भाषा/साहित्य

नेपाल । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानले भाषा, साहित्य, संस्कृति, दर्शनशास्त्र र सामाजिक शास्त्रका विभिन्न विधामा प्रदान गरिने ‘प्रज्ञा पुरस्कार–२०८२’ घोषणा गरेको छ । प्रतिष्ठानले यस वर्षदेखि सातै प्रदेशका स्रष्टालाई समेट्ने गरी ‘प्रज्ञा प्रादेशिक पुरस्कार’ समेत प्रारम्भ गरेको छ । प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव डा. धनप्रसाद सुवेदीद्वारा जारी विज्ञप्ति अनुसार जनही एक लाख रुपियाँ राशिको प्रज्ञा पुरस्कार १२ जना स्रष्टालाई प्रदान गरिने भएको छ । जसमा समालोचनातर्फ प्राडा अभि सुवेदी, भाषातर्फ प्रा. मुकुन्दशरण उपाध्याय, सामाजिक शास्त्रतर्फ डा. डम्बर चेम्जोङ, पद्य साहित्यतर्फ शैलेन्द्र साकार र संस्कृतितर्फ प्राडा सोमप्रसाद खतिवडा छनोट हुनुभएको छ । यसैगरी बालसाहित्यतर्फ सुशीला प्रधानाङ्ग, गद्य साहित्यतर्फ आहुति, दर्शनतर्फ ईश्वरचन्द्र ज्ञवाली, अनुवादतर्फ डा. सर्वोत्तम श्रेष्ठ, अन्तर्देशीयतर्फ नरेश काङमाङ राई ९ब...

नेपाल । कवि सन्तोषी पाण्डेको पहिलो कविताकृति ‘सुमेरण’ एक कार्यक्रमबिच सार्वजनिक गरिएको छ । सोमबार साहित्यिक पत्रकार संघद्वारा आयोजित कार्यक्रममा कविताकृति सार्वजनिक गरिएको हो । कृति सार्वजनिक गर्दै साहित्यकार प्रमोद प्रधानले साहित्य र संस्कृतिलाई जोगाउनै पनि नयाँ पुस्ता साहित्यिक क्षेत्रमा जोडिँदै जानुपर्ने बताए । उनले कवि सन्तोषीलाई नेपाली साहित्यमा प्रवेश गरेकोमा बधाई दिँदै कविका कविताहरूमा अनुभूतिको तीव्रता रहेको उल्लेख गरे । प्रधानले भने, “पाण्डे सम्भावना भएकी कवि हुन् । यो उनको पहिलो पाइला हो । तथापि, उनले अझै साधना गर्दै जानुपर्छ ।” कृतिका सम्पादक विमल भौकाजीले कवि सन्तोषीका कविताहरूले छोएकोले नै उनको कृतिसम्पादनको जिम्मेवारी आफूले लिएको बताए । साहित्यकार राधेश्याम लेकालीले कृति सम्पादनलाई महत्वकासाथ हेरिनुपर्नेमा जोड दिँदै कुनै पनि कृतिको राम्रो सम्पादन भएमा विश्व बजारमा जानसक्न...

नेपाल । वानीरा फाउन्डेसनका संरक्षक इन्जिनियर शङ्कर गिरिले राजधानी काठमाडौंमा स्थापित वानीरा सभागृहमा ‘नेपाली भाषा साहित्यको सिर्जनामा साढे सात दशकदेखि निरन्तर साधनारत एवम् नेपाली भाषाको श्रीवृद्धिका लागि समेत समर्पित श्री माधव खनाल ‘भावुक’लाई २०८२ सालको ‘वानीरा प्रज्ञा पुरस्कार’ समर्पण गर्नुभएको छ । समारोहमा ई. गिरिले ‘आफ्नै स्रोत र साधनबाट विगत चार दशकअघिदेखि कम्प्युटरमा नेपाली लिपिको निर्माणका साथै कृत्रिम बौद्धिकतामा आधारित यन्त्र मानवको आविष्कार गरी अन्तर्राष्ट्रिय जगत्मा समेत नेपालको गौरव बढाएबापत कम्प्युटर वैज्ञानिक श्री मुनि शाक्यलाई ‘वानीरा शङ्कर पुरस्कार’ समर्पण गर्नुभएको हो । यी दुवै पुरस्कारका राशि जनही एकएक लाख रुपियाँ रहेका छन् । सोही समारोहमा संस्थापक गिरिले ‘आख्यान, कविता र हास्यव्यङ्ग्य लेखनमा समर्पित रही नेपाली भाषासाहित्यको संवर्धनमा उल्लेख्य योगदान दिएबापत चितवनका धनर...

