भाषा/साहित्य

- सर्वज्ञ वाग्ले- आजकल नयाँ वर्षले हर्षको साटो त्रास, भय र दुख लिएर आउँछ उमङ्गका चङ्गाहरु उड्दैनन् जीवन उल्लासमय हुन छोडेर निरासाको गर्तमा भासिएका छन् कसरी भनूँ म नयाँ वर्ष जसले नविन सोच होइन पुरातन मान्यताको वकालत गर्छ l खुशीको बहार भुलेर दुखको आँधी बोकी ल्याउने नयाँ वर्ष न हिजो, न आज कहिल्यै मेरो प्रिय बन्न सकेन जसरी म जन्मेको वर्ष वर्षातले मेरो सर्वस्व लग्यो मेरो जीन्दगीको पछ्यौरीमा खुशी, हाँसो अनि सुःखको घाम कहिल्यै उदाएन मेरो आस्थाको मझेरीमा कलिले किला ठोक्यो हरेक रात निद्रामा ऐठन बनेर महिषासुर आयो नयाँ वर्ष केवल यिनैको संगम लिएर उदायो l जब खुशीको पखेरामा डढेलो लाग्यो मनको मुस्कान त्यही क्षण हरायो एकपल मलाई नदिई मेरो विश्वासको झुप्रोमा सलाईको काँटी बल्यो मेरो कविताको अक्षरमा मसीको बोतल ढल्यो जसरी समयको ओठबाट जीवन मुस्कुराउनु पर्दथ्यो ठीक विपरीत दिश...

नेपाल । मण्डला थिएटरमा आयोजित एक विशेष समारोहका बिच अनिता खरेलको उपन्यास ‘आदिरा’ सार्वजनिक गरिएको छ । शनिबार थापागाउँस्थित मण्डला थिएटरमा कवि तथा उपन्यासकार विप्लव प्रतीक, फिल्म निर्देशक शान्ता नेपाली, जेन्जी अभियन्ता माजिद अन्सारी र लेखक स्वयंले संयुक्त रूपमा उपन्यासको विमोचन गर्नुभयो । विमोचन कार्यक्रममा बोल्दै फिल्म निर्देशक शान्ता नेपालीले उपन्यास पढ्दै जाँदा आफू कल्पनाको संसारमा डुबेको अनुभव सुनाउनुभयो । उहाँले उपन्यासको परिवेशलाई आफूले निर्माण गर्दै गरेको फिल्मको चितवनस्थित माडीको सुन्दर परिवेशसँग तुलना गर्दै कथाले पाठकलाई मन्त्रमुग्ध बनाएर तानिरहने बताउनुभयो । त्यसैगरी, माजिद अन्सारीले कथाको 'प्लट' सुरु भएपछि आउने उतारचढाव रोचक रहेको उल्लेख गर्नुभयो । पात्रहरूको अनुभूतिले आफूलाई आफ्नै कथासँग साक्षात्कार गराएको बताउँदै उहाँ भावुकसमेत हुनुभयो । कवि विप्लव प्रतीकले उपन्यासमा स्वैरकल...

नेपाल । समालोचक प्राडा वासुदेव त्रिपाठीले शङ्खघन्टध्वनिका साथ ‘नेपाल भारत विश्वविद्यालय प्राध्यापक सम्मेलन’को उद्घाटन गर्नु भएको छ । त्यस अवसरमा प्रमुख अतिथि डा. त्रिपाठीले नरेन्द्रराज प्रसाई तथा इन्दिरा प्रसाईको सम्पादनमा नइ एकेडेमीद्वारा प्रकाशित ‘नेपाली भाषासाहित्यको विकासमा नेपाल तथा भारतका विश्वविद्यालयको भूमिका’नामक बृहत् ग्रन्थको लोकार्पण गर्नुभयो । समारोहमा डा. त्रिपाठीले नइबाट आफ्नै आन्तरिक साधनस्रोतमा आयोजित तीनदिने सम्मेलनमा नै प्रकाशित उच्च प्राज्ञिक खोजपूर्ण बृहत् ग्रन्थसमेत प्रस्तुत हुनु अविस्मरणीय र ऐतिहासिक मात्र नभएर सुनमा सुगन्धको योगजस्तो हुन पुगेको बताउनु भयो । रोयल साइजमा ८७२ पृष्ठमा विस्तरित भई पूर्ण बनेको सो ग्रन्थमा नेपाल तथा भारतका विश्वविद्यालयबारेका २५ ओटा आलेख आबद्ध छन् । नेपाल र भारतका विश्वविद्यालयहरूमा नेपाली विषयको प्राध्यापन र अनुसन्धान कार्यमा संलग्न स...

