भाषा/साहित्य

-सुदीपभद्र खनाल- बुझ्नेले नबुझे स्वआत्म सरिता संसार के बुझ्दछ लेख्नेले नबुझे कथा समयका साहित्य के लेख्दछ यो बह्माण्ड बुझोस् परन्तु नबुझे मान्छे उ के बुझ्दछ आफैँभित्र बुझेर बाहिर बुझे यो सृष्टि सामान्य छ । आफ्नै रक्त र श्वेद मिशृत गरी माटो भिजा जा अब आफ्नै पौरखको तँ खा फल स्वयं सत्कर्मको आसव गर्दे कर्म बनेर साक्ष तँ जगत कल्याणका खातिर माया मोह र मादमा नफसिदे मात्सर्य झन्झातिर । यो संसार विचार चार दिनको ऐश्वर्यको सानको राखी चाह लिएर स्वार्थ तँ नबस् बाटो समा ज्ञानको के हो उन्नत प्राप्ति त्यो समयले गर्दिन्छ निर्धारण गर्छस् सत्य महान् बुझेर नबुझे-जस्तो तँ के कारण । धन्धन्धन् तँ नभन् उदार मन बन् वैराग्य आधार बन् सच्चा ज्ञान दया विचारयुत बन् भन् न्याय सत्कर्म भन् स्वार्थी लोभ र मोह युक्त तँ नबन् मुत्तात्म स्वाधीन बन् छोडी काम र क्रोध मोह मसिहा संसार सत्धर्म भन् । लण्ठा ...

-आरसी रिजाल- रक्सीले विभिन्न उपनाम पाएको छ। जस्तै -- मदिरा, खोया बिर्के,बिजुली सर्वत ,भित्री कोट आदि। तर रक्सी पिउनेलाई जड्याहा भनेको चैँ मलाई पटक्कै मनपर्दैन। कारण --उभन्दा त्यागी र राष्ट्र्वादी अरु हुनै सक्तैनन् ।। मै हुँ भन्ने नेताले तिहुन चखुवाझैँ पार्टी फेर्दै हिँडेको देखिन्छ। तर जड्याहाको दृष्टि भने अर्जुन दृष्टि भनेझैं रक्सिभन्दा दायाँबायाँ लाग्नै सक्तैन। जड्याहाले आफ्नो परिवारको सुख शान्तिको त कुरै छाडौं, आफ्नो शरिरको समेत ख्याल राख्दैन। अब यस्तो मान्छेलाई त्यागी नभनेर के भन्ने ? सरकारले रक्सीमा करवृद्धि गर्दै जान्छ। " रक्सीमा करबृध्दि नगर " भनेर ऎलेसम्म जड्याहाको सिस्टमण्डल अर्थमन्त्रीलाई भेट्ने गएको यहाँलाई थाहा छ ? यस्तो कर राष्ट्र निमार्णमा सदुपयोग हुन्छ भन्ने विश्वासमा बिरोध नगरेकाले जड्याहालाई खाँटी राष्ट्रवादी भन्नै पर्छ। जड्याहाहरु लामो समयसम्म घरपरिवार र राष्ट्रक...

-आर. आर. चौलागाईं- कोही राजा टुक्राटुक्रामा विभाजित देशलाई एकै ठाउँमा जोड्छन् र अमर हुन्छन् कोही राजा बाटो बनाउँछन् उद्योगधन्दा खोल्छन् विश्वविद्यालयको स्थापना गर्छन् र देशमा विकासको जग हाल्छन् कोही राजा सिंहासनबाट झर्दा पनि हाँसीहाँसी दरबार छोडेर बाहिर निस्कन्छन् तर कोही नेता उद्योगधन्दालाई कौडीको मोलमा बेच्छन् विदेशीको दलाली गर्छन् बदनाम हुन्छन् र जनताको पिटाइ खान्छन् कोही नेता जनताको रगतमा होली खेल्छन् कोही नेता आकाशपाताल जोडेर ठुल्ठूला गफ हाँक्छन् कलिला केटाकेटीहरूलाई गोलीले उडाउँछन् र हेलिकोप्टर चढेर भाग्छन् राजाजति बेठीक र नेताजति सबै ठीक हुन्छन् भनेर मैले पढेको पाठ गलत रहेछ । २०८२ माघ १ -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

