भाषा/साहित्य

नेपाल । मदन पुरस्कार गुठीले २०८२ सालको ‘मदन पुरस्कार’ नेवार समुदायका परम्परागत ‘मुकुण्डोनाच’ (नेवाः समुदायया परम्परागत ख्वापाः प्याख)का लागि लेखक वीणा जोशी (राजभण्डारी)लाई दिने भएको छ । सामुदायिक अभ्यासमा रहेको नाच परम्पराको सङ्कलन तथा अभिलेखीकरण गरिएकाले उक्त कृतिलाई पुरस्कार प्रदान गरिने गुठीका अध्यक्ष कुन्द दीक्षितद्वारा आज जारी विज्ञप्तिमा जनाइएको छ । मदन पुरस्कार विसं २०१२ मा स्थापित प्रतिष्ठित साहित्यिक पुरस्कार मानिन्छ । सो पुरस्कार मूल्याङ्कनका लागि विभिन्न विधाका २९८ पुस्तक आवेदनमा परेकामा गुठीले १० कृतिको मनोनयन सार्वजनिक गरेको थियो । पुरस्कारका लागि अल्पसूचीमा परेका अन्य कृति र लेखकमा अज्ञान (केशवराज ज्ञवाली), इथा (केशव दाहाल), उत्कर्ष (ललित विष्ट), नेपालमण्डलसँग जोडिएको सिम्रौनगढको सिमानाको इतिहास (रोशनकुमार झा), परिधि (उमा सुवेदी) महायुग (सीमा आभास) सलह (श्रवण मुकारुङ), स्वप...

-लक्ष्मण आचार्य- सबै कुरा कहाँ सही सदर हुन्छ हजुर दोषको निन्दा गुणको कदर हुन्छ हजुर चिनी पनि धेरै खाए तितो तितो हुन्छ उल्टै त्यसको ठुलै असर हुन्छ हजुर नठान है अजम्बरी आफैंलाई सधैंभरि यमराजको सबै माथि नजर हुन्छ हजुर मलामी र साथी भाइ दोस्ती कमाउनु एकदिन सबको गन्तव्य बगर हुन्छ हजुर -चन्द्रपुर, रौतहट ।

नेपाल । विश्वविद्यालय अनुदान आयोगका पूर्वअध्यक्ष प्राडा पराशर कोइराला सम्मानित हुनुभएको छ । वाणिज्य शिक्षाको विकास र विस्तारमा योगदान पुर्‍याएकोमा उहाँलाई बुधबार सम्मान गरिएको हो । उहाँ गोरखापत्र संस्थानका पूर्वकार्यकारी अध्यक्षसमेत हुनुहुन्छ । वाणिज्य शिक्षाका प्रणेता प्रा. ईश्वरीलाल श्रेष्ठको स्मृतिमा स्थापित प्रा। ईश्वरीलाल श्रेष्ठ स्मृति प्रतिष्ठानले प्रत्येक वर्ष वाणिज्य शिक्षाको विकास र विस्तारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने व्यक्तित्वलाई सम्मान गर्दै आएको छ । २०११ साल भदौ १७ गते प्रा। ईश्वरीलाल श्रेष्ठको अग्रसरतामा नेपालमा वाणिज्य शिक्षाको पठनपाठन सुरु भएको स्मरणमा प्रत्येक वर्ष आजका मितिमा वाणिज्य दिवस मनाउने गरिन्छ । यस वर्षको सम्मानको घोषणा प्रतिष्ठानका महासचिव प्रा। प्रकाशसिंह प्रधानले गर्नुभएको हो । पूर्वशिक्षाध्यक्ष प्राडा प्रेमराज पन्तको प्रमुख आतिथ्यमा आयोजित कार्यक्रममा प...

नेपाल । कथाकार हरि थापाको नयाँ कथाकृति ‘मभित्रको ऊ’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक गरिएको छ । काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि अग्रज साहित्यकार मञ्जु काँचुलीले कृति लोकार्पण गर्दै नेपाली कथा लेखनको चर्चा गरिन् । उनले कथा सबै थोक भएको बताउँदै समाजलाई विखण्डित तुल्याउने कथा नलेख्न कथाकारहरूसँग आग्रह गरिन् । समीक्षक डा. दीनबन्धु शर्माले कृतिमाथि समीक्षात्मक मन्तव्य राख्दै थापाको यो कृति सामाजिक यथार्थवादी कथाहरूको सँगालो भएको बताए । उनले कृतिकारलाई केही सुझावहरू पनि दिँदै कृतिभित्रका कथाहरूको बृहत् चर्चा गरे । साहित्यकार श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ले कथाकार थापा सर्जक मात्र नभएर नेपाली कथा लघुकथाको उन्नयनमा साधकको सम्मान गर्ने साहित्यसेवी पनि भएको बताए । साहित्यकार पवन आलोकले थापाले कथाका साथै सयात्रा पनि लेख्दै आएको उल्लेख गरे । कृतिकार थापाले कथा लेखनको प्रसंग उठाउँदै समीक्षकबाट आएका सुझ...

नेपाल । कवि मधु पाठकको पहिलो एकल कविताकृति ‘अग्नि–आलाप’ प्रकाशित भएको छ । यसअघि उनको एउटा संयुक्त कविताकृति प्रकाशित छ । नेपाल स्रष्टा समाजद्वारा प्रकाशित कवि पाठकको यस कविताकृतिमा ३५ वटा कविताहरू समावेश छन् ।

नेपाल । साहित्यकार राजाराम बर्तौलाको अर्को नियात्राकृति ‘लिगलिगे दौड’ सार्वजनिक गरिएको छ । बर्तौलाले यसअघि नै दुई नियात्राकृति बजारमा ल्याइसकेका छन् । कविता, निबन्ध समेत गरेर उनले सात कृति पाठकसामु पस्किइसकेका छन् । ‘लिगलिगे दौड’ उनको आठौँ कृति हो । अनुसन्धान विमर्श नेपालले यो नियात्राकृति बजारमा ल्याएको हो ।...

