाम रणमैदानः नेपाल–अङ्ग्रेज युद्धको बखान’ पुस्तकका लागि मदन पुरस्कार र ‘नेपालका भाषाहरूको पहिचान, संरक्षण र अध्ययन–अनुसन्धान क्षेत्रमा निरन्तर समर्पित भई गहकिलो प्राज्ञिक योगदान गर्नुभएको भन्दै यादवलाई जगदम्बा श्री पुरस्कार प्रदान गर्ने निर्णय गरेको हो । पुस्तकलाई परिश्रमपूर्वक ऐतिहासिक सन्दर्भ खोजबिन र सामग्रीलाई सरल, सरस एवं प्रवाहमय भाषामार्फत लोकप्रिय बनाउन उल्लेख्य रचनात्मक योगदान पुर्‍याएकाले मैनालीको कृतिलाई मदन पुरस्कार दिइएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । मदन पुरस्कारका लागि गुठीमा तीन सय चारवटा पुस्तक प्राप्त भएका थिए । त्यसमध्ये मैनालीसहित पाँचजनाको ...

नेपाल । सर्लाही जिल्ला स्थित लालबन्दी नगर वाङ्‌मय परिषद् भाषा तथा साहित्य पुरस्कार–२०८१ का लागि पत्रकार अखण्ड भण्डारीको आख्यान कृति ‘बोरा’ छनोट भएको छ । लालबन्दी नगर वाङ्‌मय परिषद् लालबन्दी, सर्लाहीले सो पुरस्कार स्थापना गरेको हो । सो पुरस्कारको राशि ५० हजार रुपियाँ रहेको छ । परिषद्द्वारा जारी विज्ञप्ति अनुसार लालबन्दी नगर वाङ्‌मय परिषद् भाषा तथा साहित्य पुरस्कार–२०८१ का लागि छनोट भएको उत्कृष्ट १० कृतिमध्ये भण्डारीको ‘बोरा’ सर्वोकृष्ट छनोट भएको हो । परिषद्का अध्यक्ष अच्युत अधिकारीका अनुसार लालबन्दी नगर वाङ्‌मय परिषद् स्थानीय प्रतिभा पुरस्कार–२०८१ शङ्कर श्रेष्ठलाई प्रदान गरिने भएको छ । सो पुरस्कारको राशि २५ हजार रुपियाँ रहेको छ । साहित्यिक सहिद कृष्णलाल अधिकारी स्मृति पुरस्कार–२०८१ साहित्यिक पत्रकार रोचक घिमिरेलाई प्रदान गरिने भएको छ । सो पुरस्कारको राशि ५० हजार रुपियाँ रहेको छ । सो पु...

–आर.आर. चौलागाईं– भित्ताको पनि कान हुन्छ यो कुरा बुझिराख गरीबको पनि मान हुन्छ यो कुरा बुझिराख । सडकछाप हुन् भनेर घोचो नहान हामीलाई निर्धनको पनि गान हुन्छ यो कुरा बुझिराख । कैलेकाहीँ फलामको डोरीले राम्रो काम गर्दैन परालको पनि तान हुन्छ यो कुरा बुझिराख । जब कुनै दिन तिमीहरू झर्छौ नि माथिबाट मेरो पनि ठूलो सान हुन्छ यो कुरा बुझिराख । घट्टमा मानिसहरू धानमात्रै कुट्न जाँदैनन् कोदाको पनि घान हुन्छ यो कुरा बुझिराख । –हेटौंडा, मकवानपुर ।...

–रमेशचन्द्र घिमिरे– “कनिकुथी गरेर पुरै पाना भरेर थाहा पायौ सविता ? भाइले लेख्यो कविता” “मैले पाना भरिनँ साह्रै दुःख गरिनँ मेरी दिदी सविता तै नि लेखेँ कविता” त्यसो भन्दा दाइले यसो भन्यो भाइले के हो त्यस्तो रमिता ? कस्तो हो त्यो कविता ? पढ्न धेरै नपर्ने गाउन झनै नपर्ने छक्क परिन् वविता देखेपछि कविता । तीन पानाको हैन तीन लाइनको नि छैन तीन अक्षरमा लेखेछन् दाइले बल्ल देखेछन् कुरा बुझिसकेर दङ्ग परिन् सविता ठुल्दिदीको छोरीको नाम रै’छ कविता । –भोर्लेटार लमजुङ ।...