नेपाल । वासु शशी स्मृति परिषद्ले २०८३ सालको ‘वासु शशी साहित्य सम्मान’ नेपाली साहित्यमा समर्पित तीन सर्जकलाई प्रदान गरेको छ । परिषद्‌द्वारा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि अग्रज साहित्यकार तथा चलचित्रकर्मी यादव खरेलले कथाकार हिरण्यकुमारी पाठक, कथाकार मधुवन पौडेल र समालोचक डा. बद्री पोखरेललाई सम्मानित गरे । सम्मानकासाथ नगद राशि जनही १० हजार रुपैयाँ प्रदान गरियो । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि खरेलले सम्बोधन गर्दै वासु शशीसँग आफ्नो नजिकको सम्बन्ध रहेको चर्चा गर्दै उनले नलेखेको कुनै विषय नै नरहेको बताए । परिषद्का सदस्य सचिव प्रद्युम्न जोशीले परिषद्ले ३४ वर्षको अवधिमा ८० भन्दा बढी सर्जकहरूलाई सम्मानित गरिसकेको बताए । सम्मानित स्रष्टाहरू पाठक, पौडेल र डा. पोखरेलले प्राप्त सम्मानले आफूहरूमा उर्जा थपेको बताए । अभिनेत्री मिथिला शर्माले वासु शशीले लेखेको ‘माया’ चलचित्रमा अभिनय गर्ने मौका पाएको स्मरण...

नेपाल । सर्जक वसन्त खनालले लेखेको निर्बन्ध–आख्यानकृति ‘वेध’ एक कार्यक्रमबीच लोकार्पण गरिएको छ । यो उनको पहिलो कृति हो । स्याङ्जाको वालिङमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि प्राडा कुसुमाकर न्यौपाने लगायतले कृति सार्वजनिक गरे । यस कृतिमा २६ वटा समसामयिक निर्बन्ध–आख्यान रहेको जनाइएको छ । खनालको कृति ‘वेध’ साकिरा प्रतिष्ठानले प्रकाशित गरेको हो ।...

नेपाल । त्रिभुवन विश्वविद्यालयका आमसञ्चार तथा पत्रकारिताका उपप्राध्यापक डा. देवराज अर्यालद्धारा लिखित कृति ‘स्थानबोध’ सार्वजनिक भएको छ । ललितपुरमा आयोजित एक कार्यक्रमकाबिच वरिष्ठ हास्यव्यंग्यकार प्रा।डा। रामकुमार पाँडेले कृतिको सार्वजनिक गर्नुभएको हो । पाँडेले उक्त कृति नेपालको कुनै एउटा गाउँको मात्र नभएर समग्र भूगोलको प्रतिनिधित्व गर्ने भएको उल्लेख गर्नुभयो । पुस्तकका लेखक डा. अर्यालले आफ्नो जन्मस्थान नवलपरासीको द्वारीको सेरोफेरोमा केन्द्रित रहेर समग्र देशको वस्तुस्थितिबारे पुस्तकमा उतारेको बताउनुभयो । गाउँको माटो, बाल्यकालका स्मृति, सामाजिक सम्बन्ध, संस्कृति, भूगोल र विकासका विविध आयामलाई समेटेको ‘स्थानबोध’ले एउटा गाउँको कथा हुँदै समग्र समाज र देशलाई बुझ्ने दृष्टि प्रस्तुत गरेको उहाँले बताउनुभयो । कार्यक्रममा त्रिभुवन विश्वविद्यालय पत्रकारिता तथा आमसञ्चार केन्द्रीय विभागका प्रमुख प्र...

नेपाल । युवा साहित्यकार तथा पत्रकार यज्ञराज जोशीको पहिलो कृति बैसाखी कथा संग्रह लोकार्पण भएको छ। शनिबार काठमाडैंमा आयोजित एक समारोहबिच त्रिभुवन विश्व विद्यालयका प्राध्यापक डा. महादेव अवस्थी, साहित्यकार तथा समालोचक ज्ञानु अधिकारी, समालोचक एवं बैसाखीका सम्पादक सुभाषचन्द्र भण्डारीले पुस्तकको लोकार्पण गर्नुभयो । समारोहलाई सम्बोधन गर्दै प्रमुख अतिथि प्राडा अवस्थीले लेखक जोशीमा सिर्जनात्मक प्रतिभा रहेको बताउनुभयो । पत्रकारिताबाट आएका लेखकहरूका शब्दमा शक्ति हुन्छ। जोशीमा पनि सिर्जनात्मक प्रतिभा छ । उहाँमा इच्छा शक्ति छ । लोकपरिवेशमूलक निपूर्णता छ । लेखनमा आलंकारिक्ता छ, उहाँले भन्नुभयो । कथाका शैली काव्यात्मक रहेकोले यस्तो अवस्थामा कथानकमा क्षति पुग्ने र लेखक बहकिन सक्ने भएकोले त्यसतर्फ सचेत रहन उहाँले सुझाव दिनुभयो । यस्तै समीक्षक ज्ञानु अधिकारीले पुस्तकमाथि परिचर्चा गर्दै बैसाखीमा भुइँमान्छेक...

