भाषा/साहित्य

April 22nd, 2026

चारजना स्रष्टालाई वानीरा गिरि पुरस्कार प्रदान

नेपाल । वानीरा फाउन्डेसनका संरक्षक इन्जिनियर शङ्कर गिरिले राजधानी काठमाडौंमा स्थापित वानीरा सभागृहमा ‘नेपाली भाषा साहित्यको सिर्जनामा साढे सात दशकदेखि निरन्तर साधनारत एवम् नेपाली भाषाको श्रीवृद्धिका लागि समेत समर्पित श्री माधव खनाल ‘भावुक’लाई २०८२ सालको ‘वानीरा प्रज्ञा पुरस्कार’ समर्पण गर्नुभएको छ । समारोहमा ई. गिरिले ‘आफ्नै स्रोत र साधनबाट विगत चार दशकअघिदेखि कम्प्युटरमा नेपाली लिपिको निर्माणका साथै कृत्रिम बौद्धिकतामा आधारित यन्त्र मानवको आविष्कार गरी अन्तर्राष्ट्रिय जगत्मा समेत नेपालको गौरव बढाएबापत कम्प्युटर वैज्ञानिक श्री मुनि शाक्यलाई ‘वानीरा शङ्कर पुरस्कार’ समर्पण गर्नुभएको हो । यी दुवै पुरस्कारका राशि जनही एकएक लाख रुपियाँ रहेका छन् । सोही समारोहमा संस्थापक गिरिले ‘आख्यान, कविता र हास्यव्यङ्ग्य लेखनमा समर्पित रही नेपाली भाषासाहित्यको संवर्धनमा उल्लेख्य योगदान दिएबापत चितवनका धनर...

April 21st, 2026

नारायण तिवारीको नयाँ कथाकृति ‘जङ्गबहादुर पनि हाँस्छ ?’ लोकार्पण

नेपाल । कथाकार नारायण तिवारीको नयाँ कथाकृति ‘जङ्गबहादुर पनि हाँस्छ ?’ एक कार्यक्रमबिच लोकार्पण गरिएको छ । काठमाडौँमा शिखा बुक्सद्वारा आयोजित कार्यक्रममा प्राडा दयाराम श्रेष्ठ, आख्यानकार नारायण ढकाल, कवि श्यामललगायतले कथाकृति सार्वजनिक गर्नुभयो । कार्यक्रममा प्राडा श्रेष्ठले कथा लेखनका दुई पक्ष प्राविधिक र ऐतिहासिकमध्ये प्राविधिक पक्षमा नभई ऐतिहासिक पक्षमा बोल्ने बताउँदै तिवारीका कथा सरल तर गम्भीर हुने गरेको बताउनुभयो । कृतिमाथि समीक्षात्मक मन्तव्य राख्दै डा. ज्ञानु अधिकारीले तिवारीका कथा सरल तर खारिएको हुने गरेको बताउनुभयो । प्रत्येक कथा पूर्वी तराई भेगको विराटनगरसँग जोडिएको बताउनुभयो । सङ्ग्रहभित्रका २७ कथामध्ये ‘जमाना खराब छ’, ‘कुर्ता सुरुवाल’ र ‘टुङ्ग–टुङ्ग’ शीर्षकका कथाका बारेमा चर्चा गर्नुभयो । कवि श्यामलले कथाकार जस्तै उहाँका कथा पनि सरल र सुललित भएको बताउनुभयो । कथाको गति अविरल ब...

