भाषा/साहित्य

नेपाल । महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको ११८औँ जन्मजयन्तीको अवसर पारेर साहित्यकार बद्रीप्रसाद ढकालद्वारा लिखित अनुसन्धानात्मक कृति ‘देवकोटाका महाकाव्यमा मिथक’को सडक विमोचन गरिएको छ । काठमाडौं बागबजारमा सडक विमोचन अभियानको १९औँ शृङ्खलामा उपस्थित साहित्यकारहरूले एकसाथ कृति सार्वजनिक गरे । पुस्तकमा महाकवि देवकोटाको ६ वटै महाकाव्यमा प्रयुक्त मिथकको खोज अनुसन्धान गरिएको छ । अभियानका संयोजक डा. नवराज रिजालले नेपाली समालोचनाका क्षेत्रमा निरन्तर सक्रिय ढकालले महाकवि देवकोटाका सबै महाकाव्यमा प्रस्तुत मिथकको मिहिन तरिकाले अनुसन्धान र विश्लेषण गरेको बताए । भाषा आयोगका सदस्य डा। पुष्करराज भट्टले ढकालको लेखनीको चर्चा गर्दै अरू पनि खोजमूलक कृतिका लागि सुझाव दिए । साहित्यकार राजाराम बर्तौलाले महाकवि देवकोटाको सम्झना गर्दै देवकोटाका महाकाव्यमा प्रस्तुत मिथकको खोज महत्वपूर्ण भएको बताए ।...

नेपाल । दैवज्ञराज न्यौपाने स्मृति प्रतिष्ठानबाट २०८३ सालमा अर्पण गरिने सम्मान तथा पुरस्कारको घोषणा गरिएको छ । दैवज्ञ विशिष्ट स्रष्टा सम्मानबाट वरिष्ठ कवि कञ्चन पुडासैनी, दैवज्ञ साहित्य पुरस्कारबाट वरिष्ठ कवि एवं नियात्राकार निर्मोही व्यास (प्राडा वेदव्यास उपाध्याय न्यौपाने), दैवज्ञ बालसाहित्य पुरस्कारबाट वरिष्ठ साहित्यकार एवं बालसाहित्य स्रष्टा तेजप्रकाश श्रेष्ठ र दैवज्ञ समाजसेवा पुरस्कारबाट नेपाली शिक्षा परिषद् (अध्यक्ष, साहित्यकार रमा शर्मा) सम्मानित एवं पुरस्कृत हुनुहुने भएको छ । प्रतिष्ठानले प्रेरणा पुरुष कवि दैवज्ञराज न्यौपानेको ८५औँ जन्मदिवस तथा पन्ध्रौँ स्मृतिदिवसका सन्दर्भमा मंसिर २९ गते एक समारोहको आयोजना गरी उक्त सम्मान तथा पुरस्कार समर्पण गरिने जानकारी गराएको छ ।...

नेपाल । पत्रकार एवं लेखक सुशीला तामाङको अध्ययन अनुसन्धानमा तयार गरिएको पुस्तक ‘डम्फु सेलो शतक यात्रा’ लोकार्पण भएको छ । पूर्वमन्त्री परशुराम वाइबा तामाङ, पूर्वमन्त्री सूर्यमान दोङ, तामाङ संस्कृतिविद् बुद्धिबहादुर ङ्यासुर तामाङ, कवि बिना थिङ, सेलो गायक रोजबहादुर मोक्तान, लेखक रवीन्द्र तामाङलगायतले संयुक्त रूपमा पुस्तकको लोकार्पण गर्नुभएको हो । डम्फु सेलोद्वारा आयोजित कार्यक्रममा पूर्वमन्त्री तामाङले पुस्तकमा तामाङ समुदायको संस्कार संस्कृतिसँगै डम्फु सेलो कार्यक्रमको योगदानलाई अभिलेखीकरण गरेको बताउनुभयो । तामाङ संस्कृतिविद् बुद्धिबहादुरले पुस्तकमा समेटिएको विषयवस्तुले सेलो भाकालाई नयाँ युगलाई चिनाउने विचार व्यक्त गर्नुभयो । यसै गरी कवि थिङले डम्फु सेलो कार्यक्रममा गीतका भाकामा समेटिने विषयवस्तुलाई मसिनो गरी केलाइएको चर्चा गर्नुभयो । गायक मोक्तानले डम्फू सेलो शृङ्खलामा गीत गाउँदा शब्द चयनम...

