भाषा/साहित्य

नेपाल । ‘लक्षिमा-शेरबहादुर रानाभाट स्मृति पुरस्कार’ यस वर्ष वरिष्ठ साहित्यकार गणेशबहादुर जिसीलाई प्रदान गरिएको छ । भेरी साहित्य समाज केन्द्रीय समिति, बाँकेको आयोजनामा सम्पन्न गरिएको पुरस्कार वितरण तथा सम्मान अर्पण कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार जिसीलाई साहित्य, पत्रकारिता तथा रेडियो नाटक क्षेत्रमा पु¥याएको योगदानका लागि उक्त पुरस्कार प्रदान गरिएको हो । १५ हजार १११ रुपियाँ नगद राशिको सो पुरस्कार प्रगतिशील लेखक सङ्घ नेपालका पूर्वअध्यक्ष तथा नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका पूर्वसदस्यसचिव जीवेन्द्रदेव गिरी एवं पुरस्कारका संस्थापकद्वय भरतबहादुर रानाभाट र भीमबहादुर रानाभाटले संयुक्त रूपमा प्रदान गर्नुभयो । त्यसै गरी सामाजिक क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्याएबापत ब्रह्माकुमारी ईश्वरीय विश्वविद्यालय नेपालकी उपाध्यक्ष तथा राजयोग क्षेत्रीय प्रशिक्षण केन्द्र नेपालगन्जकी प्रमुख दुर्गा दिदीलाई पनि सोही अव...

नेपाल । टीकापुर साहित्य समाज र सुदूरपश्चिम प्रज्ञा प्रतिष्ठानको संयुक्त आयोजनामा सुदूरपश्चिमको टीकापुरमा आयोजित तेस्रो संस्करणको तीनदिने ‘टीकापुर साहित्य महोत्सव–२०८२’ सम्पन्न भएको छ । यही चैत १३ गतेदेखि सञ्चालित तीनदिने महोत्सवले भाषा, साहित्य, कला, संस्कृति, शिक्षा, सामाजिक विकासका विविध सन्दर्भ तथा स्थानीय जनजीवनका अनेक आयामलाई एउटै मञ्चमा समेट्दै साहित्यिक तथा सांस्कृतिक उत्सवको रूप लिएको समाजद्वारा प्रेषित विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । महोत्सवको तेस्रो संस्करणमा ‘थारू साहित्य तथा सांस्कृतिक उत्सव’को विशेष सोचमा केन्द्रित थियो । नेपालका थारू समुदायको समृद्ध मौलिकता, परम्परा, लोकजीवन, भाषा, साहित्य, कला, संस्कृतिलाई राष्ट्रिय आकर्षण र विमर्शको केन्द्रमा ल्याउने उद्देश्यका साथ सम्पन्न महोत्सव पूरा भएको विज्ञप्तिमा जनाइएको छ । महोत्सवमा विभिन्न विषयमा २१ वटा सत्र सञ्चालन गरिएका थिए । ती सत्रह...

नेपाल । कवि उमेश लुइँटेलको कवितासंग्रह सार्वजनिक भएको छ । पूर्वाञ्चल साहित्य प्रतिष्ठानद्वारा विराटनगरमा आयोजित कार्यक्रममा लुइँटेलको कविता संग्रह ‘आगो खरानी जान्दैन’ सार्वजनिक भएको हो । साहित्यकार विवश पोखरेल, बलराम पोखरेल लगातयका स्रष्टाले लुइँटेलको कृति विमोचन गरेका थिए । सार्वजनिक कृतिमाथि समालोचक भूषण ढुङ्गेल र इन्दिरा मिश्रले समीक्षात्मक मन्तव्य राखे । साहित्यकार गोकुल अधिकारी, कृतिकार लुइँटेल, कवि मीनकुमार नवोदितले पनि कृतिबारे चर्चा गरेका थिए ।...

नेपाल । कवि, नाटककार तथा साहित्यिक पत्रकार वासु शशीको ९० औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा वासु शशी स्मृति परिषद्द्वारा आयोजित कार्यक्रममा विभिन्न साहित्यिक पुरस्कार प्रदान गरिएको छ । कार्यक्रममा ‘वासु शशी साहित्य पुरस्कार’ साहित्यकार वसन्त चौधरीलाई प्रदान गरिएको छ । त्यस्तै ‘वासु शशी स्रष्टा पुरस्कार–२०८२’ जयदेव भट्टराईलाई र ‘कृष्ण सरस्वती साहित्य पुरस्कार–२०८२’ हरि मञ्जुश्रीलाई समर्पण गरिएको हो । उक्त कार्यक्रम नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा सम्पन्न भएको थियो । पुरस्कारको राशि क्रमशः वासु शशी साहित्य पुरस्कारका लागि २५ हजार रुपियाँ, वासु शशी स्रष्टा पुरस्कारका लागि २१ हजार रुपियाँ तथा कृष्ण–सरस्वती साहित्य पुरस्कारका लागि २५ हजार रुपियाँ रहेको छ । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि गीतकार तथा चलचित्र निर्देशक यादव खरेलले वासु शशीलाई नम्र, सरल र बहुआयामिक स्रष्टाका रूपमा स्मरण गर्दै उहाँका कृतिहरू पुनः प्रकाशन...

