भाषा/साहित्य

-आर. आर. चौलागाईं- कुनै सपना छैन कुनै योजना छैन कुनै लक्ष्य छैन कुनै गन्तव्य छैन किनकि तिमी नेता । शहीदको रगत पिएर तिमी बाँचिरहेका छौ जनताको पसिना पिएर तिमी बाँचिरहेका छौ युवाहरूलाई खाडीमा बेचेर तिमी बाँचिरहेका छौ महिलाहरूलाई बम्बईमा बेचेर तिमी बाँचिरहेका छौ किनकि तिमी नेता । साम्राज्यवादीहरूले आँखा तर्दा तिमी सुरुवालमा मुत्छौ विस्तारवादीहरूले हाच्छिउँ गर्दा तिमी सुरुवालमा मुत्छौ प्रतिक्रियावादीहरूले ख्वाक्क खोक्दा तिमी सुरुवालमा मुत्छौ दलाल पूँजीपतिहरूले पाद्दा तिमी सुरुवालमा मुत्छौ किनकि तिमी नेता । तिमी मान्छे मारेर आजीवन जेल परेका हत्याराहरूलाई आममाफी दिन्छौ तिमी निर्मला पन्तका अपराधीहरूको प्रमाण नष्ट गर्छौ र उनीहरूलाई संरक्षण दिन्छौ तिमी देशद्रोही, जनविरोधी, भ्रष्टाचारी र बिचौलियाहरूको घेरामा बस्छौ र उनीहरूको सल्लाहमा चल्छौ किनकि तिमी नेता । तिम...

-सुदीपभद्र खनाल- म गाली सुन्न चाहन्छु मायाले गर्दिए हुँदी जस्तो ओखरमा हुन्छ आँतमा गुनिलो गुदी सत्य न्याय दया प्रेम-ले आत्म झल्मलाउँछ प्रशंसा सुन्न चाहन्न झन्झन् भोक बढाउँछ पिटेनी पिट आमाले पिटेझैँ सपृऊँ अझै यसरी सपृऊँ धर्ती भर कोही नहुन् म झैँ चिल्ला तारिफले मेरो बिग्रन्छ मन चिन्तन तृष्णाका धारमा हाली सक्छ त्यस्ले डुबाउन निरन्तर कुटे हुन्छ सुनारले सुवर्णझैँ भरी पूर्णकला चम्कूँ ज्ञान विज्ञान पूर्णभै ढुङ्गा मानी पिटे हुन्छ पिटेझैँ मूर्तिकारले कर्म सौन्दर्यले चम्कूँ नघसूँ सह्रनी कसै पछारे हुन्छ धोवीले पछारेझैँ निरन्तर पारी हृत्तल यो मेरो सफा प्राञ्ज दिगम्बर लिन्न पलाँसको फूल फोस्रो चाहिन्न तारिफ हो जाली थपडी भन्दा हप्की स्नेहिल नै ठिक हप्काए हुन्छ बाबाले सधाए सरि स्नेहले फट्कारी गुरुले जस्तै भर्नू संस्कार ज्ञानले चाप्लुसी म रुचाउन्न सुन्न सक्तिन चाकरी खाएर सत्यको ख...

-आरसी रिजाल- रोगीहरु भेला भएपछि सबैले आआफ्नो रोगको बयान गरेर थाक्तैनन्। तर म यहाँ भेलामा उपस्थित हुन नसक्ने रोगीबारे लेख्दै छु। मेरा नगिचका लगभग ८० बर्षे चारपात्र छ्न् -- खुट्टाका रोगी । उहाँहरु भन्नुहुन्छ -- शरीरका अरु अङ्ग नचल्दा त्यस्तो कष्ट हुँदैन ।तर खुटा नचल्नु भनेको ठ्याक्कै प्याराल्यासिस भएझैं हो । हात नचले बरु पशुले झैँ खाइन्छ। खुट्टा नचल्दा जेलको अँध्यारो कोठामा बिताएझैँ हुन्छ। जुनसुकै रोगीलाई डाक्टरले हिड्ने सल्लाह दिन्छन् । हिँडाइले शरीरका सारा मासपेसीलाई चलाएमान गराउछ। अब हिँड्न नसक्ने भएपछि अरु रोगले सहजै आक्रमण गर्न सक्छ। यतिबेला हेटौंडाको नन्दरत्न दाजुलाई संझन्छु। दुईबर्ष अघिसम्म ८२ बर्षे युवाभन्दै साहित्यिक कार्यक्रममा उपस्तिथिभै हामीलाई हौसला दिनुहुन्थ्यो।अहिले दुबै घुँडाले धर्म छाडेपछि उत्तानो परेर सिलिङ पंखा हेर्दै आफ्नो ८४ सियौ बिताउदै छन् । हेरालो नहुँदा टाउको ठाडो...

नेपाल । नेपालमा पुस्तकालय तथा सूचना विज्ञान क्षेत्रका अभियन्ता भोलाकुमार श्रेष्ठको पुस्तक ‘नेपालमा पुस्तकालय’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक भएको छ । हालै काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा लेखक श्रेष्ठसहित डा. तुलसीप्रसाद भट्टराई, प्राडा ध्रुव घिमिरे, पुस्तकालय तथा सूचना विज्ञान केन्द्रीय विभागका डा. लीला न्याइच्याई, कलाकार केके कर्माचार्य, वी रिडका कार्यकारी अधिकृत सुनिती अमात्यलगायतले पुस्तक लोकार्पण गरे । सिंगो जीवन पुस्तकालय सेवामा समर्पित गरेका श्रेष्ठले आफ्नो कृति ‘नेपालमा पुस्तकालय’मा नेपालमा पुस्तकका इतिहासका पाटोलाई उजागर गरेका छन् । आठ अध्यायमा विभाजित पुस्तकमा प्राचीन समयदेखि हालसम्मको पुस्तकालय स्थापना र विकासका लागि योगदान पुर्‍याएका संस्था एवं व्यक्तित्वका बारेमा समेट्ने जमर्को गरिएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । लेखक श्रेष्ठको यो दोस्रो पुस्तक हो । यसअघि उनको ‘पुस्तकालयसँगको जीवनयात्रा’...

नेपाल । साहित्यकार एवम् राजनीतिज्ञ मोहनविक्रम सिंहलाई २०८२ सालको गोकुल वाङ्मय पुरस्कार प्रदान गरिने भएको छ । गण्डकी साहित्य सङ्गमले सञ्चालन गर्ने यो पुरस्कारको राशि नगद ४० हजार र सम्मानपत्र रहेको छ । यही जेठ ९ गते शनिबार ९७ औं गोकुल जयन्तीको अवसरमा पोखरामा हुने विशेष समारोहमा पुरस्कार प्रदान गरिने संस्थाका सचिव नारायण मरासिनीले दिनुभयो । वि.सं. १९९२ मा प्युठानको ओखरबोटमा जन्मिनुभएका सिंहका कविता, काव्य, समालोचना र आख्यानका गरी एक दर्जन कृति प्रकाशित छन् । समाजवादी यथार्थवाद धारामा साधना गर्ने स्रष्टालाई प्रोत्साहन गर्न २०५२ देखि यो पुरस्कार प्रदान गर्न थालिएको हो । सङ्गमका कार्यसमिति सदस्य शोभाकान्त गौडेलको संयोजकत्वमा गठित डा. कृष्णराज अधिकारी र डा. यदुनन्दन उपाध्याय सदस्य रहेको तीन सदस्यीय समितिले गरेको सिफारिसबमोजिम सिंहलाई पुरस्कृत गर्न लागिएको हो । सिंह छ दशकदेखि प्रगतिवादी साहित्य...

नेपाल । प्रधानाध्यापक संघ नेपालका अध्यक्ष सुदामप्रसाद गौतमद्वारा लिखित ‘ज्योतिर्गमय’ पुस्तक विमोचन गरिएको छ। एडु टुडे प्रालिद्वारा प्रकाशित सो पुस्तक शिक्षाविद् प्राडा विद्यानाथ कोइराला, प्राडा बालचन्द्र लुईँटेल, नेपाल सरकारका पूर्वसचिव डा हरिप्रसाद लम्साल, शिक्षक सेवा आयोगका पूर्वसदस्य नन्दकुमारी महर्जनलगायतले विमोचन गर्नुभएको हो । कार्यक्रममा वक्ताहरूले पुस्तकले नेपाली जनता र समाजको रुपान्तरणका लागि चिन्तन प्रस्तुत गरेको बताउँदै शिक्षाको रूपान्तरणबाट मात्रै मुलुक समृद्ध बन्नेमा जोड दिएका थिए । पुस्तकमाथि शिक्षाविद् डा कोइरालाले शैक्षिक चिन्तन र व्यवहारलाई जोड्ने सीप शिक्षकहरूमा हुने बताउनुभयो । शिक्षाविद् डा लुइँटेलले विदेशका अनुभव लिने क्रममा सफल अभ्यासलाई मात्रै ग्रहण गर्नुपर्ने बताउनुभयो । पूर्वसचिव लम्सालले नीति र व्यवहारलाई सिंहावलोकन गर्न पुस्तक उपयोगी हुने बताउनुभयो । यस्तै शिक...

नेपाल । नेपाली साहित्य, सङ्गीत तथा बहुआयामिक सिर्जनाका अथक साधक १५३ विश्व कीर्तिमानी स्रष्टा डा. डीआर उपाध्यायको नवीन कवितासंग्रह ‘अन्तस्करण’ लोकार्पण गरिएको छ । साहित्यिक पत्रकार सङ्घ र मिलाप मासिकको संयुक्त आयोजनामा सम्पन्न कार्यक्रमबिच सांसद राजिव खत्री, पूर्व सांसद तथा कवि रेखा यादव, वरिष्ठ इतिहासविद् सुरेन्द्र केसी, वरिष्ठ साहित्यकार प्रा. पुरुषोत्तम दाहाल, महाकाव्यकार खेमनाथ दाहाल, गीतकार सङ्घका अध्यक्ष वसन्त वित्यासी थापा, गीतकार सङ्घका पूर्व अध्यक्ष चूडामणि देवकोटा, खनाल सेवा समाजका महासचिव माधव खनाल, अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास)का सदस्य तारा उप्रेती, मिलापका अध्यक्ष कृष्ण भुसाल, नरेश भट्टराई, वरिष्ठ साहित्यकार राधेश्याम लेकालीलगायतले कृतिको लोकार्पण गर्नुभयो । सामूहिक रूपमा लोकार्पण गरिएको ‘अन्तस्करण’ लाई वक्ताहरूले समकालीन नेपाली समाजको भावनात्मक दस्तावेजको रूपम...

नेपाल । नेपाली कविताको आकाशमा नयाँ उज्यालो थप्दै अमेरिकाबाट साहित्यिक योगदान पुर्‍याइरहेका कवि रमेश गुरुङको कविता सङ्ग्रह ‘महाप्रस्थान’ को लोकार्पण एक भव्य एवं भावुक समारोहबीच सम्पन्न भएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) नेपाल च्याप्टरको आयोजनामा शनिबार काठमाडौंको अनामनगरस्थित किम्ची रेस्टुरेन्टमा आयोजित विशेष कार्यक्रममा सङ्ग्रहको लोकार्पण गरिएको हो । अनेसास नेपाल च्याप्टरका अध्यक्ष राजेन्द्र केसीको सभापतित्वमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा प्रा. रामप्रसाद भट्टराई, राधेश्याम लेकाली, गीता खत्री, डा. रामप्रसाद दाहाल र डा. खगेन्द्र प्रसाद लुइँटेल लगायतका वरिष्ठ साहित्यकारहरूले संयुक्त रूपमा कृतिको लोकार्पण गरेका थिए । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिका रूपमा रहेका प्राध्यापक रामप्रसाद भट्टराई र विशेष अतिथि प्रा. डा. खगेन्द्र प्रसाद लुइँटेलले रमेश गुरुङको साहित्यिक कर्मलाई उच्च प्रशंसा...

कोलोराडो । अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) केन्द्रीय कार्यसमितिको आयोजना तथा अनेसास कोलोराडो च्याप्टरको संयोजनमा कोलोराडोमा मे तेस्रो साता हुन गईरहेको नवौँ अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य सम्मेलनको सम्पूर्ण तयारी पुरा भएको छ । शनिवार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अनेसासको बोर्ड अफ ट्रष्टिका सभापति पदम विश्वकर्माले सम्मेलनको सम्पूर्ण तयारी पुरा भएको जानकारी दिए । नेपाल सहित विश्वका बिभिन्न मुलुकबाट १२५ जना साहित्यकार, लेखक तथा पत्रकारहरुको सहभागिता रहने छ, उनले भने, त्यसबाहेक कोलोराडो राज्यका ५० भन्दा बढि स्रष्टा र साहित्यप्रेमीको उपस्थिति रहने छ । बीओटी सभापति विश्वकर्माले सम्मेलनमा मदन पुरस्कार बिजेता डा। नवराज लम्साल, नीलम कार्की निहारिका, वरिष्ठ देउडा गायक नन्दकृष्ण जोशी, ख्यातिप्राप्त अंग्रेजी साहित्यकार डा। ज्याकलिन केरबेक, रेड ओ लाफ्लिन, होमनाथ सुवेदी, राधेश्याम लेकाली, गोब...