भाषा/साहित्य

नेपाल । साहित्यकार शरद गौतमको पहिलो मुक्तक सङ्ग्रह ‘भावनाका लहर’ को घोराहीमा सार्वजनिक भएको छ । राप्ती साहित्य परिषद् दाङ शाखाको आयोजनामा आइतबार आयोजित समारोहमा साहित्यकार एवं प्राज्ञिक व्यक्तित्व उत्तमकृष्ण मजगैया, राप्ती साहित्य परिषद्का केन्द्रीय सल्लाहकार पुरुषोत्तम खनाल लगायतका अतिथिले सो सङ्ग्रहको संयुक्त रूपमा सार्वजनिक गर्नुभएको हो । विमोचित कृतिको समीक्षा गर्दै साहित्यकार डा. हिमलाल पन्थीले भावना, लय एवं वर्णविन्यासका दृष्टिले पुस्तक उत्कृष्ट रहेको बताउनुभयो । उहाँले सङ्ग्रहले सामाजिक यथार्थको सशक्त चित्रण गर्दै समाज सुधारका निम्ति मुक्तकका माध्यमबाट ओजपूर्ण सन्देश प्रवाह गरेको उल्लेख गर्नुभयो । जन्मभूमिप्रतिको प्रेम, सरल भाषाशैली र प्रभावकारी प्रस्तुति सङ्ग्रहका मुख्य विशेषता रहेको चर्चा गर्दै डा. पन्थीले यसभित्र सामाजिक विषयवस्तुका साथै हास्य, व्यङ्ग्य र आक्रोशका विविध रङ समे...

नेपाल । सूचक प्रकाशनले बालसाहित्यका चार र एउटा कविताकृति गरी पाँच पुस्तक एकसाथ सार्वजनिक गरेको छ । शनिबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा साहित्यकार प्रमोद प्रधान, हिरण्यकुमारी पाठकलगायतले जलेश्वरी श्रेष्ठको बालकथा ‘सुनपरी’, सुशीला देउजाको बालकथा ‘काले’, दीपक भेटुवाल ‘दीपसागर’को बालकथा ‘लड्डुको खोज’, विमलादेवी अधिकारीको बालकविता ‘जून’ र निद्रादेवी देउजाको कविताकृति ‘अमूर्त घर’ एकसाथ लोकार्पण गरे । बालसाहित्य समाजका अध्यक्ष समेत रहेका साहित्यकार प्रधानले बालसाहित्य बालबालिकाका निम्ति लेखिनुपर्ने भन्दै यस्ता बालकृतिले उपदेश दिने नभई तिनलाई पढ्न रुचिकर हुने सामग्री प्रस्तुत गरिनुपर्ने बताए । डा. नवराज रिजालले ‘काले’ र ‘सुनपरी’को समीक्षा गर्दै बालबालिकामा सकारात्मक प्रभाव पार्ने कृति पाठकमाझ ल्याइएको उल्लेख गरे । डा. शैलेन्दुप्रकाश नेपालले ‘जून’ र ‘लड्डूको खोज’को समीक्षा गर्दै कृतिहरू सन्देश...

-आर. आर. चौलागाईं- कुनै सपना छैन कुनै योजना छैन कुनै लक्ष्य छैन कुनै गन्तव्य छैन किनकि तिमी नेता । शहीदको रगत पिएर तिमी बाँचिरहेका छौ जनताको पसिना पिएर तिमी बाँचिरहेका छौ युवाहरूलाई खाडीमा बेचेर तिमी बाँचिरहेका छौ महिलाहरूलाई बम्बईमा बेचेर तिमी बाँचिरहेका छौ किनकि तिमी नेता । साम्राज्यवादीहरूले आँखा तर्दा तिमी सुरुवालमा मुत्छौ विस्तारवादीहरूले हाच्छिउँ गर्दा तिमी सुरुवालमा मुत्छौ प्रतिक्रियावादीहरूले ख्वाक्क खोक्दा तिमी सुरुवालमा मुत्छौ दलाल पूँजीपतिहरूले पाद्दा तिमी सुरुवालमा मुत्छौ किनकि तिमी नेता । तिमी मान्छे मारेर आजीवन जेल परेका हत्याराहरूलाई आममाफी दिन्छौ तिमी निर्मला पन्तका अपराधीहरूको प्रमाण नष्ट गर्छौ र उनीहरूलाई संरक्षण दिन्छौ तिमी देशद्रोही, जनविरोधी, भ्रष्टाचारी र बिचौलियाहरूको घेरामा बस्छौ र उनीहरूको सल्लाहमा चल्छौ किनकि तिमी नेता । तिम...

-सुदीपभद्र खनाल- म गाली सुन्न चाहन्छु मायाले गर्दिए हुँदी जस्तो ओखरमा हुन्छ आँतमा गुनिलो गुदी सत्य न्याय दया प्रेम-ले आत्म झल्मलाउँछ प्रशंसा सुन्न चाहन्न झन्झन् भोक बढाउँछ पिटेनी पिट आमाले पिटेझैँ सपृऊँ अझै यसरी सपृऊँ धर्ती भर कोही नहुन् म झैँ चिल्ला तारिफले मेरो बिग्रन्छ मन चिन्तन तृष्णाका धारमा हाली सक्छ त्यस्ले डुबाउन निरन्तर कुटे हुन्छ सुनारले सुवर्णझैँ भरी पूर्णकला चम्कूँ ज्ञान विज्ञान पूर्णभै ढुङ्गा मानी पिटे हुन्छ पिटेझैँ मूर्तिकारले कर्म सौन्दर्यले चम्कूँ नघसूँ सह्रनी कसै पछारे हुन्छ धोवीले पछारेझैँ निरन्तर पारी हृत्तल यो मेरो सफा प्राञ्ज दिगम्बर लिन्न पलाँसको फूल फोस्रो चाहिन्न तारिफ हो जाली थपडी भन्दा हप्की स्नेहिल नै ठिक हप्काए हुन्छ बाबाले सधाए सरि स्नेहले फट्कारी गुरुले जस्तै भर्नू संस्कार ज्ञानले चाप्लुसी म रुचाउन्न सुन्न सक्तिन चाकरी खाएर सत्यको ख...

-आरसी रिजाल- रोगीहरु भेला भएपछि सबैले आआफ्नो रोगको बयान गरेर थाक्तैनन्। तर म यहाँ भेलामा उपस्थित हुन नसक्ने रोगीबारे लेख्दै छु। मेरा नगिचका लगभग ८० बर्षे चारपात्र छ्न् -- खुट्टाका रोगी । उहाँहरु भन्नुहुन्छ -- शरीरका अरु अङ्ग नचल्दा त्यस्तो कष्ट हुँदैन ।तर खुटा नचल्नु भनेको ठ्याक्कै प्याराल्यासिस भएझैं हो । हात नचले बरु पशुले झैँ खाइन्छ। खुट्टा नचल्दा जेलको अँध्यारो कोठामा बिताएझैँ हुन्छ। जुनसुकै रोगीलाई डाक्टरले हिड्ने सल्लाह दिन्छन् । हिँडाइले शरीरका सारा मासपेसीलाई चलाएमान गराउछ। अब हिँड्न नसक्ने भएपछि अरु रोगले सहजै आक्रमण गर्न सक्छ। यतिबेला हेटौंडाको नन्दरत्न दाजुलाई संझन्छु। दुईबर्ष अघिसम्म ८२ बर्षे युवाभन्दै साहित्यिक कार्यक्रममा उपस्तिथिभै हामीलाई हौसला दिनुहुन्थ्यो।अहिले दुबै घुँडाले धर्म छाडेपछि उत्तानो परेर सिलिङ पंखा हेर्दै आफ्नो ८४ सियौ बिताउदै छन् । हेरालो नहुँदा टाउको ठाडो...

नेपाल । नेपालमा पुस्तकालय तथा सूचना विज्ञान क्षेत्रका अभियन्ता भोलाकुमार श्रेष्ठको पुस्तक ‘नेपालमा पुस्तकालय’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक भएको छ । हालै काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा लेखक श्रेष्ठसहित डा. तुलसीप्रसाद भट्टराई, प्राडा ध्रुव घिमिरे, पुस्तकालय तथा सूचना विज्ञान केन्द्रीय विभागका डा. लीला न्याइच्याई, कलाकार केके कर्माचार्य, वी रिडका कार्यकारी अधिकृत सुनिती अमात्यलगायतले पुस्तक लोकार्पण गरे । सिंगो जीवन पुस्तकालय सेवामा समर्पित गरेका श्रेष्ठले आफ्नो कृति ‘नेपालमा पुस्तकालय’मा नेपालमा पुस्तकका इतिहासका पाटोलाई उजागर गरेका छन् । आठ अध्यायमा विभाजित पुस्तकमा प्राचीन समयदेखि हालसम्मको पुस्तकालय स्थापना र विकासका लागि योगदान पुर्‍याएका संस्था एवं व्यक्तित्वका बारेमा समेट्ने जमर्को गरिएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । लेखक श्रेष्ठको यो दोस्रो पुस्तक हो । यसअघि उनको ‘पुस्तकालयसँगको जीवनयात्रा’...

नेपाल । साहित्यकार एवम् राजनीतिज्ञ मोहनविक्रम सिंहलाई २०८२ सालको गोकुल वाङ्मय पुरस्कार प्रदान गरिने भएको छ । गण्डकी साहित्य सङ्गमले सञ्चालन गर्ने यो पुरस्कारको राशि नगद ४० हजार र सम्मानपत्र रहेको छ । यही जेठ ९ गते शनिबार ९७ औं गोकुल जयन्तीको अवसरमा पोखरामा हुने विशेष समारोहमा पुरस्कार प्रदान गरिने संस्थाका सचिव नारायण मरासिनीले दिनुभयो । वि.सं. १९९२ मा प्युठानको ओखरबोटमा जन्मिनुभएका सिंहका कविता, काव्य, समालोचना र आख्यानका गरी एक दर्जन कृति प्रकाशित छन् । समाजवादी यथार्थवाद धारामा साधना गर्ने स्रष्टालाई प्रोत्साहन गर्न २०५२ देखि यो पुरस्कार प्रदान गर्न थालिएको हो । सङ्गमका कार्यसमिति सदस्य शोभाकान्त गौडेलको संयोजकत्वमा गठित डा. कृष्णराज अधिकारी र डा. यदुनन्दन उपाध्याय सदस्य रहेको तीन सदस्यीय समितिले गरेको सिफारिसबमोजिम सिंहलाई पुरस्कृत गर्न लागिएको हो । सिंह छ दशकदेखि प्रगतिवादी साहित्य...

नेपाल । प्रधानाध्यापक संघ नेपालका अध्यक्ष सुदामप्रसाद गौतमद्वारा लिखित ‘ज्योतिर्गमय’ पुस्तक विमोचन गरिएको छ। एडु टुडे प्रालिद्वारा प्रकाशित सो पुस्तक शिक्षाविद् प्राडा विद्यानाथ कोइराला, प्राडा बालचन्द्र लुईँटेल, नेपाल सरकारका पूर्वसचिव डा हरिप्रसाद लम्साल, शिक्षक सेवा आयोगका पूर्वसदस्य नन्दकुमारी महर्जनलगायतले विमोचन गर्नुभएको हो । कार्यक्रममा वक्ताहरूले पुस्तकले नेपाली जनता र समाजको रुपान्तरणका लागि चिन्तन प्रस्तुत गरेको बताउँदै शिक्षाको रूपान्तरणबाट मात्रै मुलुक समृद्ध बन्नेमा जोड दिएका थिए । पुस्तकमाथि शिक्षाविद् डा कोइरालाले शैक्षिक चिन्तन र व्यवहारलाई जोड्ने सीप शिक्षकहरूमा हुने बताउनुभयो । शिक्षाविद् डा लुइँटेलले विदेशका अनुभव लिने क्रममा सफल अभ्यासलाई मात्रै ग्रहण गर्नुपर्ने बताउनुभयो । पूर्वसचिव लम्सालले नीति र व्यवहारलाई सिंहावलोकन गर्न पुस्तक उपयोगी हुने बताउनुभयो । यस्तै शिक...