नेपाल । पत्रकार एवं आख्यानकार वसन्त पराजुलीको उपन्यास ‘बखान’ को युरोपेली लोकार्पण बेल्जियमको एन्टवर्प सहरमा आइतबार सम्पन्न भएको छ। बेल्जियम तथा युरोपियन युनियनका लागि नेपाली राजदूत सेवा लम्साल, अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) का केन्द्रीय उपाध्यक्ष डिल्ली अम्माई, अनेसास युरोप सहसंयोजक पञ्चम अधिकारी, अनेसास बेल्जियमका अध्यक्ष सौरभ कारंजित, पूर्वअध्यक्षहरू विमल गिरी र दीपेन्द्र केसी, साहित्यकार ब्रह्मदत्त वाग्ले, गैरआवासीय नेपाली संघ बेल्जियमका अध्यक्ष कमल पन्थी लगायतले उक्त पुस्तक लोकार्पण गर्नुभएको हो । कार्यक्रममा पुस्तकबारे बोल्दै राजदूत लम्सालले उपन्यासको ऐतिहासिक पक्षका साथै चितवनको बस्ती विकासको इतिहास समेटिएको कृति लोकार्पण गर्ने अवसर मिलेकोमा खुशी व्यक्त गर्दै लेखक पराजुलीकृत पुस्तक पठनीय रहेको धारणा राख्नुभयो । लेखक वसन्त पराजुलीको व्यक्तित्व र कृतित्वबारे चर्चा गर्...

नेपाल । उपन्यासकार नीलम कार्की निहारीकाको ‘राजमाता’ उपन्यास सार्वजनिक भएको छ । फाइन प्रिन्टद्वारा प्रकाशित कार्कीको कृति आइतबार नेपाल पर्यटन बोर्डमा सार्वजनिक भएको हो । संस्कृतिविद् प्राडा वीणा पौडेलले उहाँको उपन्यासमाथि समीक्षा गर्नुभएको थियो । उहाँका अनुसार साहित्यमा इतिहासलाई आधार मानेर लेख लेख्ने महिला साहित्यकार निकै कम रहेका छन् । जसमा कार्कीले लेखेको यो उपन्यासले इतिहासको एक हिस्सालाई दस्तावेज गरेको उहाँको बुझाइ छ। दसौँ शताब्दीयताको एउटा सांस्कृतिक रहनसहनबारे प्रतिबिम्ब झल्किने उपन्यास राजमाताले त्यस कालखण्डको धेरै नालीबेली समेटेको पौडेलले टिप्पणी गर्नुभयो । कार्कीको सन् २०१९ देखि राजमाता उपन्यास लेख्न थाल्नुभएको भए पनि बीचमा कोरोना महामारीले उपन्यास थन्किएको बताउनुभयो । लेख्दा लेख्दै मरिने हो कि रु जस्ता भावनाहरुले उहाँलाई त्यतिबेला अल्झाएको क्षण सम्झँदै अहिले राजमाता प्रक...

नेपाल । किरण पुस्तकालय, तम्घास गुल्मीले हरेक वर्ष प्रदान गर्दै आएको ‘जानकी साहित्य पुरस्कार’ २०८३ यस वर्ष कवि तथा निबन्धकार काशीनाथ मिश्रितलाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । जानकी साहित्य पुरस्कार छनोट समितिको निर्णय अनुसार मिश्रितलाई नेपाली कविता तथा हास्यव्यङग्य निबन्ध क्षेत्रमा पुर्‍याएको महत्वपूर्ण योगदानको कदर गर्दै उक्त पुरस्कार प्रदान गर्न लागिएको किरण पुस्तकालयका कार्यबाहक अध्यक्ष दीन पन्थीले जानकारी दिनुभयो। कवि मिश्रितको रुरुक्षेत्र गाउँपालिका–५, बम्घा घर हो । उक्त पुरस्कार साहित्यमा रुचि राख्ने स्व। जानकी ज्ञवाली गौतमको स्मृतिमा २०७३ सालमा स्थापना गरिएको हो । गुल्मी जिल्लालाई केन्द्रमा राखेर साहित्य सिर्जना गर्ने स्रष्टाहरूलाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले प्रत्येक वर्ष मोतीजयन्तीको अवसरमा यो पुरस्कार प्रदान गरिँदै आएको छ । यसअघि सो पुरस्कार २०७५ मा सूर्यबहादुर सेन वली, २०७६ मा ...

-सुदीपभद्र खनाल- उता छुटेँ भनी ठान्थे यताबाट छुटेछु म यता आएँ भनी ठान्दा उताफेरि छुटेछु म यता भन्यो यता छुट्छु उता भन्दा यता छुटेँ सधैँ आधा अपूर्णै छु पूर्ण बन्न वृथा कुदेँ यहाँ पूर्ण कुनै छैन सृष्टि यो नै अपूर्ण छ मात्र अज्ञानले ढाकी मान्छे ठान्दछ पूर्ण छ म त्यो अज्ञानको जालो भित्रको ठान्छु पूर्ण हूँ सत्य यौटै छ त्यो मात्रै पूर्ण हो म अपूर्ण हूँ यता उता सबैतर्फ उ मात्रै छ कहाँ म छु म छु भन्ने छ यो भान ईच्छाले उसकै कछु म आफ्नो मनले हुन्न इच्छाले हुन्न प्रस्तुत उसको चाहनाबाटै म हुन्छु नतमस्तक छ को तत्व मसी बुझ्ने? माया भित्र पृयंवद जगत् मित्थ्या परम् सत्य कालजेयी स्वयंभव कहाँ हुन्छ र को हुन्न दृष्यादृष्य असंभव उसैबाट छ निर्दिष्ट सृष्टि प्राकट्य यो सब म हराएँ भने हेर्नू उसैका दिव्य ज्योतिमा चम्किएँ म भने हेर्नू उसैका कण विन्दुमा म केवल हूँ साक्षी हुनू वा नहुनू छ के...

-आरसी रिजाल- एकबर्ष जति भयो रमेशको दैलोमा एउटि कुकुर्नी बिहान बेलुकी उभिन आइपुग्छे। उसको श्रीमतीले-- कठै बिचरी! आफ्ना छाउराछाउरीलाई खानेकुरा खोज्न आएकी होलि ठानेर एकदुई गोटा रोटी उसको अगाडी फालिदिन्थी । कुकुर्नी रोटी मुखमा च्यापेर हिँड्थी ।। कुकुर्नीको व्यवहार देखेर रमेशलाई कौतुहल जाग्छ र एकदिन पछ्याउछ। झण्डै ३/४ किमि टाढा जंगलको छेउमा प्लास्टिकले छाएको छाप्रोभित्र कुकुर्नी घुस्छे। रमेशले छाप्रोमा चिहाएर हेर्छ। त्यहाँ जिगरिङ्ग कपाल फिजाएकी मैलो पहिरनकी दुब्ली बुढिमान्छे देख्छ। मान्छे आएको चाल पाएर बुढियाले -- को हुनुहुन्छ ? मेरा आँखाले धमिलो देख्छ। म अभागिनीको छोराछोरी जे भने पनि यहि कुकुर हो भनिन्। बुढी महिलाको स्वर सुनेर उसले पाहाडमा छँदै घरबाट खेदेको आमालाई चिन्यो। र मनमनै -- यो लङ्गडी बुढिलाई अझैसम्म मैले नै पालेको रहेछु भनेर फर्क्यो ......।।। -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

-आर. आर. चौलागाईं- गाली नगर गाली नगर हामीलाई गाली नगर भोट हाल्ने जनता हौँ हामीलाई गाली नगर । हात जोड्दै घरमा आयौ हामीले हुन्छ भन्यौँ खुट्टा ढोग्दै माफी माग्यौ हामीले हुन्छ भन्यौँ तिमी भ्रष्ट भैसकेका थियौ आश थिएन तिम्रो यो मनले मान्दै मानेन अनि भोट अन्तै हाल्यौँ । यत्रो वर्ष के गर्यौ तिमीले ? खाएर मात्रै बस्यौ पीर व्यथा खप्यौँ हामीले तिमी रमाएर बस्यौ नयाँले केही गर्छन् कि एक पटक हेर्न मन भो तिम्रो घमण्ड चकनाचूर पार्न भोट अन्तै हाल्यौँ । -हेटौंडा, मकवानपुर ।...