April 20th, 2026

शोभा अधिकारीको पहिलो लघुकथाकृति ‘आमाको आँखा’ सार्वजनिक

नेपाल । लघुकथा लेखनमा कलम चलाउँदै आएकी सर्जक शोभा अधिकारीको पहिलो लघुकथाकृति ‘आमाको आँखा’ सार्वजनिक गरिएको छ । शनिबार काठमाडौंमा लघुकथा समाज नेपालले आयोजना गरेको कार्यक्रममा साहित्यकारहरू अशेष मल्ल, श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’, प्रा. पुरुषोत्तम दाहाल, तुलसीहरि कोइरालालगायतले कृति सार्वजनिक गरे । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि अशेष मल्लले पछिल्लो दशकमा सबैभन्दा अधिक लघुकथा लेखिँदै आइएको बताउँदै हरेक मान्छेसँग कथा हुने, तर उसले त्यसलाई कसरी प्रस्तुत गर्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण भएको उल्लेख गरे । मल्लले भने, “सौन्दर्यबोध गरेर कथा सिर्जना गर्न सके त्यो शक्तिशाली र सुन्दर बन्न सक्छ ।” समाजका संस्थापक अध्यक्ष ‘रोदन’ले कथाकार अधिकारीमा दूरदृष्टिचेत बेजोडको रहेको बताए । कृतिमाथि समीक्षात्मक टिप्पणी गर्दै अनुपमा रेग्मीले शोभाका लघुकथाहरू चोटिला रहेको बताइन् । अर्का समीक्षक सुमन वर्षाले नेपाली समाजलाई केन्...

April 19th, 2026

कोलोराडोमा नवौं अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य सम्मेलनको तयारी तीब्र, ४० देशबाट दुई सय बढी सहभागी हुने

-नातिबाबु भट्ट (कोलोराडो, अमेरिका) । नवौं अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य सम्मेलन तयारी तिब्र रूपमा अगाडी बढेको शनिवार कोलोराडोमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा जानाकारी गराइएको छ । आयोजक संस्था अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) केन्द्रीय समितिका अध्यक्ष सर्वज्ञ वाग्लेले शनिवार कोलोराडोमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा नवौं अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य सम्मेलन मे २२ देखि २५ सम्म सञ्चालन हुने जानकारी दिदै सबैलाइ सहभागी हुन अनुरोध गरेका छन् । अनेसास अध्यक्ष वाग्लेले नेपाली भाषा, साहित्यको सम्बर्द्धन, संरक्षण र विश्वव्यापीकरणमा योगदान पुर्याउदै आएको अनेसासले डायस्पोराको युवा पुस्तालाई नेपाली भाषा र साहित्यसंग जोड्न विभिन्न गतिविधि र कार्यक्रम गर्दै आएको बताए । उनले भने, त्यस बाहेक अनेसासले सबै उमेर समूहका स्रष्टालाई एउटै थलोमा राखेर नेपाली भाषा र साहित्यको श्रीबृद्धिका लागि चिन्तन र विमर्श ...

April 19th, 2026

गजल मञ्च मकवानपुरको २२औँ स्थापना दिवसमा २३५औँ गजल यात्रा सम्पन्न

नेपाल (मकवानपुर) । गजल मञ्च मकवानपुरको २२ औँ स्थापना दिवस तथा २३५ औँ गजल यात्राको अवसरमा ‘गजल यात्रा–५’ नामक मुखपत्र विमोचन हुनाका साथै आजीवन सदस्यता परिचयपत्र प्रदान कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। साहित्य सङ्गम मकवानपुर तथा सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरको सभाहलमा आयोजित कार्यक्रममा मञ्चका अध्यक्ष संजित श्रेष्ठको सभाध्यक्षता रहेको थियो। कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिका रूपमा साहित्यकार डा। निमेष निखिल तथा विशिष्ट अतिथिका रूपमा वरिष्ठ गीतकार तथा गजलकार तुलसी घिमिरे उपस्थित थिए। कार्यक्रममा मञ्चका सल्लाहकार, पूर्व अध्यक्षहरू, विभिन्न साहित्यिक संघ–संस्थाका प्रतिनिधि, गजलकार तथा साहित्यिक व्यक्तित्वहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो। उक्त अवसरमा ‘गजल यात्रा–५’ नामक प्रकाशन सार्वजनिक गरिएको हो। उक्त पुस्तकमा गजलसम्बन्धी लेख, २०८२ सालमा मञ्चले गरेका गतिविधिहरूको विवरण तथा अग्रजदेखि नवसर्जकसम्मका ४१ जना सर...

April 19th, 2026

बुढ्यौली साहित्य समाज सप्तरीद्वारा शोककाव्य विमोचन

नेपाल । बुढ्यौली साहित्य समाज सप्तरीको आयोजनामा बुसास सप्तरीका ७७ वर्षीय अध्यक्ष मेघराज पौड्यालको प्रथम कृति ‘उकाली ओराली’ शोककाव्य (खण्डकाव्य) एक कार्यक्रमबिच सप्तरीको कञ्चनरूपमा विमोचन भएको छ । वैशाख ४ गते शुक्रवार बुढ्यौली साहित्य समाज सप्तरीको आयोजना तथा मेघराज पौड्यालको सभाध्यक्षतामा कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । बुढ्यौली साहित्य समाज कोशी प्रदेशका संयोजक तथा नेपाल मुक्तक प्रतिष्ठान कोशी प्रदेशका अध्यक्ष बाबुराम पोखरेलको प्रमुख आतिथ्यमा भएको सो कार्यक्रममा आठ दशक उमेर पार गरिसकेका चन्द्रकुमारी कटुवाल, विमला नेपाल, नन्दराज पोखरेल, विश्वनाथ न्यौपाने, शालिग्राम अधिकारी, विष्णुकुमारी कोइराला, घनश्याम पोखरेल, फनकुमारी पोखरेल, पदमबहादुर कार्की, तिलकबहादुर बुढाथोकी तथा लोकबहादुर कटुवाल गरी ११ जनालाई सम्मान गरिएको थियो । सो कार्यक्रममा दिवाकर देवकोटा, उद्धवप्रसाद पौडेल, वेनुपप्रसाद पौडेल, तीर...

April 18th, 2026

वरिष्ठ साहित्यकार गोविन्दराज विनोदीलाई ‘गोरखा सर्जक सम्मान’ प्रदान

नेपाल । वरिष्ठ साहित्यकार गोविन्दराज विनोदीलाई ‘गोरखा सर्जक सम्मान’ प्रदान गरिएको छ । गोरखा सर्जक समाजको आठौँ स्थापना दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार विनोदीलाई रु १५ हजार ११५ नगद पुरस्कारसहित दोसल्ला र प्रमाणपत्रद्वारा सम्मान गरिएको हो । सम्मानित विनोदीले प्राध्यापनसँगै कविता लेखन, खण्डकाव्य, महाकाव्य, बालसाहित्यको क्षेत्रमा कलम चलाउँदै आउनुभएको छ । उहाँलाई त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व उपकुलपति तथा जापानका लागि पूर्वराजदूत केदारभक्त माथेमाले सम्मान गर्नुभयो । पूर्वउपकुलपति माथेमाले गोरखाको भाषा, साहित्य, धर्म, संस्कृतिको प्रवर्द्धनमा गोरखा सर्जक समाजले खेलेको भूमिका सराहनीय रहेको बताउनुभयो । नेपाली साहित्यलाई अगाडि बढाउन गोरखाका सर्जकले खेलेको भूमिका अतुलनीय रहेको उहाँको भनाइ छ । कार्यक्रममा समाजका संस्थापक अध्यक्ष स्व तुलसीप्रसाद न्यौपानेलाई मरणोपरान्त सम्मान गरिएक...