नेपाल । कथाकार नारायण तिवारीको नयाँ कथाकृति ‘जङ्गबहादुर पनि हाँस्छ ?’ एक कार्यक्रमबिच लोकार्पण गरिएको छ । काठमाडौँमा शिखा बुक्सद्वारा आयोजित कार्यक्रममा प्राडा दयाराम श्रेष्ठ, आख्यानकार नारायण ढकाल, कवि श्यामललगायतले कथाकृति सार्वजनिक गर्नुभयो । कार्यक्रममा प्राडा श्रेष्ठले कथा लेखनका दुई पक्ष प्राविधिक र ऐतिहासिकमध्ये प्राविधिक पक्षमा नभई ऐतिहासिक पक्षमा बोल्ने बताउँदै तिवारीका कथा सरल तर गम्भीर हुने गरेको बताउनुभयो । कृतिमाथि समीक्षात्मक मन्तव्य राख्दै डा. ज्ञानु अधिकारीले तिवारीका कथा सरल तर खारिएको हुने गरेको बताउनुभयो । प्रत्येक कथा पूर्वी तराई भेगको विराटनगरसँग जोडिएको बताउनुभयो । सङ्ग्रहभित्रका २७ कथामध्ये ‘जमाना खराब छ’, ‘कुर्ता सुरुवाल’ र ‘टुङ्ग–टुङ्ग’ शीर्षकका कथाका बारेमा चर्चा गर्नुभयो । कवि श्यामलले कथाकार जस्तै उहाँका कथा पनि सरल र सुललित भएको बताउनुभयो । कथाको गति अविरल ब...

नेपाल । लघुकथा लेखनमा कलम चलाउँदै आएकी सर्जक शोभा अधिकारीको पहिलो लघुकथाकृति ‘आमाको आँखा’ सार्वजनिक गरिएको छ । शनिबार काठमाडौंमा लघुकथा समाज नेपालले आयोजना गरेको कार्यक्रममा साहित्यकारहरू अशेष मल्ल, श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’, प्रा. पुरुषोत्तम दाहाल, तुलसीहरि कोइरालालगायतले कृति सार्वजनिक गरे । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि अशेष मल्लले पछिल्लो दशकमा सबैभन्दा अधिक लघुकथा लेखिँदै आइएको बताउँदै हरेक मान्छेसँग कथा हुने, तर उसले त्यसलाई कसरी प्रस्तुत गर्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण भएको उल्लेख गरे । मल्लले भने, “सौन्दर्यबोध गरेर कथा सिर्जना गर्न सके त्यो शक्तिशाली र सुन्दर बन्न सक्छ ।” समाजका संस्थापक अध्यक्ष ‘रोदन’ले कथाकार अधिकारीमा दूरदृष्टिचेत बेजोडको रहेको बताए । कृतिमाथि समीक्षात्मक टिप्पणी गर्दै अनुपमा रेग्मीले शोभाका लघुकथाहरू चोटिला रहेको बताइन् । अर्का समीक्षक सुमन वर्षाले नेपाली समाजलाई केन्...

नेपाल (मकवानपुर) । गजल मञ्च मकवानपुरको २२ औँ स्थापना दिवस तथा २३५ औँ गजल यात्राको अवसरमा ‘गजल यात्रा–५’ नामक मुखपत्र विमोचन हुनाका साथै आजीवन सदस्यता परिचयपत्र प्रदान कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। साहित्य सङ्गम मकवानपुर तथा सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरको सभाहलमा आयोजित कार्यक्रममा मञ्चका अध्यक्ष संजित श्रेष्ठको सभाध्यक्षता रहेको थियो। कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिका रूपमा साहित्यकार डा। निमेष निखिल तथा विशिष्ट अतिथिका रूपमा वरिष्ठ गीतकार तथा गजलकार तुलसी घिमिरे उपस्थित थिए। कार्यक्रममा मञ्चका सल्लाहकार, पूर्व अध्यक्षहरू, विभिन्न साहित्यिक संघ–संस्थाका प्रतिनिधि, गजलकार तथा साहित्यिक व्यक्तित्वहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो। उक्त अवसरमा ‘गजल यात्रा–५’ नामक प्रकाशन सार्वजनिक गरिएको हो। उक्त पुस्तकमा गजलसम्बन्धी लेख, २०८२ सालमा मञ्चले गरेका गतिविधिहरूको विवरण तथा अग्रजदेखि नवसर्जकसम्मका ४१ जना सर...

