भाषा/साहित्य

-सुदीपभद्र खनाल- सम्झनेले आफैँलाई अहं ब्रह्मास्मी भनेर सम्प्पूर्णता सम्झेपनि भो यौटा सानो कण सम्झेर धूल सम्झेपनि भो खुल्ला आकाश या सानो त्रिणविन्दु सम्झेपनि भो खासमा उसले तपाईलाई मलाई र उसलाई अझ भनौँ हामीलाई कसरी हेर्छ ? के सम्झन्छ उ युक्लिड एथेना कृष्न क्राइष्ट बुद्द र इब्लिस जो पनि हुनसक्छ बर्बरिकको शक्ति सन्जयको दृष्टि र प्रभाको किरण जस्तो पनि बन्नसक्छ आखिर सर्वोत्तम शक्ति उही नै त हो जसले राजालाई रङ्क र रङ्कलाई राजा बनायो कौडीको भाउमा नबिक्ने ढुङ्गोलाई हिरा र चमकदार हिरालाई कालापत्त्थर बनायो जो काल हो र सृजन पनि उसैलाई सोधे थाहा हुन्छ आजभोलि कस्को मूल्य कति छ ओजन कति छ ताप र तौल कति छ किनभने उहीनै हो जसले संवेदनहीन ढुङ्गालाई ईश्वर र सर्वज्ञ ईश्वरलाई ढुङ्गा बनायो आज उसैको यक्ष प्रश्न तपाईँतिर सोझिएको छ ! भन्नुहोस् तपाईँ ढुङ्गो बन्ने कि ईश्वर ?...

-आर. आर. चौलागाईं- खबरदार ! तपाईँ जे पायो त्यही नलेख्नुहोला सज्जन मान्छेहरूलाई भ्रष्टाचारी नभन्नुहोला । देश बनाउन भोकतिर्खा नभनी खटेका छन् तपाईँ उनीहरूलाई कैले तनाव नदिनुहोला । हामीले के गरेका छौँ र एक भोट दिएका हौँ जितेर जानेहरूलाई गालीगलौज नगर्नुहोला । बिचरा ! कामले गर्दा सुकेर सिट्ठो भएका छन् बरु आफूले अलिकति काँध थापिदिनुहोला । आज हेर्नोस् त हाम्रो ठाउँ स्वर्ग भैसकेको छ ती महापुरुषलाई फूलमालाले सिँगार्नुहोला । -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

-आरसी रिजाल- म सानो छँदा केही काम गर्न खोज्दा बाले -- ए तँलाई केही थाहा छैन् ? भन्दै हकार्नु हुन्त्यो म बबुरो-- होला भनी ठान्थेँ। जवानीमा बिबाह भयो केहि दिनपछि श्रीमतिले -- तपाईलाई केही आउँदैन केही थाहा छैन भन्न लागिन म गोज्याङ्रे-- हो कि क्याहो ठान्थेँ। अब घरले जा,घाटले आभन्ने उमेरमा छोराबुहारी मात्र होइन नातिनातिनाले समेत-- हजुरबाको दिमाग सुकिसक्यो जमाना कहाँबाट काँ पुगिसक्यो हजुरलाई केही थाहै छैन् भन्छन्। अब म भन्दिनँ तपाईहरु नै भन्नुस्-- मैले थाहा पाउने कहिले ? के म थाहै नपाई मर्ने ? -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

-लक्ष्मण आचार्य- नेताले नयाँ चस्मा लगाए। कार्यकर्ताले खुसामद गर्दै सोधे, “कस्तो देखिएको छ, हजुर ?” नेताले झ्यालबाट बाहिर पर परसम्मको दृश्य नियालेर हेरे । त्यहाँ सडकका खाल्डाखुल्डीहरू देखिएनन्। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा वैदेशिक रोजगारमा जान लागेका युवाहरूको लाम देखिएन। अस्पतालको बिरामीहरूको ताँती देखिएन। ग्याँस डिपोहरूमा खाली सिलिन्डरहरूको कुनै लाम देखिएन । मल र सिँचाइको अभावमा खग्रङ्ग सुकेर धाँजा फाटेको किसानको सुक्खा खेत पनि देखिएन। “अहा! यो त गज्जबको चस्मा रहेछ ।" नेताजीले अ‍ौधि खुसी व्यक्त गरे । "होइन हाम्रो देश त गज्जबै राम्रो रहेछ त।" कार्यकर्ताले मुस्कुराउँदै भने, “हो नि हजुर ! , यो कहाँ साधारण चस्मा हो त ! यो त विशेष चस्मा पो हो त । सत्ताको चस्मा !" जवाफमा नेताजी मुसुक्क मुस्कुराउँदै चस्मा सुमसुम्याउन थाले । -चन्द्रपुर, रौतहट ।...

नेपाल । ‘डिगो आठौँ बाह्रखरी कथा प्रतियोगिता, २०८३’ का निम्ति कथा आह्वान गरिएको छ । बिहीबार काठमाडौंमा पत्रकार सम्मेलन गरी बाह्रखरी मिडियाले प्रतियोगिताको आठौँ संस्करण घोषणासँगै कथा आह्वान गरेको हो । नेपाली भाषामा कथा लेखनको सम्वर्द्धन र प्रवर्द्धनमा बाह्रखरी मिडियाले विगत सात वर्षदेखि यो प्रतियोगिता आयोजना गर्दै आएको छ । विश्वभरिका नेपाली भाषामा कथा लेख्ने कथाकार प्रतियोगितामा सहभागी हुन सक्नेछन् । तोकिएको सर्त पूरा गरी आउँदो असोज ३ गतेभित्र कथा पठाउन आह्वान गरिएको हो । “नेपालको कथा लेखन प्रतियोगिताको सबैभन्दा ठूलो पुरस्कार राशि रहेको यस कथा प्रतियोगितामा यही असोज ३ गतेसम्म सम्पूर्ण प्रतियोगीहरूले [email protected] मा इमेल गरेर कथा पठाउनुपर्नेछ,” विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “नेपाली भाषाका सर्जकहरूले संसारभरिबाट कथा पठाउन सक्नेछन् ।” प्रतियोगितामा सर्वोत्कृष्ट तीन कथालाई क्रमशः दुई लाख, ...

नेपाल । साहित्यिक पत्रकार संघले आफ्नो ५५औँ वार्षिकोत्सवको अवसर पारेर विभिन्न क्षेत्रका पाँच साधकहरूलाई सम्मानित गरेको छ । काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि अग्रज चित्रकार तथा ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका पूर्वकुलपति केके कर्माचार्यले साधकहरू मदन चित्रकार (चित्रकला), प्रा.डा. पुरुषोत्तमलोचन श्रेष्ठ (इतिहास र संस्कृति), ज्ञान उदास (काव्य), चैत्य देवी (अभिनय) र सन्तोष पन्त (हास्य अभिनय)लाई ‘सापस विशिष्ट सर्जक सम्मान’बाट सम्मानित गरे । संघले ‘व्यथित काव्य डायस्पोरा सम्मान’ कवि दीपा राई पुनलाई प्रदान गरेको छ । यो पुरस्कार पहिले नै घोषणा भएको तर कवि राई विदेशमा रहेकोले नेपाल आएको अवसर पारेर प्रदान गरिएको हो । उक्त अवसरमा प्रमुख अतिथि कर्माचार्यले संघले आयोजना गरेको कार्यक्रम गरिमापूर्ण भएको उल्लेख गरे । कार्यक्रममा साहित्यकार प्रमोद प्रधानले सम्मानित व्यक्तित्वहरूको संक्षिप्त परिचय ...

नेपाल । पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री एवं नेपाली कांग्रेसका संस्थापक बिपी कोइरालाले आह्वान गरेको सशस्त्र सङ्घर्षको सँगालो ‘बिपी र विद्रोहका ती दिन’ सार्वजनिक भएको छ । इलामका राजनीतिज्ञ एवं लेखक धर्म गौतमले लेख्नुभएको पुस्तक ‘बिपी र विद्रोहका तीन दिन’ आइतबार काठमाडौँमा विमोचन गरिएको हो । लेखक गौतमसँगै नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापा, लेखक एवं वरिष्ठ पत्रकार हरिहर विरही, राजनीतिशास्त्री सुचेता प्याकुरेल र युवा राजनीतिज्ञ उषाकिरण तिम्सिनाले पुस्तक विमोचन गर्नुभयो । कांग्रेस सभापति गगनकुमार थापाले पार्टीका संस्थापक बिपी कोइरालाको विचार र सिद्धान्तलाई सत्ता प्राप्तिको रणनीतिका रूपमा मात्र प्रयोग गर्न नहुने बताउनुभयो । किताब प्रकाशनले पुस्तक प्रकाशनमा ल्याएको हो ।...

नेपाल । नेपाली र नेपाल भाषाका वरिष्ठ कवि दुर्गालाल श्रेष्ठ (ख्वबिलु) को ९१ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। उहाँको आइतरबार राति आफ्नै निवास बूढानीकण्ठमा निधन भएको परिवारका सदस्यले बताउनुभएको छ । उहाँको शव श्रद्धाञ्जलीका लागि मंगलबार नेपाल भाषा मंकाः खलः मा राखिने र सोही दिन नै शोभाभवगतीमा परम्पराअनुसार दाहसंस्कार गरिने भएको छ। उहाँका श्रीमती, एक छोरी र दुई छोरा हुनुहुन्छ । विसं १९९२ साउनमा जन्मनुभएका उहाँले लामो समय क्षेत्रपाटीस्थित कन्या मन्दिर विद्यालयमा अध्यापन गर्नुभएको थियो । कवि श्रेष्ठको पहिलो रचना सान्त्वना कविता धर्मोदय पत्रिकामा प्रकाशित भएको थियो । उहाँले २०६० सालमा नेपाल भाषा परिषदद्वारा ‘जनकवि’ को उपाधि हासिल गर्नुभएको थियो । साहित्यकार श्रेष्ठ २०६१ सालमा नेपाल राष्ट्रिय प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रज्ञा–सभासद् हुनुहुन्थ्यो ।...

नेपाल (हेटौंडा) । नवसर्जक साहित्य चाैतारी नेपालकाे आयाेजनामा ४५ ओैँ नवसर्जक मासिक शृङ्खला भर्चुअल माध्यम (गुगल मिट) मार्फत सम्पन्न भएकाे छ । चाैतारीकी उपमहासचिव रचना भण्डारीकाे अध्यक्षता एवम् चाैतारीका संरक्षक/परिकल्पनाकार दीपक गाैतमकाे प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न कार्यक्रम कविद्वय शून्य नयन (गाेरखा) र दुर्गा खतिवडा (माेरङ) का विशेष कविता वाचनका रूपमा सम्पन्न भएकाे हाे । नेपालद्वारा २५ वर्षमुनिका उत्कृष्ट २५ निबन्धकारका रूपमा छनाेट भएका शून्य नयन र कविका रूपमा छनाेट भएकी दुर्गा खतिवडालाई चाैतारीले विशेष कविता वाचनकाे मञ्च प्रदान गरेकाे हाे । कार्यक्रममा कवि शून्य नयनले 'परिवर्तन', 'प्रिय फूल', 'साइरन बजिरहेको एम्बुलेन्स', 'स्मृतिकाे क्षितिजबाट' गरी चार वटा गद्य कविता वाचन गरे भने दुर्गा खतिवडाले 'तिम्रा फूल कस्ता फूल?', 'पर्खाइ', 'अनन्तकाे एक निमेष', 'तिमी त्याे दिन फर्कन नहुने थियाे' गरी च...

नेपाल (हेटौंडा) । झरना साहित्यिक परिवार मकवानपुरको आयोजनामा साउन ३१ गते आइतबार हेटौँडामा नियात्राकार रमेशमोहन अधिकारीको नियात्रासङ्ग्रह ‘डुल्दाको स्वाद’को विमोचन भएको छ । यस सङ्ग्रह अधिकारीको नेपाल र भारतको गरी २२ ओटा यात्रा नियात्राहरू समेटिएका छन् । विमोचित कृतिको समीक्षा साहित्यकार चिरञ्जीवी लामिछानेले गरेका थिए भने आरसी रिजाल, डा. निमेष निखिल, रामचन्द्र फुर्सती, बद्री पाठक, हयग्रीव आचार्य, शान्ति प्रियवन्दना, रजनी पौडेल, सम्प्रस पौडेल, नवीन दर्लामीलगायतले रचना वाचन तथा मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए । कार्यक्रममा साहित्यकार डा. अर्पण पराजुली, डा. विश्वनाथ सन्जेल, सुवास खनाल, दीपक गौतम, प्रकाश कोइराला, राजकुमार लामिछाने, नीरा शर्मा, मसान उपासक, अनु रोक्कालगायतका साहित्यकारहरूसमेत उपस्थित थिए । संस्थाका सचिव नीलहरि ढुङ्गेलले सञ्चालन गरेको सो कार्यक्रममा उपाध्यक्ष कृष्ण घतानीले स्वागत गरेका...