भाषा/साहित्य

नेपाल । साहित्य, यात्रा र संस्कृतिको अन्तर्सम्बन्धलाई उजागर गर्ने नियात्रा कृति ‘एउटा अल्बाट्रसः प्रशान्त महासागरदेखि काला सागरसम्म’ लोकार्पण गरिएको छ । कार्यक्रममा पुस्तकका लेखक सागर गैरेले आफूले विभिन्न देशको भ्रमणका क्रममा देखेका समाज, संस्कृति, इतिहास, प्रकृति र मानवीय अनुभूतिहरूलाई नियात्राको स्वरूपमा पुस्तकमा प्रस्तुत गरेको बताउनुभयो । उहाँले यात्रा भनेको भौगोलिक दूरीलाई पार गर्नु मात्र नभएर आत्मअन्वेषण, संस्कृतिको अध्ययन र विश्वलाई बुझ्ने माध्यम भएको उल्लेख गर्नुभयो । कोहलपुरमा बसेर लामो समयदेखि साहित्य साधनामा सक्रिय गैरेको यो कृतिमा मलेसिया, भियतनाम, भारतको गोवा, फिलिपिन्स र जर्जिया भ्रमणका अनुभवहरू समेटिएका छन्। पुस्तकमा प्रशान्त महासागरका किनारादेखि युरोप–एसियाको सङ्गम क्षेत्र मानिने काला सागर आसपासका भूभागसम्मको यात्रालाई लेखकले संवेदनशील र कलात्मक ढङ्गले प्रस्तुत गर्नुभएको छ...

नेपाल (मकवानपुर) । बुढ्यौली साहित्य समाज मकवानपुरको आयोजना तथा हेटौँडा उपमहानगरपालिकाको प्रवर्धनमा जेठ ३१ गते रचना वाचन, बहस तथा सम्मान कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । यस क्रममा विराटनगरका बाबुराम पोखरेल, सर्लाहीका लम्बोदर काफ्ले, सिन्धुलीका केशवकुमार फयाल, बाराका इसहाक हुसैन तथा मकवानपुरका डी। बी, किसन पौडेल, माधव पोखरेल, पुरुषोत्तम आचार्य, जनार्दन खनाल, ओम भण्डारी, भवानी तिमल्सिना, सञ्जित श्रेष्ठ, मिथिला अधिकारी, सम्प्रस पौडेल तथा अजर फुयाँल गरि १५ जना सर्जकले आआफ्ना फुटकर कविता, मुक्तक तथा गजल सुनाएका थिए । ‘बुढ्यौली साहित्य किन ?’ विषयमा भएको बहसमा साहित्यकार डा. नवराज रिजाल, साहित्यकार डा. खिलप्रसाद बराल तथा साहित्यकार राजाराम बर्तौला सहभागी थिए । बहस कार्यक्रमको सहजीकरण कोषाध्यक्ष अनिता न्यौपानेले गरेकी थिइन् । तुल्सी थापा स्मृति सम्मान–२०८२ साहित्यकार रामचन्द्र आचार्य ‘फुर्सती’लाई ‘फे...

नेपाल (मकवानपुर) । झसापको ३२७ औँ कार्यक्रमका सिलसिलामा झरना साहित्यिक परिवारको आयोजना तथा बकैया गाउँपालिका ५ नम्बर वडाको प्रायोजनमा जेठ २९ गते रचना वाचन तथा आधारभूत तह (१–५) स्तरीय नृत्य प्रतियोगिता सम्पन्न भएको छ । नृत्य प्रतियोगितामा सहभागी १२ ओटा समूहमध्ये महेन्द्र मावि बकैया–४ की अनुपा स्याङ्तान, किसान जागरुक आवि, बकैया–५ की समृध्दि लो र माटाकोरी मावि बकैया–७ की तेन्जिना भोलन क्रमशः प्रथम, द्वितीय, तृतीय स्थान प्राप्त गर्न सफल भएका थिए । कार्यक्रममा जनार्दन खनाल, ॐ भक्त भण्डारी, सविना घलान, स्नेहा पराजुली, आक्रोश विकलगायतले मुक्तक, कविता, गीत प्रस्तुत गरेका थिए । यसैगरी पालिका उपाध्यक्ष भक्तबहादुर खत्री, वडाध्यक्ष लक्ष्मी जिम्बा तथा रमेशमोहन अधिकारीले मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए । नृत्य प्रतियोगिताको निर्णय समीर पाख्रिन तथा देवराज लामिछानेले गरेका थिए । हरि घिमिरेले सञ्चालन, कृष्ण घत...

-आर. आर. चौलागाईं- यहाँ धमिलो पानीमा माछा मार्नेहरू धेरै छन् यहाँ जानाजान अप्ठ्यारोमा पार्नेहरू धेरै छन् । किन चाहियो र सुशासन ? त्यस्ता मान्छेलाई यहाँ गर्छु भन्नेहरूलाई तल झार्नेहरू धेरै छन् । अरूलाई दोष नलाऊ पहिला आफ्नो थैली हेर यहाँ आफ्नै कमजोरीले खेल हार्नेहरू धेरै छन् । आफ्नो खुट्टामा उभिन नसकेपछि के गर्नु ख‌ै ! यहाँ रावणको मृत्युमा जूठो बार्नेहरू धेरै छन् ।...

-लालगोपाल सुवेदी- ओ बतास ! म तिमीलाई चिन्दछु आउने जाने आउने जाने तिमी हौ खास म तिमीलाई चिन्दछु लिनु परे तिमी हौ श्वास दिनु परे तिमी हौ प्रश्वास म बिन्दास कतै रंग बजार कतै रूप बजार हो नि , लिनु र दिनुमै त छ जिन्दगीको रबाफ म तिमीलाई चिन्दछु तिमी हौ कफीको बाफ क्याफे क्याफेमा म तिमीलाई किन्दछु नुनजस्तै, सुनजस्तै, गुनजस्तै ओ बतास म तिमीलाई किन्दछु ए सुन सुन ! सुनको महिमा तिमी मेरो काखीमै पनि भइदिन सक्छौ मगमग वास म तिमीलाई किन्दछु आकाशको चन्द्रमा किन्दछु आँखैले नभ्याउने पर परका तारा किन्दछु ओ बतास ! म तिमीलाई चिन्दछु । -वरिष्ठ केन्द्रीय उपाध्यक्ष, अनेसास ।...

-सुदीपभद्र खनाल- हुन्नन् कैल्यै पनि विरहका सृष्टिमा गीत अन्त हुन्नन् कैल्यै पनि जठरका अग्नि थाकेर शान्त हुन्नन् शोभा विहिन वनका फूल देदिप्यमान खुल्छन् नौला युग जब घना रात सिद्दिन्छ जान चाहे धर्ती परिमिलित होस् कालिमामै दिगन्त हुन्नन् रत्तिभर किरणका पुञ्ज आलोक मन्द जस्तै होउन् मद घनघटा युक्त चर्का अनन्त हुन्नन् कैल्यै पनि तिमिरका शक्तिले भोर अन्त जस्तै छोपुन् गिरि रव घटा मैलिदैँनन् सफाइ जस्तै छोउन् चुलि पथिकले होचिँदैनन् उचाइ जस्तै आओस् सननन हुरी हुन्न संसार अन्त जित्ने कालै पनि प्रकृति मा जिन्दगीको प्रवन्ध बग्ने खोला सरि छ भवमा जिन्दगीको वहाव अग्लोहोचो सडक र कतै भीर ठाडा चढाव जस्तै आउन् उचनिच कसै जीवनी हुन्न अन्त जित्दैजित्दै रण विविध हो सृष्टि यो दिग्दिगन्त आओस् झञ्झा कुसुमवनको यो छटा रित्तिदैँन जस्तै आउन् शिशिर तर वैशाख रित्तो हुँदैन नाघी लाखौ कहर भवमा खुल्छ ...

-आरसी रिजाल- ६५ बर्षे शान्ति बज्यै दूध किन्न जाँदैथिन् । चिया पसल बाहिर बेन्चमा बसेको एकजनाले -- तेलभिसाबाट कहिले फर्क्नुभो बज्यै? भन्यो। बज्यै त धोतीको फेरो समातेर बुर्लुक्क उफ्रेर लबटाले हानुलाझैँ गर्दै -- ए गान्टे ! म कामगरेर पैसा कमाउन गा'हो ? बिदेशमा जन्मेकी नातिनीको माया लागेर स्याहार्न गएकी।यहीँ जन्मे पनि नातिनी स्याहार्नु हजुरामाको कर्तव्य हुन्छ । तेरि आमा पनि परारसाल भान्जीलाई स्याहार्न ठेकी बोकेर बैतडी गएको बिर्सिस् । त्यो चाहिँ घ्यूभिसा हो ? आफ्नो सन्तान जहाँ छ्न त्यही पुगिन्छ। हाम्रो सन्तान बेरोजगारी समस्याले बिदेशीयका हुन् । तँलाई दोबाटे भुत ! आइन्दा ...... भन्दै औंलो ठड्याएर हिँडिन्। निन्याउरो मुख लगाएको गान्टेलाई हेर्दै त्यहाँ उपस्थित केहिले -- मुखभरिको जवाफ पाइस् भन्दै काखी बजाएर हिँडे। -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

