भाषा/साहित्य

नेपाल । श्री ३ जङ्गबहादुर राणाका विश्वासपात्र माइला भाइ बमबहादुर कुँवर राणाको ऐतिहासिक योगदानमा आधारित ‘प्रधानमन्त्री बमबहादुर कुँवर राणा’ पुस्तक शनिबार सार्वजनिक गरिएको छ । नेपालको राणाकालीन इतिहासमा बमबहादुरको त्यति धेरै चर्चा नपाइए पनि उहाँका ऐतिहासिक योगदानको खोजबिन गरी यो कृति तयार पारिएको हो । श्री ३ जङ्गबहादुर राणा बेलायत भ्रमणमा जाँदा कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीका रूपमा करिब १३ महिना राजकाजको जिम्मा बमबहादुरले पाउनुभएको थियो । विसं १९१३ मा प्रधानमन्त्रीकै रूपमा एक वर्ष मुलुकको नेतृत्व गर्नुभएका राणाले नेपाल–भोट युद्धको समेत कमान्ड सम्हाल्नुभएको थियो । नेपाली राजनीति र सैन्य इतिहासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभएका उहाँकै योगदानलाई समेटेर डा। तिलु थापाद्वारा लिखित सो पुस्तक टेकुस्थित बम्बीर विकटेश्वर शिवालयमा आयोजित एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक गरिएको हो । कार्यक्रममा इतिहासकार प्र...

-गोवर्द्धन पूजा- हिजो- अत्तरभन्दा प्रिय लाग्थ्यो, मलाई। मकैबारीमा बर्षाले भुत्भुत्याउदा माटोको स्नानी गन्ध । जब म धानको बीऊ खाने चरा धपाउन स्याउले छाप्रो मुनि बारीको पाटामा हुन्थेँ ! गन्धेझारको तिउन, माटोको भात अनि गट्टाको मासु पकाउदै भान्से बनेको त्यो क्षण ! आफ्नै साथीसँगीहरूको अभिभावक ! स्कुले साथी विकास विश्वकर्मासँगको जिस्क्याई- ‘विकास”को मूल फुटाउने कल्पना शान्ती पौडेलसँगको शान्तिको गीत गाउने चाहना ! गणेश लामाले “मधुर पिम्मा” बाजा बजाएको त्यो क्षण ! सोच्छु- कहाँ सजिलै मेटिदो रहेछ र उमेरको हावाहुरीले उडाउन खोजेर मायाको रङ !!! कोपिला कार्कीको कोपिलामै फक्रेको बैशको फूल र कल्पना चौधरीको हिरोनी बन्ने कल्पना ! सोमलाई दरैको चन्द्रमामा गएर सोमरस चढाउने चाहना र तेजराजको समाज परिवर्तन गर्छु भन्ने तेजिलो भाषण !!! सोच्छु- म किन हिँडेँ - त्यो गो...

-आर. आर. चौलागाईं- चोरी गरेको हो तर प्रमाण छैन । डकैती गरेको हो तर प्रमाण छैन । भ्रष्टाचार गरेको हो तर प्रमाण छैन । बलात्कार गरेको हो तर प्रमाण छैन । मान्छे मारेको हो तर प्रमाण छैन । प्रमाण नभएको हुँदा चोर, डाँका, भ्रष्टाचारी, बलात्कारी र ज्यानमारा सबै जेलबाट छुटे । -हेटौंडा, मकवानपुर ।

-सुदीपभद्र खनाल- हिन्दिमा भनाइनै छ 'जहाँ नपहुँचे रवि वहाँ पहुँचे कवि ' अर्थात् सूर्यको उज्यालो नपुग्ने स्थानमा पनि कविहरू पुग्दछन्।कविको कल्पनाशीलता विजुली भन्दापनि तीब्र र पानीभन्दा पनि तरल हुन्छ । त्यसैले घाम नपुग्ने ठाउँमा पनि कवि पुग्छ । कवि चिन्तक हो र मार्गदर्शक पनि स्रष्टा हो र द्रष्टा पनि । अनेसासको नवौँ अन्तरराष्ट्रिय साहित्य सम्मेलनको सन्दर्भमा कोलोराडोमै रहेको बेला कोलोराडोको सुन्दर डेन्भर सहरमा फूलजस्तै कविता र सहृदयी भावना लिएर केन्टकीदेखि आइपुगेका कवि बद्री दाहालले मेरा हातमा थमाइदिए यौटा सुन्दर चम्पु काव्य 'क्षितिजपारीको आँगन' । मदन पुरस्कार विजेता कवि नवराज लम्सालकै शव्दमा भन्ने हो भने कवि बद्री दाहाल 'अनन्त भित्र कविताको भोक र प्यासको अनन्त गहिराई छ ।' कवि अनन्तकै शव्दमा भने कविता उनको आफ्नै मुटुको नक्सा , आँशुको ईन्द्रेणी र आफ्नै आत्माको प्रवास डायरी हो । “माया हुन्छ ज...

