कोलोराडोखबर संवाददाता
-सर्वज्ञ वाग्ले-
कहिलेसम्म
ठूला देशहरूले आफ्ना नदीहरूलाई
कङ्क्रिटका पर्खालभित्र थुनेर
हाम्रो आकाशमा
विनाशको बादल पठाइरहने ?
कहिलेसम्म
हिमालको काखमा जन्मिएका नदीहरू
हाम्रो जीवनको धुन बनेर बग्नुपर्ने ठाउँमा
अचानक मृत्युको हुङ्कार बनेर
गाउँ, बस्ती र सपनाहरू बगाइरहने ?
तिब्बततिर
कुनै ड्यामको ढोका खुल्छ,
कुनै पहिरोले नदीको सास रोक्छ,
कुनै बाँधमाथि पानीको दबाब बढ्छ
र त्यसको कम्पन
हिमालको छाती हुँदै
नेपालको मुटुसम्म आइपुग्छ ।
उता
इन्जिनियरका नक्सामा
नदी एउटा रेखा होला,
ड्याम एउटा परियोजना होला,
पानी एउटा स्रोत होला;
तर यता
त्यही पानी
कसैको घर हो,
कसैको खेत हो,
कसैको पसिना हो,
कसैको आमाको काख हो,
कसैको छोराको फर्कने बाटो हो।
एक्कासि
नदी आफ्नो पुरानो बाटो बिर्सिएर
राक्षसजस्तो गर्जिन्छ,
पहिरोले पहाडको शरीर च्यात्छ,
पुलहरू
काठका साना खिलौनाझैँ बग्छन्,
सडकहरू
नक्साबाट मेटिएका अक्षरझैँ हराउँछन्,
र सीमामा उभिएको
मान्छेको विश्वाससम्म
पानीले बगाएर लैजान्छ।
रसुवाको पीडा होस्
वा तातोपानीको चित्कार
यो केवल बाढी होइन,
यो केवल पहिरो होइन,
यो विकासको नाममा
प्रकृतिको संवेदनशील मुटुमाथि
गरिएको एउटा कठोर प्रश्न हो।
ठूला देशहरू!
तिमीहरूका लागि
ड्याम शक्ति हुन सक्छ,
ऊर्जा हुन सक्छ,
अर्थतन्त्र हुन सक्छ,
तर सम्झ
नदीको तलपट्टि पनि
मान्छेहरू बस्छन्।
हामी
कुनै परियोजनाको नक्सामा कोरिएको
सानो भूगोल होइनौँ,
हामी पनि
आमा हौँ,
बाबु हौँ,
छोराछोरी हौँ,
किसान हौँ,
श्रमिक हौँ,
सपना बोकेर
हिमालको छायामा बाँचिरहेका
जीवित मान्छे हौँ।
हाम्रो आकाशमा
तिम्रा ड्यामहरूको छाया
कहिलेसम्म?
हाम्रो नदीमा
तिम्रा निर्णयहरूको आतंक
कहिलेसम्म ?
हाम्रो सीमामा
तिम्रा संरचनाहरूको जोखिम
कहिलेसम्म ?
र हरेक वर्ष
बाढी आएपछि
हामीले गन्नुपर्ने
लासहरूको संख्या
कहिलेसम्म ?
ड्याम बनाऊ
तर यस्तो ड्याम नबनाऊ
जसको मूल्य
नेपालका गाउँहरूले
आफ्ना घर गुमाएर तिर्नुपरोस् ।
विकास गर
तर यस्तो विकास नगर
जसको छायामा
मानव जीवन सस्तो होस्।
नदी थुन्न सक्छौ,
पानी मोड्न सक्छौ,
पहाड काट्न सक्छौ
तर इतिहासको प्रश्न
थुन्न सक्दैनौ।
किनकि
हिमाल चुप छ भन्दैमा
उसको पीडा छैन भन्ने होइन।
नेपाल शान्त छ भन्दैमा
उसको आक्रोश छैन भन्ने होइन।
आज
हामी बाढीको पानी पुछिरहेका छौँ,
भोलि
सायद इतिहासले
तिमीहरूले बनाएका ड्यामहरूको
हिसाब माग्नेछ।
त्यस दिन
प्रश्न केवल यति हुनेछ
ड्याम कति अग्लो थियो?
होइन।
मान्छेको जीवनभन्दा
त्यो ड्याम कति ठूलो थियो?
र यदि उत्तर आयो
“हामीलाई थाहा थिएन।”
त्यसपछि
हिमालले भन्नेछ
“तिमीहरूले नदी देख्यौ,
तर मान्छे देखेनौ।”
-अमेरिका ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्