भाषा/साहित्य

नेपाल । राष्ट्रिय सभामा रिक्त रहेको स्थानमा १८ जना निर्वाचित भएका छन् । आइतबार भएको निर्वाचनबाट उनीहरु निर्वाचित भएका हुन् । नेकपा एमाले र काँग्रेसले राष्ट्रिय सभा सदस्यका लागि गठबन्धन गरेका थिए । प्रदेश सभा सदस्य, नगरपालिकाका मेयर उपमेयर र गाउँ पालिकाका अध्यक्ष उपाध्यक्षले राष्ट्रिय सभा सदस्य चुनेका हुन् । यसैक्रममा कोशी प्रदेशबाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) की रोशनी मेचे (महिला समूह), सोमनाथ पोर्तेल (दलित समूह) र नेपाली कांग्रेसका सुनीलबहादुर थापा (अन्य समूह, निर्विरोध) निर्वाचित हुनुभएको छ । मधेश प्रदेशबाट नेपाली कांग्रेसका धर्मेन्द्र पासवान (दलित समूह), रञ्जित कर्ण (अपाङ्गता/अल्पसङ्ख्यक समूह), एमालेकी रेखाकुमारी झा (महिला समूह), लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपालका महन्थ ठाकुर (अन्य समूह) निर्वाचित हुनुभएको छ । यसै गरी बागमती प्रदेशबाट नेपाली कांग्रेसकी गीता देवकोटा (महिला समूह)...

नेपाल । साहित्यिक पत्रकार संघले ‘जुद्धबहादुर श्रेष्ठ औद्योगिक क्षेत्रका अग्रणी’ र ‘पूर्णबहादुर श्रेष्ठ ‘व्यथित’ का ‘गद्य रचनाहरू’ तथा ‘नसा नसामा’ गीतको लोकार्पण गरेको छ । जुद्धबहादुर श्रेष्ठ औद्योगिक क्षेत्रका अग्रणी ग्रन्थ र नसा नसामा बोलको गीतको लेखन नरेन्द्रबहादुर श्रेष्ठले गर्नुभएको हो । नसा नसामा गीतमा स्वर–सङ्गीत नरहरि प्रेमीको रहेको छ । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका पूर्वसदस्यसचिव वनस्पतिविद् डा. तीर्थबहादुर श्रेष्ठलगायत अन्य अतिथिले दुवै गीतको सामूहिक रूपमा लोकार्पण गर्नुभयो । वरिष्ठ समालोचक प्राडा दयाराम श्रेष्ठले पूर्णबहादुर श्रेष्ठ ‘व्यथित’ का गद्य रचनाको समीक्षा गर्नुभयो । अर्का वरिष्ठ समालोचक प्रमोद प्रधानले जुद्धबहादुर श्रेष्ठ औद्योगिक क्षेत्रका अग्रणी ग्रन्थको समीक्षा गर्नुभयो । कार्यक्रममा चलचित्र विकास बोर्डका अध्यक्ष दिनेश डिसी, नेपाल स्रष्टा समाजका अध्यक्ष श्रीओम श्रेष्ठ...

नेपाल । झापाका पुराना राजनीतिज्ञ तथा समाजसेवी कृष्णप्रसाद पाठकको आत्मकथा “आफैंलाई फर्केर हेर्दा” सार्वजनिक भएको छ । पाठकको आत्मकथा “आफैंलाई फर्केर हेर्दा”मा लेखकको जीवनयात्रा, संघर्ष, राजनीतिक उतार–चढाव, सामाजिक भोगाई तथा व्यक्तिगत स्मृतिलाई प्रस्तुत गरिएको छ। पुस्तकमा नेपाली कांग्रेसभित्रको संगठनात्मक राजनीति, भूमि सुधार र सुकुम्बासी समस्या, राजनीतिक आन्दोलनका क्रममा भोग्नुपरेका गिरफ्तारी र दमन, साथै गम्भीर स्वास्थ्य समस्यासँग जुध्दाको जीवनदृष्टिसमेत समेटिएको छ। पुस्तक विमोचन कार्यक्रममा साहित्यकार कृष्ण धारवासी, पूर्वन्यायाधीश मोहन सिटौला, पूर्व राजदूत कृष्ण ओली, लेखक खगेन्द्र संग्रौला, नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका पूर्व कुलपति गंगा उप्रेतीलगायत राजनीतिज्ञ, बुद्धिजीवी, लेखक, पत्रकार र विभिन्न क्षेत्रका विशिष्ट व्यक्तित्वको उपस्थिति रहेको थियो ।...