-आरसी रिजाल- माइत आएकी नन्द पाँचदिन बिताएर घर फर्कन्छु भनेपछि भाउजूले -- के बितेको छ र नानी फर्किहाल्नु पर्ने ? अझै बस्नुस् न। कति रमाइलो भैरा'छ भनिन्। नन्दले -- ज्वाइ एक्लै हुनुहुन्छ।म त आमाको न्यास्रो मेट्न आएकी भनिन् । भाउजुले -- सासू कहाँ जानुभयो र?भनिन् । नन्दले --- त्यो एकल करकरे बुढीसङ्ग छुट्टीएको तीन महिना भैसक्यो भनिन् । भाउजूले --- बिबाह भएको बर्षदिन पुग्दैछ। बिचरी ! रोगी बुढी सासूलाई कसले रेखदेख गर्छ त ? भनिन् । नन्दले -- आ! बुढी दरिले छे। बिरामीको बहाना मात्र गर्छे। तिनलाई दसबर्षसम्म ठायाँले पनि छुँदैन। फेरि ज्वाइले पैसा पेलिहाल्नु हुन्छ।दङ्ग परेर बसेकी छे रे ! भनिन् । जानेदिन बिहान नन्दले-- भाउजू तपाइले सासुलाई आफ्नै आमाझैँ सम्झेर व्यबहार गर्नुहोला है। आमालाई सन्चो भएन भने मोबाइल गर्नुस् म तुरुन्तै आइपुग्छु भनिन् । भाउजूले-- मैले व्यबहार बुझेकी छु नानी ।मलाई आमा र सासु...

नेपाल । साहित्यकार इल्या भट्टराईको साहित्यिक व्यक्तित्व तथा उनका नियात्राकृतिमाथि केन्द्रित रहेर विशेष परिचर्चा सम्पन्न भएको छ । भट्टराई कथा र नियात्रा लेखनमा सक्रिय छिन् । बिहीबार काठमाडौंको महाराजगंजमा नियात्रा समाज नेपालले आयोजना गरेको विशेष परिचर्चामा वक्ताहरू जय छाङ्छा, डा. ज्ञानु अधिकारी र चन्द्रप्रसाद भट्टराईले उनका नियात्राकृतिहरूमाथि आफ्ना धारणा राखे । कार्यक्रममा समाजका अध्यक्ष मोहन चापागाईं, नियात्राकारहरू पवन आलोक, गीता खत्री, विष्णु शर्मा पराजुली र भवानी खतिवडाले भट्टराईको कृतित्व र व्यक्तित्वबारे बोले । साहित्यकार इल्याका पाँच कथा तथा पाँच नियात्राकृति प्रकाशित छन् भने एक बालकथाकृति प्रकाशित छ ।...

नेपाल । ‘काठमाडौं कलिङ साहित्य महोत्सव (केएलएफ)’को चौथो संस्करण जेठ २३ र २४ गते हुने भएको छ । ‘सीमाभन्दा परः परिवर्तनशील विश्वमा दक्षिण एसियाली साहित्य’ थिम रहेको दुईदिने महोत्सव ललितपुरस्थित होटेल हिमालयमा आयोजना हुनेछ । महोत्सवमा दक्षिण एसियाका चर्चित लेखक, कलाकार, चलचित्रकर्मी, संगीतकार, कूटनीतिज्ञ तथा बुद्धिजीवीहरूको सहभागिता रहने आयोजकद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । महोत्सवको चौथो संस्करणमा प्यानल छलफल, मुख्य वक्तव्य, कविता वाचन, सांगीतिक प्रस्तुति, लेखकसँग अन्तरक्रिया, पुस्तक विमोचन, कार्यशाला, सांस्कृतिक साँझ तथा अन्तरदेशीय साहित्यिक सहकार्यका कार्यक्रमहरू आयोजना गरिने महोत्सवका संस्थापक निर्देशक तथा क्युरेटर रश्मि रञ्जन परिडाले जानकारी दिए । महोत्सवमा यस पटक सहभागीमध्ये चर्चित गायिका ईला अरुण, लेखक प्रतिभा राय, चर्चित अभिनेता, गीतकार तथा लेखक पियुष मिश्रा, लेखक एवं चलचित्रकर्...

नेपाल । साहित्यकार तेजप्रकाश श्रेष्ठको कविताकृति ‘जाँगरको कल्पवृक्ष’ प्रकाशित भएको छ । यसअघि चार कविताकृति र दर्जनौँ विभिन्न विधाका कृति प्रकाशित गरिसकेका श्रेष्ठको यो पाँचौँ कविताकृति हो । ६५ कविताहरू समेटिएको यस कृतिलाई सुनकोसी वाङ्मय प्रतिष्ठान, काभ्रेपलान्चोकले प्रकाशित गरेको हो ।

नेपाल । विराट् नेपालभाषा साहित्य सम्मेलन गुथि भक्तपुरले आइतबार एक विशेष कार्यक्रमका बिच तीन वटा साहित्यिक कृति प्रकाशन गर्नुका साथै सार्वजनिक गरेको छ । गुथिका पूर्वअध्यक्ष तथा वर्तमान सल्लाहकारद्वय प्रमुख अतिथि डा. योगेन्द्र प्रधान, नरेन्द्र हाडा र समीक्षक पूर्ण ताम्राकारले संयुक्त रूपमा ती कृतिहरूको विमोचन गर्नुभएको हो। सार्वजनिक गरिएका कृतिहरूमा स्व. त्रिरत्न शाक्यको ‘न्ह्योलं पाचिने मफुगु विश्वास’ (कविता सङ्ग्रहको दोस्रो संस्करण), कृष्णभक्त बोडेको ‘बाखँया दुवासा’ (लघुकथा सङ्ग्रह) र प्रदीप शाक्यको पहिलो कृति ‘खाइककःचा’ (हाइकु सङ्ग्रह) रहेका छन्। कृति विमोचन गर्दै प्रमुख अतिथि डा. प्रधानले आफ्नो साहित्यिक कृतिले समाज र जनतालाई कुनै न कुनै सकारात्मक सन्देश दिन सकेमा मात्र लेखकलाई आत्मसन्तुष्टि मिल्ने विचार व्यक्त गर्नुभयो। महेन्द्रगोपाल कर्माचार्यको अध्यक्षतामा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा...