भाषा/साहित्य

अमेरिका । “आमाले बिसाएको भारी हलुकै उठाउन खोजेथेँ, आधा दिन काटेपछि बल्ल थाहा लाग्यो, जिन्दगी कति गह्रौँ रहेछ...।” यी हरफ साहित्यकार डा. गीता त्रिपाठीका हुन्। अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) नर्थ क्यारोलाइना च्याप्टर र नर्थ क्यारोलाइना नेपाली साहित्य समाजको संयुक्त आयोजनामा प्रत्येक महिनाजसो सञ्चालन हुने मासिक घरदैलो कार्यक्रमअन्तर्गत यसपटक शनिबार राति डा. त्रिपाठीसँग जुममार्फत साक्षात्कार गर्ने तथा उहाँका रचना सुन्ने अवसर प्राप्त भएको थियो। कार्यक्रममा डा। त्रिपाठीले तीनवटा कविता र दुईवटा गीत प्रस्तुत गर्नुभएको थियो। गीत, सङ्गीत, निबन्ध तथा समालोचनामा कलम चलाउने बहुआयामिक प्रतिभाकी धनी ५३ वर्षीया डा. त्रिपाठीका झन्डै एक दर्जन साहित्यिक कृति प्रकाशित छन्। कविता वाचनका क्रममा उहाँले विगतको तुलनामा अहिले वातावरणीय समस्या बढ्दै गएकाले पर्यावरणसम्बन्धी कविता र साहित्यको चर्चा...

नेपाल । लेखक वसन्त थापाको संस्मरणात्मक कृति ‘एउटा औसत जिन्दगी’ सार्वजनिक गरिएको छ । आइतबार काठमाडौंमा एक कार्यक्रमबीच पुस्तक लोकार्पण गरिएको हो । लेखक थापा, साहित्यकार खगेन्द्र संग्रौला, विश्लेषक हरि शर्मा तथा थापाका नातिनातिनीले संयुक्त रूपमा पुस्तक सार्वजनिक गरे । कृतिमा विभिन्न पत्रपत्रिका तथा पुस्तकमा प्रकाशित थापाका संस्मरणात्मक लेख संगृहीत छन् । कार्यक्रममा साहित्यकार संग्रौलाले लेखक थापासँग उनको लेखनयात्रा, संघर्ष तथा तत्कालीन धरानको साहित्यिक परिवेशलगायत विषयमा संवाद समेत गरेका थिए । कार्यक्रममा फाइनप्रिन्टका प्रकाशक अजित बरालले वसन्त थापाको भाषाशैली र संस्मरण लेखनले नेपाली समाजको परिवर्तनशील चरित्रलाई बुझ्न महत्त्वपूर्ण आधार प्रदान गर्ने बताए । भाषा र अभिव्यक्तिका दृष्टिले पनि यो पुस्तक पठनीय रहेको उनले उल्लेख गरे । पुस्तक फाइनप्रिन्टले प्रकाशन गरेको हो ।...

नेपाल । सर्लाहीको बज्जिका साहित्य समाजले बज्जिका भाषामा ६ कृति ल्याइसकेका साहित्यकार विश्वराज अधिकारीलाई ‘बज्जिका रत्न, २०८३’ प्रदान गरेको छ । शनिबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा आख्यानकार भागीरथी श्रेष्ठ, समाजका अध्यक्ष रामचन्द्र महतो कुशवाहालगायत व्यक्तिहरूले अधिकारीलाई बज्जिका रत्नद्वारा सम्मान गरेका हुन् । कार्यक्रममा अधिकारीद्वारा लिखित बज्जिका भाषाको लघुकथाकृति ‘हरिअरी’, जगदीशप्रसाद शर्माद्वारा सम्पादित कृति ‘विश्वराज एकः व्यक्तित्व अनेक’ र रामचन्द्र महतो कुशवाहाद्वारा लिखित ‘विश्वराज अधिकारी बज्जिका रत्न’ नामक कृति लोकार्पण समेत गरियो । सम्मान गर्दै आख्यानकार श्रेष्ठले अमेरिकामा बसेर पनि नेपाली र बज्जिका भाषासाहित्यमा निरन्तर सक्रिय अधिकारीको सिर्जनशीलताको चर्चा गरिन् । बज्जिका साहित्य समाजका अध्यक्ष कुशवाहाले सर्लाही छतौनामा जन्मिएर अहिले सात समुद्रपारि अमेरिकामा रहेर पनि बज्ज...