April 18th, 2026

गीत: गाली नगर गाली नगर हामीलाई गाली नगर…

-आर. आर. चौलागाईं- गाली नगर गाली नगर हामीलाई गाली नगर भोट हाल्ने जनता हौँ हामीलाई गाली नगर । हात जोड्दै घरमा आयौ हामीले हुन्छ भन्यौँ खुट्टा ढोग्दै माफी माग्यौ हामीले हुन्छ भन्यौँ तिमी भ्रष्ट भैसकेका थियौ आश थिएन तिम्रो यो मनले मान्दै मानेन अनि भोट अन्तै हाल्यौँ । यत्रो वर्ष के गर्यौ तिमीले ? खाएर मात्रै बस्यौ पीर व्यथा खप्यौँ हामीले तिमी रमाएर बस्यौ नयाँले केही गर्छन् कि एक पटक हेर्न मन भो तिम्रो घमण्ड चकनाचूर पार्न भोट अन्तै हाल्यौँ । -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

April 18th, 2026

कविता: पानीमा यदि देश खोजुँ त भने पानी उतैनै बह्यो

-सुदीपभद्र खनाल- पानीमा यदि देश खोजुँ त भने पानी उतैनै बह्यो माटोमा यदि देश खोजुँ त भने माटो उतैनै गयो बाँच्यो देश भनेर भन्नु कसरी जे जे थियो त्यो गयो सक्यो देश भनेर भन्नु कसरी बाँकी छँदै देश यो हावामा यदि देश खोजुँ त भने हावा उतैको बह्यो यो आकाश न फेद देख्छु न टुपो सम्पूर्ण उस्कै छ यो आफ्नै श्वास उता पुग्यो कि छ यहीँ जाँच्ने जमाना छ यो उस्कै हैकमले चलेपछि कहाँ यो देश हाम्रो भयो हाम्रै हो तरवार हात उसको आदेश उस्कै भयो हाम्रो वक्ष परन्तु बन्दुक उतै तक्मा उसैको भयो हाम्रो खेत परन्तु अन्न उसको कानून उस्कै भयो हाम्रो मात्र शरीर तेल उसकै त्यो नून उस्कै भयो मुग्लाने दरवानको युगकथा मैले सुनेथेँ तर बाटो छैन अझै न साँघु छ कतै फिर्लान् कसोरी घर लामै काल वित्यो फिरेन मुलुकी हाला कठै जर्जर हाम्रो राष्ट्र मुहार फेर्न नउठे हामी अरू उठ्छ र ? -केन्द्रीय उपाध्यक्ष, अनेसास ।...

April 18th, 2026

लघुकथा: श्रमशोषण

-आरसी रिजाल- आज एउटा खाजा पसलमा छिरेँ। पसल्नी अधबैंसे देखिन्छे। एकजना ७५ नाघेका बुढि आम्वैले हात कमाउँदै प्लेट धुँदै गरेको देखेँ। केहिबेरपछि बुढीलाई चाउमीन खानदिए।हात थरथराउँदै खादै थिइन्।चाउमिनका केही ल्यान्द्रो उनको धोतीमा खस्ते।मुस्किलले समाएर फेरि गिँजामात्रको मुखले पाकुम पाकुमगर्दै चपाउथिन्। यस्तो बुढीमान्छेलाई किन काम लगाएका होलान् भनेर मैले अगाडि बसेकी नियमित खाजाखान आउने महिला कर्मचारीलाई सोधेँ ।उनले -- यी आम्वै काम नगरी बस्नै सक्तिनन् रे! यिनको मायाले होला पसलको नामै "आमाको खाजाघर" राखेका छ भननिन्। म निस्कदा उनै कुप्री आमा चिनी लिएर फर्कदैँ थिइन् । मैले -- ए आमा यो उमेरमा आराम गरेर बस्ने हो,किन यत्रो दुख गर्नु भएको भन्दा बुढियाले-- के गर्नु बाबू!काम नगरे खानै दिँदैनन् भनिन् । मलाई लाग्छ-- यिनले काम गरेबापत त्यही चाउमिन खाजा र दिउँसो पकाएको वा हिजोदेखि नबिकेका बासी खाना स...