भाषा/साहित्य

नेपाल । तामाङ भाषालाई गुगल अनुवादमा लैजाने तयारीसहित समुदायस्तरमा सुझाव सङ्कलन कार्य सुरु भएको छ । तामाङ राष्ट्रिय पुस्तकालयका अध्यक्ष भाषाविद् अमृत योन्जन तामाङले नेपालमा बसोबास गर्ने करिब १४ लाख आदिवासी तामाङ समुदायले बोल्ने तामाङ भाषालाई गुगल अनुवाद सेवामा समावेश गर्ने लक्ष्यसहित थप काम भइरहेको जानकारी दिनुभएको छ । काठमाडौँ विश्वविद्यालयसँगको सहकार्यमा तामाङ राष्ट्रिय पुस्तकालयले तामाङ भाषालाई गुगल अनुवाद सेवामा समावेश गराउने तयारी गरिरहेको र हाल टिएमटी डट आइएलपिआरएल डट इडियु डट एनपी वेबसाइटमार्फत समुदायस्तरमा पुगेर सुझाव सङ्कलन गर्ने काम भइरहेको बताउनुभयो । अध्यक्ष योन्जनले गुगलमा अनुवादको प्रयोजनले एक लाख तामाङ शब्द राख्ने लक्ष्यमध्ये करिब २३ हजार शब्द गुगलमा राख्न सफल भएको र सो वेबसाइटमार्फत प्रयोगकर्ताले शब्द अनुवादका लागि उपयुक्त हुने शब्द छनोट गर्न र सुझाव दिने सेवा उपलब्ध गराइ...

नेपाल । नियात्रासङ्ग्रह ‘अक्षत अन्टार्कटिका’का लागि सारस्वत रत्न पुरस्कार – २०८१ बाट एनआरएनएका पूर्वअध्यक्ष तथा लेखक जीवा लामिछानेलाई सम्मानित हुनुभएको छ । रत्ननगर वाङ्गमय प्रतिष्ठानले आफ्नो दोस्रो स्थापना दिवसका अवसरमा लेखक लामिछानेलाई सो सम्मान गरेको हो । प्रतिष्ठानका अध्यक्ष रामबाबु घिमिरे र रत्ननगर नगरपालिकाका उपप्रमुख यादव पाठकले संयुक्त रुपमा लामिछानेलाई सो सम्मान गर्नुभएको हो । सम्मानको राशी ३० हजार रुपियाँ नगद, प्रशंसा पत्र र दोसल्ला रहेको छ । सो अवसरमा १४२औँ लेखनाथ जयन्तीको सन्दर्भमा काव्यिक विवेचनासँगसँगै कृति विमोचन पनि गरिएको थियो । कार्यक्रममा बोल्दै लेखक लामिछानेले कविशिरोमणि लेखनाथ पौड्यालको कृतिमा ‘व्यङ्ग्य, विद्रोह, चिन्ता र दर्शन’ पाइने बताउनुभयो । प्रतिष्ठानले आफूलाई सम्मानित गरेकोमा उहाँले आभार पनि प्रकट गर्नुभयो । उहाँले सम्मानित भएको राशीमा दुई लाख थप गरी वाल्मीकि...

-नीलहरि ढुङ्गेल (मकवानपुर, नेपाल) । झरना साहित्यिक परिवार मकवानपुरले पुष महिनाको नियमित मासिक कार्यक्रम पुस २७ गते मकवानपुरको ऐतिहासिक स्थल ढुङ्गेगढीमा “बदामसँग कविता” कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । परिवारकी अध्यक्ष गायत्री रुपाखेतीको सभाध्यक्षता र महाकाव्यकार मुना अर्यालको प्रमुख आतिथ्य रहेको थियो । उक्त कार्यक्रममा रमेशमोहन अधिकारी, घनश्याम घिमिरे, जनार्दन खनाल, सुवास खनाल, राजकुमार लामिछाने, डिबी वर्तौला, भावना सापकोटा, किसन पौडेल, राजुराम राउत, ओमभक्त भण्डारी, सानु खनाल, सरिता दहाल, लक्ष्मी कँडेल, रजनी पौडेल, अनु रोक्का, मधुकुमार ढुङ्गाना, नवराज न्यौपानेलगायत साहित्यकारहरूले रचना वाचन गरेका थिए । हेटौडादेखि २० किमि पूर्वपट्टि भएको यस कार्यक्रममा ढुङ्गेगढीको प्राकृतिक छटामा रमाउन र बदाम अनि सुन्तलाका साथै साहित्यिक रसपान गर्न मकवानपुरका विभिन्न साहित्यिक संस्थाहरूका प्रमुख, पदाधिकारी तथ...

