भाषा/साहित्य

नेपाल । जलरिका साहित्य प्रतिष्ठानले २०८३ सालको ‘बुद्धि–रेशम स्मृति स्रष्टा सम्मान’ संगीततर्फ अग्रज संगीतकार तथा गायक माणिरत्न स्थापित, समालोचनातर्फ प्राडा गोविन्दराज भट्टराई, आख्यानतर्फ नयनराज पाण्डे र काव्यतर्फ मोमिला जोशीलाई समर्पण गरेको छ । काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका संरक्षक अग्रज कवि द्वारिका श्रेष्ठ र अध्यक्ष जलेश्वरी श्रेष्ठले सर्जकहरूलाई सम्मानसहित नगद राशि प्रदान गरे । चारै सर्जकलाई जनही एक–एक लाख रुपैयाँ नगद प्रदान गरिएको थियो । कार्यक्रममा प्रकाश सायमीले माणिकरत्नको सांगीतिक योगदानको चर्चा गरे । प्राडा कुमार कोइराला, डा ज्ञानु अधिकारी र डा रजनी ढकालले क्रमशः डा भट्टराई, पाण्डे र जोशीको परिचय दिए । चारै वक्ताले सर्जकहरूले नेपाली गीत संगीत र साहित्यमा पुर्‍याएको योगदानको चर्चा गरे । ...

नेपाल । झापामा बसेर साहित्य सिर्जनामा समर्पित कवि राजेश ढुंगानाको तेस्रो कविताकृति ‘मुटु फलाम भएर’ लोकार्पण गरिएको छ । जेठ ३० काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा अग्रज साहित्यिक पत्रकार रोचक घिमिरेले कृति सार्वजनिक गर्दै कवि ढुंगाना नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका एक प्रखर योद्धा भएको बताए । घिमिरेले उनको पत्रकारिता र काव्यकारिताको चर्चा गरे । आजभन्दा तीन दशकअघि नै राजेशले लेखेका टिप्पणी आफूले पढ्दै आएको उनले स्मरण गरे । साहित्यकार कृष्ण धरावासीले कवि ढुंगाना निडर र प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा समर्पित एक कर्मठ सर्जक भएको उल्लेख गरे । उनले ढुंगाना तत्कालीन समयमा सधैँ प्रशासनको नजरमा पर्दै आएको पनि बताए । धरावासीले कवि ढुंगाना झुक्नुभन्दा भाँचिन तयार हुने व्यक्ति भएको उल्लेख गरे । प्राडा लक्ष्मणप्रसाद गौतमले कृतिमाथि समीक्षात्मक टिप्पणी राखे । उनले कवि ढुंगानाका कविता वेदका मन्त्रजस्ता रहेको चर्...

नेपाल । साहित्यकार गोविन्द गिरी प्रेरणाको जीवनका अनेक आयामहरू समेटेर साहित्यकार उदय अधिकारीले लेखेको पुस्तक ‘प्रेरणा वार्ता’ सार्वजनिक गरिएको छ । कवि तथा गीतकार दिनेश अधिकारी, प्रमोद प्रधान, पवन आलोक, श्रीओम श्रेष्ठ रोदनलगायतले सार्वजनिक गरेका हुन् । गोविन्द गिरीलाई गरिएको प्रश्न र उनले दिएका उत्तर यस पुस्तकमा समेटिएको छ । जसमा मकवानपुरको टेक्करमा २०१५ सालमा जन्मिएर अहिले अमेरिका प्रवासमा रहेको र कतिपय जवाफ लस भेगासबाट दिइरहेको सन्दर्भसमेत उल्लेख छ । यो पुस्तक नेपाल स्रष्टा समाजले प्रकाशनमा ल्याएको हो ।...