-सुदीपभद्र खनाल- को गर्लान् भन शोक मर्दछ भने कोही यहाँ आखिर यस्को मापक प्रेम हो तर सधैँ रोएर को बस्छ र पत्नी को त विछोडमा पति रुने दोश्रो विहेसम्म हो एक्लै बस्छ भने विदूर सतसत् आजन्म नै रून्छ त्यो पत्नीका पति मर्दछन् यदि रुनन् घाटे नफर्के तक मर्नेका पछि लाग्न सक्दछ र को भन्लान् अझै निर्धक जो जो जान्छ मलाम बन्धु जन ती रोलान् नपोल्दातक छोराको मन रुन्छ तेह्र दिनको संस्कार गर्दातक साथी रून्छ जुटेर चार दिन ती भाई रुनन् एक्छिन भन्ला यो दुनियाँ गयो मिति पुग्यो यो हो जगत् लक्षण सन्तानै यदि मर्छ ता ! भलभली बाबा रुनन् सम्झिँदा आमाको गह रोकिँदैन कहिल्यै रुन्छिन् नि आमा सदा सम्झेलान् बहिनी दिदी वह परी फर्केभने माइत हेर्लान् पण्डित बार साइत तिथी मर्दा छ के साइत छोरीको मन रुन्छ जीवन भरी बाबा र आमा ढले आफैँ मानव रुन्छ अन्त्य पलमा रे मोहका पाशले अमेरिका ।...

-आरसी रिजाल- हरिश्चन्द्र बुढा छोरा रोहितलाई -- अनैतिक सम्पती जोडेर, समाजमा रवाफ देखाएर हिँड्ने काम नगर्नु। असल मान्छे भएर बाच्नु पर्छ भन्थे। रोहितले -- जस्तो देश उस्तै भेष। तलदेखी माथिसम्म मिलाएर खान जान्नुपर्छ । तपाईलाई केही थाहा छैन भन्दै खिसी गर्थ्यौ। देशमा भ्रष्टहरुको बिगबिगीले असह्य भएपछि जनताको बिद्रोह थेग्न नसकी सत्ता परिवर्तन हुन्छ। रोहित अकुत सम्पत्ति जोडेकोमा जेलपर्छ।उसका छोराछोरीले हजुरबुवालाई -- तपाईले डेडिलाई किन बेलैमा सजग नगराको ? अब यो समाजमा हामीले कसरी शिर ठाडो पारेर हिँड्ने भन्छन् । हरिश्चन्द्रले -- मेरो भनाइ तिम्रा डेडिममीले एउटा कानले सुन्ने अर्को कानले उडाउने गरे। अनि विश्वविद्यालयमा पढ्ने तिमीहरुले समाजमा अरुकोभन्दा हाम्रो हैसियत कसरी माथि पुग्यो ? यसबारे किन सोचेनौ ? डेडि तपाईंले थुपारेको कालोधनको पापको भागेदार हामी हुँदैनौ भन्न किन सकेनौ ? अब रोइकराई गरेर केही ह...

-आर. आर. चौलागाईं- पुराना बासी अनुहारले पुरानै खोज्छन् नयाँ ताजा अनुहारले नयाँ नै खोज्छन् । पोखरीमा फोहर पानी जमेर बसेको छ पहिला त्यसलाई फाल्नोस् बगैँचामा झारपात उम्रेर झाडी भएको छ पहिला त्यसलाई फाँड्नोस् घरमा सर्प, बिच्छी, भ्यागुता, माकुरा र किराफट्याङ्ग्राहरूको वास छ पहिला तिनीहरूलाई सखाप पार्नोस् । आकाशमा कालो बादल मडारिएको छ पहिला त्यसलाई हटाउनोस् धरतीमा जताततै खाल्डैखाल्डा छन् पहिला त्यसलाई पुर्नोस् दुर्योधन, दु:शासन, शकुनि र शिशुपालहरू यत्रतत्र सर्वत्र फैलिएका छन् पहिला तिनीहरूलाई वशमा लिनोस् । तपाईँहरूले रगत बगाएको के काम ? तपाईँहरूले सपना देखेको के काम ? यसरी चल्दैन चल्दै चल्दैन पटक्कै चल्दैन परिवर्तन त आमूल हुनुपर्छ नत्र सधैँभरि यस्तै गन्जागोल भइरहन्छ । -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

नेपाल । साहित्यकार महेशराज खरेलको आत्मकथात्मक उपन्यास ‘यात्रा जिन्दगीको’ (भाग दुई) प्रकाशनमा आएको छ । खरेलको यो चौथो पुस्तक साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो । साहित्यकार तथा समालोचक प्राडा गोविन्दराज भट्टराईले कृतिमाथि आफ्नो धारणा राख्दै भनेका छन्, “अघिल्ला खण्डलाई मैले पनि आत्मपरक आख्यान हो भनेँ । यो त्यसैको क्रमलेखन हो । मैले सन् २०२२ कि नोबेल पुरस्कार विजेता फ्रान्सेली स्रष्टा आनी आर्नोको ‘आमाको कथा’ नामक उपन्यासिका पढेँ । त्यो उनकी आमाको जीवन र सँगसँगै आफ्नो अनुभूति थियो । उनले अन्त्यमा भनिन्– ‘आख्यानजस्तो तर हाम्रा पालाको इतिहास, सामाजिक र राजनीतिक सबैथोक मिसिएका कुरा । यसै बिच मेरी आमा र म पनि संघर्षपूर्ण स्थितिमा बाँचेको कथा हो ।’ त्यसैले म भन्छु– महेशको पनि त्यस्तै हो ।” महेशराज खरेलले बहुविधामा कलम चलाउँदै आएका छन् । उनको पहिलो कृति ‘मनको किरण’ कविताकृति हो भने आत्मकथात्मक उपन्य...

नेपाल । महेन्द्र नेउपानेको दोस्रो लघुकथाकृति ‘चुनावी सेरोफेरो’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक भएको छ । सिर्जना अभियान समाजद्वारा भक्तपुरमा आयोजित कार्यक्रममा डा. पुष्करराज भट्ट, डा. हरिप्रसाद भण्डारी लगायतले कृति सार्वजनिक गरे । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि डा. भट्टले समकालीन लघुकथाको प्रवृत्तिबारे चर्चा गरे । कृतिमाथि समीक्षा गर्दै डा. भण्डारीले ‘चुनावी सेरोफेरो’ शीर्षक सार्थक रहेको उल्लेख गर्दै २०८२ को निर्वाचन परिवेशलाई लघुकथामा सान्दर्भिक र रोचक ढंगले प्रस्तुत गरिएको बताए । कार्यक्रममा लघुकथाकार लता केसीले कृतिकारको लेखनशैलीको प्रशंसा गर्दै छोटो समयमै दुई कृति प्रकाशन गर्नु उपलब्धिमूलक भएको बताइन् । लघुकथाकार नेउपानेले चुनाव घोषणादेखि मतदानसम्मका घटनालाई समेटेर ५९ लघुकथामार्फत कृतिलाई दस्ताबेजका रूपमा प्रस्तुत गरेको उल्लेख गरे । साहित्यकार ध्रुव मधिकर्मीले कृतिमा समेटिएका विषयहरू वर्तमान मा...

कोलोराडो । अनेसास कोलोराडो शाखाको आयोजनामा विशिष्ट कवि एवं लोकप्रीय गीतकार दिनेश अधिकारीको सम्मान तथा अनेसासका पूर्व केन्द्रीय अध्यक्ष डा. ज्ञानेन्द्र गदालको दुईवटा नविनतम कृति (बाल गीतसंग्रह र उपन्यास) को सार्वजनिकिकरण कार्यक्रम हुने भएको छ । कार्यक्रम कोलाराडोस्थित नेपाली घरमा यही अप्रिल १२ तारिक आईतबार दिउँसो १ बजे हुनेछ । बिशेषतः विशिष्ठ कवि दिनेश अधिकारीको सशक्त कविता एवं गीतहरु प्रत्यक्ष सुन्ने र बिचार आदानप्रदान गर्ने यो अमूल्य अवसर पनि हो, साहित्यमा रुचि राख्ने सबै कोलोराडोवासी महानुभावहरुलाई कार्यक्रममा उपस्थितिका निम्ति निमन्त्रण गरिएको छ ।...