नेपाल । पाकिस्तान नियन्त्रित काश्मिरमा बिहीबार सैनिक हेलिकोप्टर दुर्घटना हुँदा कम्तीमा २२ जना सैनिकको मृत्यु भएको सुरक्षा स्रोतले जानकारी दिएको छ । पाकिस्तान नियन्त्रित कश्मीरको मुजफ्फराबाद जिल्लामा बुधबार भएको दुर्घटनामा एक कर्णेल र दुई मेजर तथा अन्य १९ जना सैन्यकर्मीको मृत्यु भएको स्रोतले जनाएको छ । यसअघि इन्टर सर्भिसेज पब्लिक रिलेसन्स (आइएसपिआर)ले जारी गरेको विज्ञप्तिमा हेलिकोप्टरको उडानका क्रममा प्राविधिक खराबीका कारण दुर्घटना भएको थियो ।...

नेपाल । जलरिका साहित्य प्रतिष्ठानले हरेक वर्ष प्रदान गर्दै आएको ‘बुद्धि–रेशम स्मृति स्रष्टा सम्मान’ यस वर्षदेखि चार सर्जकलाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । प्रतिष्ठानद्वारा प्रेषित विज्ञप्तिअनुसार यस वर्ष काव्य विधातर्फ कवि तथा निबन्धकार मोमिला जोशीलाई उक्त सम्मान प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । प्रतिष्ठानले यसअघि नै नेपाली आधुनिक गीत संगीततर्फ गायक संगीतकार माणिकरत्न स्थापित, समालोचनातर्फ प्राडा गोविन्दराज भट्टराई र आख्यानतर्फ आख्यानकार नयनराज पाण्डेलाई सम्मानित गर्ने घोषणा गरिसकेको छ । प्रतिष्ठानका अध्यक्ष साहित्यकार जलेश्वरी श्रेष्ठले जानकारी दिएअनुसार यो सम्मान २०७४ सालमा दुई सर्जकलाई, ०७५ सालदेखि तीन सर्जकलाई दिइँदै आइएको हो । २०८३ सालदेखि चार सर्जकलाई ‘बुद्धि–रेशम स्मृति स्रष्टा सम्मान’ प्रदान गरिने निर्णय गरिएको श्रेष्ठले बताइन् । सम्मानित स्रष्टा साधकहरूलाई जनही एक लाख नगद राशिसहि...

नेपाल । अस्ट्रियाकी सांस्कृतिक तथा सामाजिक मानवशास्त्री डा. गाब्रिएले टाउट्शरद्वारा लिखित पुस्तक ‘तामाङ पोर्ट्रेट्स’ सार्वजनिक गरिएको छ। तामाङ समुदायको जीवन, संस्कृति, परम्परा तथा धार्मिक अभ्यासमाथि आधारित उक्त पुस्तक डा. टाउट्शरले सन् १९८६ देखि २००४ सम्म विभिन्न चरणमा गरेको दीर्घकालीन स्थलगत अनुसन्धानका आधारमा तयार पारिएको हो। तारागाउँ नेक्स्टमा आयोजित कार्यक्रममा पुस्तक विमोचन गरिएको थियो। साराफ फाउन्डेसनको सहयोगमा प्रकाशित पुस्तक तामाङ समुदायमाथि गरिएको मानवशास्त्रीय अध्ययन र दृश्य अभिलेखीकरणको महत्वपूर्ण दस्तावेज मानिएको छ। पुस्तकको पहिलो भागमा दोलखा जिल्लाको च्यारसाबा गाउँको सामाजिक संरचना, वैवाहिक सम्बन्ध तथा विवाह र मृत्युसंस्कारजस्ता प्रमुख संस्कारहरूको अध्ययन प्रस्तुत गरिएको छ। दोस्रो भागमा सैलुङ, कालिञ्चोक र गोसाइँकुण्ड क्षेत्रमा आयोजना हुने सामूहिक धार्मिक पर्व तथा तिनसँग जोडि...