नेपाल । लघुकथाका क्षेत्रमा कलम चलाउने २५ जना लघुकथाकारको २५ लघुकथाकृति एकसाथ सार्वजनिक भएको छ । प्रमुख अतिथि नेपाल लघुकथा समाजका संस्थापक अध्यक्ष श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ र विशिष्ट अतिथिहरू साहित्यिक पत्रकार संघका अध्यक्ष राधेश्याम लेकाली र कल्याण पन्तले संयुक्त रूपमा ती कृतिहरु सार्वजनिक गरेका थिए । सिलौटो रेस्टुरेन्ट, अनाममनगर, काठमाडौंमा आयोजित सो कार्यक्रममा लघुकथाकारहरू खेमराज पोखरेल, विश्वराज अधिकारी, त्रिलोचन ढकाल, तेजप्रकाश श्रेष्ठ, प्राडा कपिल लामिछाने, हिरण्यकुमारी पाठक, डा. हरिप्रसाद भण्डारी, डा. कुसुमाकर शर्मा गौतम, ममता मृदुल, गोपाल संग्रौला, अम्बिका धिताल, कुमुद शर्मा प्याकुरेल, भाभा शर्मा, रञ्जु खनाल, अञ्जु शर्मा, शुक्रराज कुँवर, निर्मला बराल, रमेन्द्र कोइराला, नवराज शर्मा, गंगा खडका, छविलाल खडका, रोशन पराजुली, पीपी कोइराला, तुलसी पण्डित र सुनिता निरौला पौडेलका कृति लोकार्पित...

नेपाल (हेटौंडा) । मकवानपुरे माटोमा कविताको अघोषित पाठशाला हो साहित्य सङ्गम मकवानपुर । यसले विधिवत रूपमा महिनाको दोस्रो शनिवार साहित्य सन्ध्याको शुभारम्भ गर्यो विक्रम सम्वत २०४७ भाद्र ०२ गते । यसै दिनमा अर्थात् हरेक भाद्र ०२ लाई सन्ध्या दिवसको रूपमा मनाउँछ । सो दिनमा वर्षभरि सबैभन्दा धेरै उपस्थित जनाउने कवि– साहित्यकारलाई सम्मान गर्छ । यस पटक त्रिसत्यमा आधारित महाकाव्य लेख्ने चेतप्रसाद पौडेल (सैँपुले साइँलो) सम्मानित भए । यसैअवसरमा सन्ध्या विशेष कार्यक्रममा कविता वाचनको आयोजना हुन्छ । वर्षभरिको सन्ध्यामाथि समीक्षा चर्चा परिचर्चा हुन्छ । यो पनि भनौं यो दिनको वातावरण साहित्यिक सन्ध्यामय हुन्छ । यसै मेसोमा भाद्र २ गते आइतबार ३५औं सन्ध्या दिवस संयुक्त कविता वाचनको आयोजना गरी सम्पन्न भयो । पछिल्लो छिमलकी अनुसुया खनालदेखि, बीचको पुस्ता प्रतीमा पाठक, सुवास खनालदेखि दोस्रो पुस्ताका साम्ब ढकाल...

नेपाल । थाहा दर्शनका प्रणेता, मकवानपुरको माटोबाट उदाएका रूपचन्द्र विष्टको जीवनीमा आधारित टंक चौलागाईंको उपन्यास ‘रुदाने’ शनिबार राजधानी काठमाडौंमा सार्वजनिक भएको छ । रूपचन्द्र विष्टको जीवनका विभिन्न पाटालाई सँगाल्दै आख्यानको शैलीमा लेखिएको यो किताबमा जीवनीभन्दा पृथक्, कल्पना र सृजमनात्मक शैलीमा लेखिएको लेखक टंक चोलागाईं बताउनु भयो । लेखक चौंलागाईंले भन्नुभयो, ‘आफू रंगमञ्च र कथासँग बढी समीप भएको हुँदा मैले आख्यान लेख्दा अझ बढी न्याय गर्नेछु भन्ने लागेर यो शैली समाएको हुँ ।’ रूपचन्द्रलाई अत्यन्त नजिकबाट नियालेका लेखक श्याम श्रेष्ठका अनुसार यो आख्यानले निकै सूक्ष्म तरिकाले रूपचन्द्रको जीवनी उनेको छ । यसमा भावना र इतिहास जोडिएर आएको श्रेष्ठले बताउनु भयो । ‘अहिलेका अधिकांश रानीतिज्ञ, रूपचन्द्र विष्टलाई समाएर भोटको राजनीति गरेको छर्लङ्ग छ । उनलाई प्रयोग गरिन्जेल गर्ने, अनि आफ्नो शक्तिको समयमा...

नेपाल । साहित्यकार कृष्ण ढुङ्गेलको संस्मरणात्मक निबन्धसङ्ग्रह ‘समयको नक्साबाहिर’को विमोचन भएको छ । शनिबार कालिकास्थानस्थित सर्वनाम थिएटरमा आयोजित एक कार्यक्रमकाबीच सो कृतिको लोकार्पण गरिएको हो । लेखक ढुङ्गेलसहित मदन पुरस्कार विजेता कवि डा. नवराज लम्साल, राजनीतिकर्मी एवं लेखक गणेश कार्की, कथाकार अनिता पन्थी तथा प्रकाशन पेज टर्नरका अध्यक्ष भुवनहरि सिग्देलले पुस्तकको विमोचन गर्नु भएको हो । कार्यक्रमका अध्यक्ष भुवनहरि सिग्देलले पुस्तक धेरै नै फरक भएकाले पेजटर्नरले प्रकाशन गरेको जानकारी दिनुभयो ।...