नेपाल । बुढ्यौली साहित्य समाज सप्तरीको आयोजनामा बुसास सप्तरीका ७७ वर्षीय अध्यक्ष मेघराज पौड्यालको प्रथम कृति ‘उकाली ओराली’ शोककाव्य (खण्डकाव्य) एक कार्यक्रमबिच सप्तरीको कञ्चनरूपमा विमोचन भएको छ । वैशाख ४ गते शुक्रवार बुढ्यौली साहित्य समाज सप्तरीको आयोजना तथा मेघराज पौड्यालको सभाध्यक्षतामा कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । बुढ्यौली साहित्य समाज कोशी प्रदेशका संयोजक तथा नेपाल मुक्तक प्रतिष्ठान कोशी प्रदेशका अध्यक्ष बाबुराम पोखरेलको प्रमुख आतिथ्यमा भएको सो कार्यक्रममा आठ दशक उमेर पार गरिसकेका चन्द्रकुमारी कटुवाल, विमला नेपाल, नन्दराज पोखरेल, विश्वनाथ न्यौपाने, शालिग्राम अधिकारी, विष्णुकुमारी कोइराला, घनश्याम पोखरेल, फनकुमारी पोखरेल, पदमबहादुर कार्की, तिलकबहादुर बुढाथोकी तथा लोकबहादुर कटुवाल गरी ११ जनालाई सम्मान गरिएको थियो । सो कार्यक्रममा दिवाकर देवकोटा, उद्धवप्रसाद पौडेल, वेनुपप्रसाद पौडेल, तीर...

नेपाल । वरिष्ठ साहित्यकार गोविन्दराज विनोदीलाई ‘गोरखा सर्जक सम्मान’ प्रदान गरिएको छ । गोरखा सर्जक समाजको आठौँ स्थापना दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार विनोदीलाई रु १५ हजार ११५ नगद पुरस्कारसहित दोसल्ला र प्रमाणपत्रद्वारा सम्मान गरिएको हो । सम्मानित विनोदीले प्राध्यापनसँगै कविता लेखन, खण्डकाव्य, महाकाव्य, बालसाहित्यको क्षेत्रमा कलम चलाउँदै आउनुभएको छ । उहाँलाई त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व उपकुलपति तथा जापानका लागि पूर्वराजदूत केदारभक्त माथेमाले सम्मान गर्नुभयो । पूर्वउपकुलपति माथेमाले गोरखाको भाषा, साहित्य, धर्म, संस्कृतिको प्रवर्द्धनमा गोरखा सर्जक समाजले खेलेको भूमिका सराहनीय रहेको बताउनुभयो । नेपाली साहित्यलाई अगाडि बढाउन गोरखाका सर्जकले खेलेको भूमिका अतुलनीय रहेको उहाँको भनाइ छ । कार्यक्रममा समाजका संस्थापक अध्यक्ष स्व तुलसीप्रसाद न्यौपानेलाई मरणोपरान्त सम्मान गरिएक...

-आर. आर. चौलागाईं- गाली नगर गाली नगर हामीलाई गाली नगर भोट हाल्ने जनता हौँ हामीलाई गाली नगर । हात जोड्दै घरमा आयौ हामीले हुन्छ भन्यौँ खुट्टा ढोग्दै माफी माग्यौ हामीले हुन्छ भन्यौँ तिमी भ्रष्ट भैसकेका थियौ आश थिएन तिम्रो यो मनले मान्दै मानेन अनि भोट अन्तै हाल्यौँ । यत्रो वर्ष के गर्यौ तिमीले ? खाएर मात्रै बस्यौ पीर व्यथा खप्यौँ हामीले तिमी रमाएर बस्यौ नयाँले केही गर्छन् कि एक पटक हेर्न मन भो तिम्रो घमण्ड चकनाचूर पार्न भोट अन्तै हाल्यौँ । -हेटौंडा, मकवानपुर ।...