नेपाल । धरानमा ‘लक्ष्मी सडकका कविता २०८३’ कृति विमोचन गरिएको छ। कृति विमोचन, महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको योगदानमाथिको परिचर्चा तथा स्रष्टा सम्मान कार्यक्रममा कृतिका प्रधान सम्पादक शङ्कर भण्डारीले सडक कविता यात्राका क्रममा सिर्जना गरिएका कवितालाई सङ्कलन र संरक्षण गरी भावी पुस्तासम्म पुर्‍याउने उद्देश्यले कृति प्रकाशन गरिएको बताए। उनले साहित्यिक सिर्जनाको संरक्षण, नयाँ प्रतिभाको प्रोत्साहन र साहित्यिक चेतना अभिवृद्धिमा यस्ता प्रकाशनले योगदान पुर्‍याउने उल्लेख गरे। वर्तमानमा सिर्जना भएका रचनाले भविष्यमा साहित्यिक सम्पदाको रूप लिन सक्ने भएकाले तिनको सङ्कलन र संरक्षण आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो। महाकवि देवकोटाको ११८औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा उनको साहित्यिक योगदानको चर्चा गर्दै भण्डारीले ‘मुनामदन’, ‘शाकुन्तल’ र ‘सुलोचना’ जस्ता कृतिमार्फत देवकोटाले नेपाली साहित्यको अभिव्यक्ति क्षमता वि...

नेपाल । साहित्यकार मोतीशोभा श्रेष्ठद्वारा लिखित नेपाली, नेपाल भाषा र अङ्ग्रेजी भाषाका पाँच कृति आज एकैसाथ विमोचन गरिएको छ । पूर्वअर्थमन्त्री शङ्कर कोइराला, नेपाल सरकारका पूर्वमुख्यसचिव डा बिमल कोइराला तथा वरिष्ठ साहित्यकार एवं पत्रकार श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ले संयुक्त रूपमा ती कृतिको विमोचन गर्नुभएको हो । पूर्वसहसचिवसमेत रहनुभएकी श्रेष्ठका नेपाली भाषाका ‘सपनाको उडान’ कथासङ्ग्रह र ‘यात्राको वेगः अनुभूतिको संवेग’ नियात्रासङ्ग्रह, नेपाल भाषाका ‘रङ्गीचङ्गी स्वांनं छाय्पियातःगु क्यब’ र ‘तक्यंगु सुका’ तथा अङ्ग्रेजी भाषाको ‘मदर हु नेम्ड मी सत्य’ पुस्तक विमोचन गरिएको हो । पूर्वअर्थमन्त्री शङ्कर कोइरालाले नेपाली साहित्यको विकासमा श्रेष्ठको योगदान प्रशंसनीय रहेको बताउनुभयो । उहाँले राष्ट्रसेवक कर्मचारीले अवकाशपछि पनि साहित्य सिर्जनामार्फत समाज र साहित्य क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याउनु सकारात्मक भएको उल...

नेपाल (रौतहट) । महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको ११८ ओैँ जयन्तीको अवसरमा शनिबार शिवसावित्री प्रतिष्ठान नेपाल तथा बुढ्यौली साहित्य समाज रौतहट—सर्लाहीको संयुक्त आयोजनामा रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा स्रष्टा सम्मान तथा रचना वाचन कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । बुढ्यौली साहित्य समाज रौतहट–सर्लाहीका सदस्य राम उदितले सञ्चालन गरेको सो कार्यक्रममा बुढ्यौली साहित्य समाज रौतहट–सर्लाहीका अध्यक्ष घनश्याम पन्तले स्वागत गरेका थिए । सो कार्यक्रममा बुसास मधेस प्रदेशकी उपाध्यक्ष रेणु गुप्तालाई नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा मनोनीत प्राज्ञ सदस्यका रूपमा मनोनीत भएकामा बधाईपत्र अर्पण गरिएको थियो । उक्त कार्यक्रममा बुसास मधेस प्रदेशका सचिव रामचन्द्र पौडेल, झरना साहित्यिक परिवार मकवानपुरकी अध्यक्ष गायत्री रुपाखेती तथा गौरीशङ्कर मिथिला वाङ्मय प्रतिष्ठानका अध्यक्ष प्रेम घिमिरेले रचनाहरू वाचन गरेका थिए । सोही कार्यक्रममा लील...