-लालगोपाल सुवेदी- दुई हात जोड्दा नमस्कार हुन्छ यही नम्रताले मनैभित्र छुन्छ दसै अंगुठीको यही नै कला हो यही सभ्यताको सुनौलो तला हो । जहाँ पाँच औँला त्यहीँ कर्मवाद त्यतै फैलिएथे बिहानी चिराग़ गरे देवताको सबैले नमस्ते जगाए स्वयंमा अनौठो रहस्य । तिमी माझिनेछौ बँचाए नमस्ते तिमी खारिनेछौ सजाए नमस्ते उदायो नमस्ते उता पूर्वबाट भएथे ध्वजाझैँ सबैका ललाट ! तिमी त्याग्न सक्छौ विनाशी घमण्ड तिमी बन्न सक्छौ धराकै सुगन्ध नमस्ते— यही सभ्यताको कड़ी हो नमस्ते भनेको कहाँ चाकडी हो ? तिमी फाल्न सक्छौ मनैका विकार क्षमाशील बन्छौ तिमी बारबार बुबा भन्नुहुन्थ्यो नमस्ते नमाग फलाऊ, फुलाऊ सधैँ पूर्ववाद जहाँ हुन्छ डाहा नमस्ते हुँदैन घृणा-भाव जागे नमस्ते हुदैन कता ढल्किँने हो नमस्कारवाद? कता लम्किने हो नयाँ यो समाज ? -अमेरिका ।...

-सुदीपभद्र खनाल- निषेध भेद मुक्तभै समग्र जात जातिका अनेक भित्र एकभै समुच्च राष्ट्र एकता मिलेर आज देशको उचाल भाल शैलझैँ हुँदैन देश स्वर्गझैँ निषेध अन्त्य यो नभै विभेद मेट आँशुका समेट राष्ट्र भावना प्रवेग भेदभावका असंख्य दु:ख ताडना प्रज्वल्ल पार देश यो जुटेर एकभै सबै हुँदैन देश स्वर्गझैँ विभेद अन्त्य यो नभै छ द्वेष भाइभाइमा निकाल फाल कल्मष विशुद्द भातृ भावना लिएर फाल तामस मसाल बाल लौ जुटी स्वराष्ट्र निम्ति एकभै हुँदैन देश स्वर्गझैँ छ द्वेष जो सबै नगै विवेकको चढी रथ स्पृही सुसिर्जना रथि बनेर राष्ट्र बैँसको युगान्त क्रान्ति सारथि बनेर हेर थाल लौ समृद्दि शान्ति एक भै हुँदैन देश स्वर्गझैँ विवेक शक्तिमा नभै निराश आश मुक्त जो समाज आज दृष्य छ विशाल उग्र हुण्डरी युगीन भित्र तीब्र छ कुडा बनेर बग्दछौ तिमी नवीनता नभै हुँदैन देश स्वर्गझैँ निराश भाव यो नगै -अमेरिका ।...