नेपाल । दायित्व वाङ्मय प्रतिष्ठान, नेपालले चार सर्जकलाई सम्मान एवं पुरस्कार प्रदान गरेको छ । शुक्रबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा साहित्यकार महेश्वर शर्माले साहित्यकार तथा साहित्यिक पत्रकार रोचक घिमिरेलाई ५१ हजार १११ रुपैयाँ नगद राशिसहित ‘चूडामणि भाषाव्याकरण–कोश पुरस्कार’ प्रदान गरे । यस्तै, प्राडा लक्ष्मणप्रसाद गौतमलाई २५ हजार रुपैयाँसहित ‘कुमार–सरस्वती साहित्य पुरस्कार’, आख्यानकार मधुवन पौडेललाई २५ हजारसहित ‘शंकर कोइराला आख्यान पुरस्कार’ र साहित्यकार एवं रंगकर्मी किशोर पहाडीलाई ५५ हजार ५५५ सहित ‘रामप्रसाद पन्त वाङ्मय पुरस्कार’ प्रदान गरियो । कार्यक्रममा दायित्व पत्रिकाको १५६औँ अंकको लोकार्पण पनि गरिएको थियो ।...

नेपाल । कवि कथाकार रासाको नवीन कथाकृति ‘कहर वृत्त’ एक कार्यक्रमबीच लोकार्पण गरिएको छ । शनिबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा साहित्यकारहरू शैलेन्द्र साकार, नारायण तिवारी, राजव, श्यामल, अविनाश श्रेष्ठ, रासालगायतले कृति सार्वजनिक गरे । साहित्यकार साकारले कथाकार रासाको काव्यकारिताको चर्चा गर्दै उनको कथाकृति पढ्न उत्सुक रहेको बताए । कार्यक्रममा समालोचक डा। भरतकुमार भट्टराईले कृतिको चिरफार गर्दै रासाले छोटाछोटा कथामा नवीन विषयवस्तु उठाएको चर्चा गरे । कवि कथाकारहरू श्यामल, राजव, किशोर पहाडी, नारायण तिवारीले उनको कथाकारिताको प्रशंसा गरे । कथाकार रासाले आफूले कल्पनामा आधारित यथार्थ कथा लेख्न खोजेको बताए । आफ्ना कथामा कविता पनि होस् भन्ने चाहेको उनले उल्लेख गरे ।...

-आर. आर. चौलागाईं- हिजो उसको सेतो रङको कमिजमा अलिकति फोहर लागेको थियो मैले इसारा गरेँ उसलाई र फोहर सफा गर भनेँ ऊ मसँग रिसायो तर फोहर सफा गरेन अहिले उसको कमिजभरि फोहर लागेको छ र कमिजमा अलिकति पनि सेतो रङ बाँकी छैन अब त्यो कमिजलाई फालेर नयाँ कमिज सिलाउनुबाहेक ऊसँग अरू कुनै उपाय बाँकी छैन यदि उसले त्यसो गरेन भने कमिज पुरै फाट्छ अनि ऊ नाङ्गै हुने छ । -हेटौंडा मकवानपुर । ...

-आरसी रिजाल- छोराले घरभन्दा ४/५ कान्लो माथिदेखी " आमाआमा "भन्दै चिच्याएको सुनेर सुपार्नी बुढी आत्तिएर -- के भयो बाबू ? भन्दै आगनमा निस्किन्। छोरा -- आमा मलाई बिदेश जाने चिठ्ठा पर्‍यो । सुपार्नी बुढी -- कति रुपैयाँको बाबू ? छोरा -- कतिकति हजारौं ,लाखौं ! आमा अब इट्टाको गारो भएको घरमा तपाइँलाई राखौला।म पनि लाठे भैहालेँ।अब ४/५ बर्षपछि बुहारी पनि भित्र्याउला। तपाईंका दुखका खड्गो कटे आमा भन्दै खुट्टामा बारम्बार ढोक्याढोक्यै गर्‍यो । गाउँलेहरू " गर्भे टुहुराको दिन फिर्छ " भन्थे हो रैछ भनी गफ गर्नथाले । गोर्खाली त्यसमाथि हट्टाकट्टा गोराको फौजमा छनौट भयो। बेलाबेला युद्धभूमि गइरहेकै हो।यसपटक पनि अग्रपंक्तिमै थियो। तर "आमा" भनेर ढल्यो रे! सुपार्नी बुढी उबेलाँ गाउँको घरनबिराइ हाँस्दै " छोराले जागीर पायो " भन्दै हिँडेकी थिइन् । हिँड्न त ऎले पनि हिँडेकी छिन । तर विक्षिप्तभै झाँक्रो फिझाएर कराउँदै...

नेपाल । कवि नियात्राकार तथा समीक्षक छविरमण सिलवालको नयाँ नियात्राकृति ‘अमेरिकाको घाम’ लोकार्पित भएको छ । काठमाडौंमा बुधबार नियात्राकार सिलवालका साथै साहित्यकारहरू श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’, सुमन सौरभ, केशव पराजुली, नन्दु उप्रेती, मधु पाठक र प्रदीप सापकोटाले कृति सार्वजनिक गरे । साहित्यकार ‘रोदन’ले सिलवालले पाठकलाई आफूसँगै अमेरिकाको यात्रा गराउन सक्षम भएको उल्लेख गरे । प्रकाशन संस्था भुँडीपुराणका सञ्चालक पराजुलीले कृति मीठासपूर्ण भएकोले पाठकको माया पाउनेमा विश्वस्त रहेको बताए । करिब १० कृति प्रकाशित गरिसकेका सिलवालको यो दोस्रो नियात्रा कृति हो । यस कृतिभित्र १३ वटा नियात्रा समावेश छ । सार्वजनिक कृतिका बारेमा समालोचक कुमारी लामा भन्छिन्, “जीवनका हर क्षण उत्सवमय बनाउन खप्पिस सिलवाल ‘अमेरिकाको घाम’मार्फत् पाठकलाई रमरमिलो महसुस गराउन सफल देखिएका छन् ।” यस कृतिको मूल्य २७५ रुपैयाँ रहेको छ ।...

नेपाल । नेपाल व्यावसायिक कलाकार संघको ३१औँ स्थापना दिवस र राष्ट्रिय विभूति अरनिकोको स्मृति दिवसका अवसरमा ललितकला क्षेत्रका १५ जना कलाकार सम्मानित एवं पुरस्कृत हुनुभएको छ । नेपाल व्यावसायिक कलाकार सङ्घद्वारा बुधबार राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा वरिष्ठ कलाकार शशिविक्रम शाह र नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति नारदमणि हार्तम्छालीलगायतले सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गर्नुभएको हो । कार्यक्रममा हेम–गङ्गा युवा कला प्रतिभा पुरस्कार सुदीप बस्याल, हेम–गङ्गा महिला कला प्रतिभा पुस्कार सम्झना राजभण्डारी र क्यान आइडियल कला पुरस्कार अजय देसारलाई प्रदान गरियो भने मुल्मी ग्राफिक डिजाइन पुरस्कार अशोकमान सिं अमात्य, कला पुरस्कार रत्नकाजी शाक्य, निर्वाणकला सम्मान मुकुन्द प्रयास, सुरेन्द्र प्रधान दीर्घकला साधक सम्मान वरिष्ठ कलाकार मदन चित्रकार, क्यान सिग्देल आर्ट मानकाजी श्रेष्ठ, क्रोधकला शिरोमणि हरिप्रस...

नेपाल । कवि नदीशको कवितासंग्रह ‘हिउँद’ लोकार्पण भएको छ । शनिबार बत्तीपुतलीस्थित शिल्पी थिएटरमा आयोजित कार्यक्रममा नाट्यअभिनेत्री पवित्रा खड्का, कवि डा. मुस्कान पोख्रेल, पर्यावरण अध्येता उमेश बलाल मगर र पत्रकार बसन्त बस्नेतका साथमा कवि नदीशका पिता गिरिप्रसाद भट्टराईले पुस्तक लोकार्पण गरेका हुन् । रिदम कँडेलको सांगितिक पार्श्वध्वनिमा ‘खर्बुजा’, ‘झरी पर्दा’, ‘कोकुन र रोकिन मन छ– नजाऊ भनिदिने कोही छैन’ शीर्षकका कविता पवित्रा खड्का, डा। मुस्कान पोख्रेल, उमेश बलाल मगर र बसन्त बस्नेतले वाचन गरे । त्यसैगरी, कवि नदीशले ‘नदीश यस्तो हुनु’, ‘अचेत सभ्यताको माझबाट’ र ‘बिरामी’ र ‘म फेरि आउँछु’ शीर्षकका कविता वाचन गरेका थिए । साथै, रिदम कँडेलले नदीशको एउटा कवितालाई गायनमा प्रस्तुत गरेका थिए । संगीत र कविताको फ्युजनमा समारोह काव्यिक बनेको थियो । नदीशका पछिल्लो कवितासंग्रह बुकहिलले बजारमा ल्याएको हो ।...