नेपाल । साहित्य, यात्रा र संस्कृतिको अन्तर्सम्बन्धलाई उजागर गर्ने नियात्रा कृति ‘एउटा अल्बाट्रसः प्रशान्त महासागरदेखि काला सागरसम्म’ लोकार्पण गरिएको छ । कार्यक्रममा पुस्तकका लेखक सागर गैरेले आफूले विभिन्न देशको भ्रमणका क्रममा देखेका समाज, संस्कृति, इतिहास, प्रकृति र मानवीय अनुभूतिहरूलाई नियात्राको स्वरूपमा पुस्तकमा प्रस्तुत गरेको बताउनुभयो । उहाँले यात्रा भनेको भौगोलिक दूरीलाई पार गर्नु मात्र नभएर आत्मअन्वेषण, संस्कृतिको अध्ययन र विश्वलाई बुझ्ने माध्यम भएको उल्लेख गर्नुभयो । कोहलपुरमा बसेर लामो समयदेखि साहित्य साधनामा सक्रिय गैरेको यो कृतिमा मलेसिया, भियतनाम, भारतको गोवा, फिलिपिन्स र जर्जिया भ्रमणका अनुभवहरू समेटिएका छन्। पुस्तकमा प्रशान्त महासागरका किनारादेखि युरोप–एसियाको सङ्गम क्षेत्र मानिने काला सागर आसपासका भूभागसम्मको यात्रालाई लेखकले संवेदनशील र कलात्मक ढङ्गले प्रस्तुत गर्नुभएको छ...

नेपाल (मकवानपुर) । बुढ्यौली साहित्य समाज मकवानपुरको आयोजना तथा हेटौँडा उपमहानगरपालिकाको प्रवर्धनमा जेठ ३१ गते रचना वाचन, बहस तथा सम्मान कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । यस क्रममा विराटनगरका बाबुराम पोखरेल, सर्लाहीका लम्बोदर काफ्ले, सिन्धुलीका केशवकुमार फयाल, बाराका इसहाक हुसैन तथा मकवानपुरका डी। बी, किसन पौडेल, माधव पोखरेल, पुरुषोत्तम आचार्य, जनार्दन खनाल, ओम भण्डारी, भवानी तिमल्सिना, सञ्जित श्रेष्ठ, मिथिला अधिकारी, सम्प्रस पौडेल तथा अजर फुयाँल गरि १५ जना सर्जकले आआफ्ना फुटकर कविता, मुक्तक तथा गजल सुनाएका थिए । ‘बुढ्यौली साहित्य किन ?’ विषयमा भएको बहसमा साहित्यकार डा. नवराज रिजाल, साहित्यकार डा. खिलप्रसाद बराल तथा साहित्यकार राजाराम बर्तौला सहभागी थिए । बहस कार्यक्रमको सहजीकरण कोषाध्यक्ष अनिता न्यौपानेले गरेकी थिइन् । तुल्सी थापा स्मृति सम्मान–२०८२ साहित्यकार रामचन्द्र आचार्य ‘फुर्सती’लाई ‘फे...

नेपाल (मकवानपुर) । झसापको ३२७ औँ कार्यक्रमका सिलसिलामा झरना साहित्यिक परिवारको आयोजना तथा बकैया गाउँपालिका ५ नम्बर वडाको प्रायोजनमा जेठ २९ गते रचना वाचन तथा आधारभूत तह (१–५) स्तरीय नृत्य प्रतियोगिता सम्पन्न भएको छ । नृत्य प्रतियोगितामा सहभागी १२ ओटा समूहमध्ये महेन्द्र मावि बकैया–४ की अनुपा स्याङ्तान, किसान जागरुक आवि, बकैया–५ की समृध्दि लो र माटाकोरी मावि बकैया–७ की तेन्जिना भोलन क्रमशः प्रथम, द्वितीय, तृतीय स्थान प्राप्त गर्न सफल भएका थिए । कार्यक्रममा जनार्दन खनाल, ॐ भक्त भण्डारी, सविना घलान, स्नेहा पराजुली, आक्रोश विकलगायतले मुक्तक, कविता, गीत प्रस्तुत गरेका थिए । यसैगरी पालिका उपाध्यक्ष भक्तबहादुर खत्री, वडाध्यक्ष लक्ष्मी जिम्बा तथा रमेशमोहन अधिकारीले मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए । नृत्य प्रतियोगिताको निर्णय समीर पाख्रिन तथा देवराज लामिछानेले गरेका थिए । हरि घिमिरेले सञ्चालन, कृष्ण घत...

-आर. आर. चौलागाईं- यहाँ धमिलो पानीमा माछा मार्नेहरू धेरै छन् यहाँ जानाजान अप्ठ्यारोमा पार्नेहरू धेरै छन् । किन चाहियो र सुशासन ? त्यस्ता मान्छेलाई यहाँ गर्छु भन्नेहरूलाई तल झार्नेहरू धेरै छन् । अरूलाई दोष नलाऊ पहिला आफ्नो थैली हेर यहाँ आफ्नै कमजोरीले खेल हार्नेहरू धेरै छन् । आफ्नो खुट्टामा उभिन नसकेपछि के गर्नु ख‌ै ! यहाँ रावणको मृत्युमा जूठो बार्नेहरू धेरै छन् ।...

-लालगोपाल सुवेदी- ओ बतास ! म तिमीलाई चिन्दछु आउने जाने आउने जाने तिमी हौ खास म तिमीलाई चिन्दछु लिनु परे तिमी हौ श्वास दिनु परे तिमी हौ प्रश्वास म बिन्दास कतै रंग बजार कतै रूप बजार हो नि , लिनु र दिनुमै त छ जिन्दगीको रबाफ म तिमीलाई चिन्दछु तिमी हौ कफीको बाफ क्याफे क्याफेमा म तिमीलाई किन्दछु नुनजस्तै, सुनजस्तै, गुनजस्तै ओ बतास म तिमीलाई किन्दछु ए सुन सुन ! सुनको महिमा तिमी मेरो काखीमै पनि भइदिन सक्छौ मगमग वास म तिमीलाई किन्दछु आकाशको चन्द्रमा किन्दछु आँखैले नभ्याउने पर परका तारा किन्दछु ओ बतास ! म तिमीलाई चिन्दछु । -वरिष्ठ केन्द्रीय उपाध्यक्ष, अनेसास ।...

-सुदीपभद्र खनाल- हुन्नन् कैल्यै पनि विरहका सृष्टिमा गीत अन्त हुन्नन् कैल्यै पनि जठरका अग्नि थाकेर शान्त हुन्नन् शोभा विहिन वनका फूल देदिप्यमान खुल्छन् नौला युग जब घना रात सिद्दिन्छ जान चाहे धर्ती परिमिलित होस् कालिमामै दिगन्त हुन्नन् रत्तिभर किरणका पुञ्ज आलोक मन्द जस्तै होउन् मद घनघटा युक्त चर्का अनन्त हुन्नन् कैल्यै पनि तिमिरका शक्तिले भोर अन्त जस्तै छोपुन् गिरि रव घटा मैलिदैँनन् सफाइ जस्तै छोउन् चुलि पथिकले होचिँदैनन् उचाइ जस्तै आओस् सननन हुरी हुन्न संसार अन्त जित्ने कालै पनि प्रकृति मा जिन्दगीको प्रवन्ध बग्ने खोला सरि छ भवमा जिन्दगीको वहाव अग्लोहोचो सडक र कतै भीर ठाडा चढाव जस्तै आउन् उचनिच कसै जीवनी हुन्न अन्त जित्दैजित्दै रण विविध हो सृष्टि यो दिग्दिगन्त आओस् झञ्झा कुसुमवनको यो छटा रित्तिदैँन जस्तै आउन् शिशिर तर वैशाख रित्तो हुँदैन नाघी लाखौ कहर भवमा खुल्छ ...

-आरसी रिजाल- ६५ बर्षे शान्ति बज्यै दूध किन्न जाँदैथिन् । चिया पसल बाहिर बेन्चमा बसेको एकजनाले -- तेलभिसाबाट कहिले फर्क्नुभो बज्यै? भन्यो। बज्यै त धोतीको फेरो समातेर बुर्लुक्क उफ्रेर लबटाले हानुलाझैँ गर्दै -- ए गान्टे ! म कामगरेर पैसा कमाउन गा'हो ? बिदेशमा जन्मेकी नातिनीको माया लागेर स्याहार्न गएकी।यहीँ जन्मे पनि नातिनी स्याहार्नु हजुरामाको कर्तव्य हुन्छ । तेरि आमा पनि परारसाल भान्जीलाई स्याहार्न ठेकी बोकेर बैतडी गएको बिर्सिस् । त्यो चाहिँ घ्यूभिसा हो ? आफ्नो सन्तान जहाँ छ्न त्यही पुगिन्छ। हाम्रो सन्तान बेरोजगारी समस्याले बिदेशीयका हुन् । तँलाई दोबाटे भुत ! आइन्दा ...... भन्दै औंलो ठड्याएर हिँडिन्। निन्याउरो मुख लगाएको गान्टेलाई हेर्दै त्यहाँ उपस्थित केहिले -- मुखभरिको जवाफ पाइस् भन्दै काखी बजाएर हिँडे। -हेटौंडा, मकवानपुर ।...