नेपाल । साहित्यकार निमेष निखिललाई एक लाख राशिको बासुदेव रिजाल स्मृति सम्मान प्रदान गरिने भएको छ । बासुदेव रिजाल स्मृति प्रतिष्ठानले शनिबार निमेष निखिललाई सम्मान गर्ने निर्णय गरेको प्रतिष्ठानका अध्यक्ष आरसी रिजालले जानकारी दिनुभयो । यसअघि पनि निमेष निखिललाई २०७७ सालमा बासुदेव रिजाल स्मृति सम्मान प्रदान गरिएको थियो । यसअघि १५ हजार राशिको सम्मान यसै वर्षदेखि एक लाख रुपैयाँ पुर्‍याइएको हो । हेटौँडाका प्रथम प्रधानपञ्च बासुदेव रिजालको स्मृतिमा स्थापित प्रतिष्ठानलाई यो वर्ष हेटौँडा उपमहानगरपालिकाले दुई लाख रुपैयाँ बजेट उपलब्ध गराएसँगै पुरस्कार राशी एक लाख रुपैयाँ पुर्‍याइएको प्रतिष्ठानका अध्यक्ष आरसी रिजालले जानकारी दिनुभयो । आगामी मंसिर महिनामा एक समारोहका बीच निमेष निखिललाई सम्मान गरिने अध्यक्ष रिजालले बताउनुभयो । मकवानपुरका निमेष निखिल साहित्य सिर्जनामा देश, विदेशमा परिचित नाम हो । निमेष नि...

नेपाल । साहित्यकार तथा साहित्यिक पत्रकार डा. नवराज रिजालको लघुकथा कृति ‘बेचैन मन’को एक कार्यक्रमबीच सडक विमोचन भएको छ । बुधबार बागबजारमा आयोजित सडक कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि प्राडा गोविन्दराज भट्टराई लगायतले कृति सार्वजनिक गरे । सडक विमोचन अभियानको १८औँ शृंखलामा कृति विमोचन गर्दै प्रमुख अतिथि डा. भट्टराईले सकारात्मक सोचका साथ लेखिएको विमोचित कृतिको खुलेर प्रशंसा गरे । भाषा आयोगका सदस्य डा. पुष्करराज भट्टले कृतिभित्रका लघुकथाले देशको परिस्थिति र परिवेशका विषयमा बोलेको बताए । साहित्यकार ध्रुव मधिकर्मीले रिजालको लेखनधर्मिता निकै सबल रहेकाले लघुकथाले समसामयिक विषयमा सशक्त भाव व्यक्त गरेको चर्चा गरे । डा. रिजालको कृतिमाथि कथाकार रामकुमार पण्डित र शेखर अर्यालले पनि चर्चा गरे । सडक विमोचन कार्यक्रमका संयोजक साहित्यकार बद्रीप्रसाद ढकालले कार्यक्रमको औचित्यबारे प्रकाश पार्दै यस अभियानमा साथ र सहय...

अमेरिका । यस वर्षको नोबेल साहित्य पुरस्कार क्यानडेली कवि एनी कार्सनलाई दिने निर्णय भएको बिहीबार स्विडिस एकेडेमीले घोषणा गरेको छ । उनले ग्रीक पौराणिक कथा र प्राचीन काललाई आधुनिक शैलीमा प्रस्तुत गरेर समकालीन लेखनका नयाँ रूपहरूलाई प्रेरित गरेको एकेडेमीले जनाएको छ । सन् २०२४ मा आफूलाई पार्किन्सन रोग भएको घोषणा गरेकी ७६ वर्षीया कार्सनलाई ‘शास्त्रीय परम्परासँगको रोचक संवादमार्फत् समकालीन साहित्यका लागि नयाँ रूपहरू सिर्जना गर्ने उनका साहसिक र नवीन कृतिहरूका लागि’ यसपालि सम्मानित गर्ने निर्णय गरिएको नोबेल समितिले जनाएको छ । कार्सनको जन्म सन् १९५० मा क्यानडाको टोरोन्टोमा भएको हो । सन् १९८१ मा उनले शास्त्रीय साहित्यमा विद्यावारिधिको शोधप्रबन्ध प्रकाशित गरेकी थिइन् । उनले कविता लेखनसँगसँगै अनुवाद र विभिन्न विश्वविद्यालयमा अध्यापन गर्दै आएकी छन् । एकेडेमीकी स्थायी सचिव इन्ग्रिड कार्लबर्गले कार्सनसँ...