नेपाल (हेटौंडा) । नेपाली भाषाशिक्षक समिति मकवानपुरले अक्षय कोष स्थापनार्थ कवि पुरुषोत्तम आचार्यको सङ्गीतमा एकल कविता वाचन कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । उनले मन्दाक्रान्ता, शिखरिणी, शार्दूलविक्रीडित, भुजङ्गप्रयात, इन्द्रवज्रा, प्रमाणिका, द्रुतविलम्बित, इन्दिरालगायत छन्दमा ११ ओटा कविता प्रस्तुत गरेका थिए । उनको स्वरलाई साथ दिन वाद्यवादकमा मीनप्रसाद लामिछाने, पूर्णविक्रम अधिकारी, प्रलय चौलागाईं तथा किशोर श्रेष्ठ थिए । यस कार्यक्रममा सचिव डीबी बर्तौलाले उद्घोषण, उपाध्यक्ष माधव गौतमले स्वागत तथा अध्यक्ष ज्योति न्यौपानेले सभाध्यक्षता गरेका थिए भने प्रमुख आतिथ्य हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ४ का वडाध्यक्ष नवीन सिग्देलले गरेका थिए । कार्यक्रम हेटौंडा पार्टी प्यालेसमा भएको थियो । ...

-आर. आर. चौलागाईं- न तल न माथि न अगाडि न पछाडि न काँचो न पाकेको न असल न खराब न तीतो न गुलियो न उज्यालो न अँध्यारो न चर्चित न गुमनाम त्यो कवि को होला ? आधा तल आधा माथि आधा अगाडि आधा पछाडि आधा काँचो आधा पाकेको आधा असल आधा खराब आधा तीतो आधा गुलियो आधा उज्यालो आधा अँध्यारो आधा चर्चित आधा गुमनाम त्यो कवि को होला ? त्यो अप्ठेरो कवि को होला ? त्यो अधकल्चो कवि को होला ? -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

-सुदीपभद्र खनाल- गर्छु साहित्यको सेवा मन वचन कर्मले एकता बल हो हाम्रो उठ्न सक्छौँ सबै मिले वैमनश्य नहोस् जागोस् सर्वव्यापक भावना निस्वार्थ भावले गर्छु भाषा सेवा निसर्त म समन्वय सदाचार समता र सुभावना सधैँ सधैँ फुलाएर लाग्नेछु म सुकर्ममा अनेसास बनोस् यौटा डायस्पोरा-सुवाटिका फैलोस् सुकर्मले आभा नव्य दिव्य प्रभातका बनोस् नेपालमा यौटा भव्य केन्द्र छ योजना केन्द्र - अमेरिका उस्तै फैलियोस् शुभ भावना हाम्रो साहित्य फैलेर नेपालीत्व फुलोस् झन भाषा एकत्वको नाता अझै होस् विश्वमा घना आइफेल चढोस् हाम्रो साहित्य र सुकीर्तिले सिड्नी लण्डनमा डंका पिटोस् हिमादृ कीर्तिले पाइयोस् भन्न नेपाली सगर्व साथ सानले नपरोस् कहिल्यै झुक्न नेपाली शैल-माथले बजुन् जापानमा बाजा पञ्चै धिमे र ढोलक गुञ्जियोस् जर्मनी जाँदा अप्प दीपो सदा भव सीताको महिमा गाई साँचोस् भातृत्व भारत यो सारा विश्वले गाओस् न...

-आरसी रिजाल- म भन्दा निक्कै बूढो देखिने प्रोस्टेडको रोगीसंग म पनि डाक्टरलाई कुर्दैछु । उनको कुममा झोला , हातमा लरौ र अर्कोमा पानीको बोतल । सहारा कोहि नदेखेकोले सोधेँ । उनले -- लौरोतिर इसारा गरे । मैले -- सन्तानका कुरा गरेको भने । उनले --सन्तानलाई सक्षम तुल्याएँ। तर बचेराझैँ उडेर गए। अब धर्मराएर,घस्रेर भए पनि एक्लै बढ्दैछु । मेरो अनुभव शारीरिकभन्दा मानिसक सोचाइले चाँडै बूढो होइदोँ रै"छ । तसर्थ बिगत बिर्सन हरेक बिहान आफुलाई जन्मेको ठान्ने गर्‍याछु भन्दैथे पालो आएकोले डाक्टरको कोठामा छिरे । अस्पतालबाट फर्केपछि मैले डाक्टरभन्दा यी जर्जर रोगीलाई महान ठानेँ । मेरो मुर्जाउन लागेको शरीरमा हिजोआज औषधिको गोलिभन्दा उनको साहसिक बोलिले ऊर्जाथप्ने काम गरेको छ । -हेटौंडा, मकवापनपुर ।...

नेपाल । जलरिका साहित्य प्रतिष्ठानले २०८३ सालको ‘बुद्धि–रेशम स्मृति स्रष्टा सम्मान’ संगीततर्फ अग्रज संगीतकार तथा गायक माणिरत्न स्थापित, समालोचनातर्फ प्राडा गोविन्दराज भट्टराई, आख्यानतर्फ नयनराज पाण्डे र काव्यतर्फ मोमिला जोशीलाई समर्पण गरेको छ । काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका संरक्षक अग्रज कवि द्वारिका श्रेष्ठ र अध्यक्ष जलेश्वरी श्रेष्ठले सर्जकहरूलाई सम्मानसहित नगद राशि प्रदान गरे । चारै सर्जकलाई जनही एक–एक लाख रुपैयाँ नगद प्रदान गरिएको थियो । कार्यक्रममा प्रकाश सायमीले माणिकरत्नको सांगीतिक योगदानको चर्चा गरे । प्राडा कुमार कोइराला, डा ज्ञानु अधिकारी र डा रजनी ढकालले क्रमशः डा भट्टराई, पाण्डे र जोशीको परिचय दिए । चारै वक्ताले सर्जकहरूले नेपाली गीत संगीत र साहित्यमा पुर्‍याएको योगदानको चर्चा गरे । ...

नेपाल । झापामा बसेर साहित्य सिर्जनामा समर्पित कवि राजेश ढुंगानाको तेस्रो कविताकृति ‘मुटु फलाम भएर’ लोकार्पण गरिएको छ । जेठ ३० काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा अग्रज साहित्यिक पत्रकार रोचक घिमिरेले कृति सार्वजनिक गर्दै कवि ढुंगाना नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका एक प्रखर योद्धा भएको बताए । घिमिरेले उनको पत्रकारिता र काव्यकारिताको चर्चा गरे । आजभन्दा तीन दशकअघि नै राजेशले लेखेका टिप्पणी आफूले पढ्दै आएको उनले स्मरण गरे । साहित्यकार कृष्ण धरावासीले कवि ढुंगाना निडर र प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा समर्पित एक कर्मठ सर्जक भएको उल्लेख गरे । उनले ढुंगाना तत्कालीन समयमा सधैँ प्रशासनको नजरमा पर्दै आएको पनि बताए । धरावासीले कवि ढुंगाना झुक्नुभन्दा भाँचिन तयार हुने व्यक्ति भएको उल्लेख गरे । प्राडा लक्ष्मणप्रसाद गौतमले कृतिमाथि समीक्षात्मक टिप्पणी राखे । उनले कवि ढुंगानाका कविता वेदका मन्त्रजस्ता रहेको चर्...