-आर. आर. चौलागाईं- कुनै मोह छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न कुनै लोभ छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । भो पुग्यो तिम्रा कुरा कति सुनुँ थाकिसकेँ म कुनै भोक छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । बरु यही ठीक छ म आफ्नै स्वतन्त्रतामा छु कुनै सोच छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । सबैतिर रावण भनी तिम्रै नाम लेखिएको छ कुनै लोक छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । भन्छौ एउटा अनि गर्छौ अर्कै विश्वास छैन कुनै सोख छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

-लालगोपाल सुवेदी- हरेक श्वासको झोक्का हरेक प्रश्वासको गहिराइ फरक फरक नै हुन्छ यता अक्सिजन हुन्छ उता कार्बनडाइअक्साइड रुन्छ हरेकको दुईवटा अनुहार छन् हाम्रा बतास उही हो बतास उही होइन भनेझै एउटा आकृति ऐनाले देखाउँछ एउटा आकृति आफैलाई मात्र थाहा हुन्छ एउटा आकृति सुन्दर पहिरनले छेक्छ एउटा आकृति तथाकथित अहमले छेक्छ नाङ्गो आँखाले देखेको नाङ्गै हुन सक्छ ऐनाले देखाएको ह्वाङ्गै हुन सक्छ हामी त नाट्यमन्चका पात्र मात्र हौं देख्नका लागि भन्दा पनि देखाउनकै लागि नाटकहरू बुनिन्छन् कपुरी क खरायो ख कै लहरमा राम्रो म पनि छ श्राप नै पनि बाह्य कानहरूमा सुमधुर गीतजस्तै सुनिन्छ त्यो घर त्यस्तै हो यात्रु भवन देख्छ जगका मुसाहरू देख्दैन कवि र कवितामा पनि यस्तै भिन्नताहरू भेटिन्छन् बुद्ध वा जिससकै बारेमा पनि मज्जैले बहस गर्ने बेला आएको छ लाटो कोसेरोलाई रातैले मोहनी लाएको छ दिवास्वप्न घा...

-सुदीपभद्र खनाल- सारा यो सृष्टिमा छन् जति चिज गुणले छन् सबैनै अपूर्ण जस्तै होस् शक्तिशाली तरपनि मुलुकी प्राप्ति मानिन्न पूर्ण बुझ्दै जाँदा धरामा मनुजमन छुने ज्ञान मात्रै छ सग्लो आऊ हे शुभ्र मोती चहक अझ थपी पार साहित्य अग्लो सम्झन्छौँ सिर्जनामा टलक थपिदियौ टल्किए भानुभक्त नौलो ल्यायौ विधामा गजल गति दियौ मण्डलीमा प्रशस्त हे प्यारा दिव्य तारा क्षितिजसरि अझै लेखनी लाग्छ अग्लो आऊ हे शुभ्र मोती चहक अझ थपी पार साहित्य अग्लो तिम्रो त्यो पत्र पढ्दा अझपनि घरका प्रेयसी स्तब्ध हुन्छन् मायाको बोल बोल्ने गजल प्रबल हुँदा अश्रुधारा बहन्छन् सानो तिम्रो हुँदानै वय मृदु कविता धार हो तीक्ष्ण सग्लो आऊ हे शुभ्र मोती चहक अझ थपी पार साहित्य अग्लो अर्काको कीर्तिलाई चमक थपिदिने मोती साँच्चै महान स्वार्थी छन् आज धेरै शयर अति अहम् को चढेझैँ विमान सोझा चढ्छन् सुलीमा समय बदलिँदा चोरको सान सग्लो आऊ...

-आरसी रिजाल- डाक्टरलाई भेटेर एकजना बुढाले भने -- देशको दुर्दशा सम्झेर निदाउनै मुस्किल पर्छ। के गर्ने होला डा.साब ? डा. -- चिन्ता मान्नु पर्दैन। तपाईंले विभिन्न तन्त्रदेखि जेन्जितन्त्रसम्म देख्नुभयो। तर आफुले चिताएको जस्तो देश देख्न नपाइ मरिएला भन्ने पिर परेको रहेछ। हैन त बुवा ? भने। बुढाले - मनको कुरा भन्नुभयो डा.साब। मलाई के भएको रहेछ ? भने। डा -- डिप्रेस्न। बुढा -- डिप्रेसन भनेको के हो ? डा -- राष्ट्रिय चिन्ता । बुढा -- यो रोग त नेतालाई लाग्नु पर्ने होईन र ? डा -- हो,तर यो रोग गिदीमा लाग्छ लिदीमा लाग्दैन । बुढा - यो रोगको निदान हुँदैन त ? डा -- भ्रष्टका विरुद्ध गिदि भएकाहरु एकजुट हुनसके यो रोग निर्मुल हुन्छ। बुढा -- मैले औषधि सेवन गर्नु पर्दैन त ? डाक्टरले -- ( दुरासय नभएको झुटले अरुको हित हुन्छ भने झुट बोल्दा पाप लाग्दैन ठानेर ) प्रेकृप्सनमा भिटामिन लेख्दिदै -- जबसम्म राष्ट्र...