नेपाल । महभारतका पात्र शिखण्डीलाई मुख्य पात्र बनाएर सुशील रिजालले लेखेको उपन्यास ‘शिखण्डी’ एक कार्यक्रमबीच लोकार्पण गरिएको छ । प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा आयोजित कार्यक्रममा सुनिलबाबु पन्त, भुवनहरि सिग्देल, अनुपम रोशी, श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’, लेखककी आमालगायतले उपन्यास सार्वजनिक गरे । उपन्यासमाथि समीक्षा गर्दै आख्यानकार सिग्देलले किताब पौराणिक पात्रमाथि केन्द्रित भएर लेखिएको भए पनि यसमा धेरै नयाँ र रोचक प्रसंगहरू समावेश भएकोले उपन्यास पठनीय भएको बताए । आख्यानकार रोशीले महाभारत आफूलाई मनपर्ने पुस्तक भएको बताइन् । उनले शिखण्डी पात्र आफैँमा महत्त्वपूर्ण रहेकोले आफूलाई यस उपन्यासले आकर्षित गरेको उल्लेख गरिन् । साहित्यकार ‘रोदन’ले अब पुरानो विषयमा अध्ययन गर्ने र पढ्ने संख्या बढ्नुमा ‘शिखण्डी’जस्ता उपन्यासको विशेष योगदान हुने बताए । प्रमुख अतिथि पन्तले महाभारतको बेलादेखि नै तेस्रो लिंगीको अपमान र दु...

नेपाल । कथाकार हरि थापाको नयाँ कथाकृति ‘मभित्रको ऊ’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक गरिएको छ । हालै काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि अग्रज साहित्यकार मञ्जु काँचुलीले कृति लोकार्पण गर्दै नेपाली कथा लेखनको चर्चा गरिन् । उनले कथा सबै थोक भएको बताउँदै समाजलाई विखण्डित तुल्याउने कथा नलेख्न कथाकारहरूसँग आग्रह गरिन् । समीक्षक डा. दीनबन्धु शर्माले कृतिमाथि समीक्षात्मक मन्तव्य राख्दै थापाको यो कृति सामाजिक यथार्थवादी कथाहरूको सँगालो भएको बताए । उनले कृतिकारलाई केही सुझावहरू पनि दिँदै कृतिभित्रका कथाहरूको बृहत् चर्चा गरे । साहित्यकार श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ले कथाकार थापा सर्जक मात्र नभएर नेपाली कथा लघुकथाको उन्नयनमा साधकको सम्मान गर्ने साहित्यसेवी पनि भएको बताए । साहित्यकार पवन आलोकले थापाले कथाका साथै सयात्रा पनि लेख्दै आएको उल्लेख गरे । कृतिकार थापाले कथा लेखनको प्रसंग उठाउँदै समीक्षकबाट आएक...

-आरसी रिजाल- गाईको तेस्रो बेतपछि बुढी आमाले -- आफूले स्याहार्न नसक्ने खबर पठाइन् । एकदिन ज्वाईं आएर बाछोलाई बोकेर अगाडि बढ्छन्। माली गाई पछिपछि लाग्छे। झण्डै सयहातजती अगाडि बढेपछि बुढी आमासंग बिछोडको पीरले होला फनक्क फर्केर आउछे। आमाले मालीलाई सुमसुम्याएर -- जाउ भन्छे। मालीलाई बाछोको मायाले तान्छ। अलि टाढा पुगेपछि फेरि फर्कन्छे। यसपटक आमाले निक्कै टाढासम्म पुर्‍याएर -- लौ आफ्नै दिदीको घर जाउ ! यस्तै हो संसार ! केही दिनपछि अभ्यस्त भएर उतैको मायामा भुल्छ्यौ। अब कहिले नफर्किनु है भन्दै धापमारेर पठाइन्। दूध छुटेपछि बाछो बेचिदिए। एकदिन आमाले एक्कासी माली आगनमा देख्छिन् र भन्छिन् -- किन भागेर आएकी ? भैगो माइती आइछ्यौ । तल खोल्सीमा टुसारे ,खन्यौ पलाएका छ्न्। घाँस देख्दा तिम्रो याद आइरहन्थ्यो। पसु भनेर के गर्नु ? मेरो मायाले तानिएकी हौ। शरीरको किर्ना टिप्दै आमाले -- ल हेर फेरि गाभिनी भैछ्यौ...

-सुदीपभद्र खनाल- सम्पत्तिलाई घर मित्र भाई कामार्थ त्याग्छन् डर लाजलाई सकिन्छ निद्रा सुख पीरले त्यो पीरो न चर्को जब पेट भोको संसार यस्तै छ इतिहास यस्तै जो जित्छ त्यो नै कटुसत्य जस्तै जित्ने र हार्ने पलको छ फेर पला अगाडि छ उषा अँधेर ज्यूँदो पलामै किन प्राणहीन जन्मन्छ यौटै पलमा नवीन सिर्जन्छ संसार सबै पलामा पलापलामै किन फेरि धामा संसार आफैँ बहुनाट्यशाला मनुष्य आफैँ छ यहाँ बिहाल के काव्य लेखूँ कुन शव्द चित्र सत्कर्म के हो पल की चरित्र? संसारकै यो सुखधाम भित्र बस्छिन् कतै रे कविता पवित्र भेट्दै नभेटी कुन काव्य लेखूँ च्याति कि आफ्नै हृद पट् म लेखूँ? -अमेरिका ।...