-आर. आर. चौलागाईं- उसले घामलाई झुल्किनबाट रोक्न खोज्यो बटुलेर पतिङ्गरहरू सल्काएर आगो धुवाँ बनाएर कुइरीमण्डल पार्यो तर घाम त उसले पत्तै नपाई झुल्किसकेछ र आकाशमा पुगिसकेछ । उसले नदीलाई बग्नबाट छेक्न खोज्यो खसालेर ढुङ्गाहरू लगाएर गारो बाँध बनाएर माथिसम्म ढाक्यो तर नदी त उसले थाहै नपाई हिँडिसकेछ र फाँटमा पुगिसकेछ । उसले धेरैधेरै घामहरूलाई धेरैधेरै नदीहरूलाई यसरी नै रोक्न खोज्यो यसरी नै छेक्न खोज्यो तर घामहरू झुल्किरहे नदीहरू बगिरहे । आज घामहरू उज्यालोको कविता फिँजाइरहेछन् आज नदीहरू उन्मुक्तिको गीत गाइरहेछन् । -हेटौँडा ।...

-आरसी रिजाल- हितप्रसादका छोराबुहारी-- गनगने बुढाको कुरा भन्दै एउटा कानले सुनेर अर्को कानले उडाउछ्न्। आफ्नो आसय नबुझीदिएकोमा बुढा खिन्न छ्न्।तर भतिजो इमानप्रसाद ठुलोबा भनेपछि भुतुक्कै हुन्छ। बुढालाई भेट्न जाँदा उ कहिले खालिहात जाँदैन । उसको व्यबहारबाट बुढा सारै प्रभावित छ्न्। इमानले बुढाकै खर्चमा उनकै इच्छा अनुसार नेपाल भारतका धेरै तिर्ध घुमाइदिएका हुन् । आफुहरुले गर्नुपर्ने कर्तब्य इमानले गरिदिएकोमा छोराबुहारी-- क्याबात भाइ भन्दै उसलाई धाप मार्छ्न्। इमानलाई पैसाको गाह्रोसाह्रो पर्दा बुढाले उसको माघ अनुसार छोराहरुले चाल नपाउनेगरि पटकपटक सापट दिन्थे।इमानले पनि आफ्नो गर्जो टारीदिएकोमा बैंकको ब्याजभन्दा ४/५ प्रतिसत थपेर तोकेको मितिमा फिर्ता गर्दिन्छ। समाज बुझेका सचेत खालका व्यक्ति भएर होला-- बुढेसकालमा दुख पाइएला भनेर छोराहरूले चाल नपाउनेगरि बैकमा पैसा जम्मा गरेका छ्न्। एकदिन इमान अध्यारो...

नेपाल । लेखक साहित्यकार बद्रीप्रसाद ढकालको सम्पादनमा ‘देवकोटाका समग्र निबन्ध’ प्रकाशित भएको छ । यसभित्र महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू ‘लक्ष्मी निबन्धसंग्रह’, ‘दाडिमको रुखनेर’, ‘प्रसिद्ध प्रबन्ध संग्रह’ र ‘महाकवि देवकोटाका निबन्ध’ गरी चार कृतिका समग्र निबन्ध समेटिएको छ । यस निबन्धकृतिलाई अनुसन्धान विमर्श नेपालले प्रकाशनमा ल्याएको हो ।...

नेपाल । साहित्यकार प्रदीप सापकोटाको नियात्राकृति ‘यात्राको लय’ को दोस्रो संस्करण सार्वजनिक गरिएको छ । बुधबार काठमाडौँमा आयोजित कार्यक्रममा प्राडा लक्ष्मणप्रसाद गौतम, श्रीओम श्रेष्ठ रोदन, प्रमोद प्रधान, डा. सृजना शर्मा, लेखनाथ हुमागाईं, छविरमण सिलवाल र नियात्राकार सापकोटालगायत साहित्यकारले उक्त कृति सार्वजनिक गर्नुभएको हो । कृति सार्वजनिक गर्दै प्राडा गौतमले यात्रा संस्मरण या नियात्रा लेख्दा ढाँट्ने छुट लेखकलाई नभएको यसमा प्रदीप इमानदार भएको बताउनुभयो । सत्यतथ्यमा आधारित रहेर निबन्धात्मक यात्रा संस्मरण लेखिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । साहित्यकार तथा समीक्षक प्रमोद प्रधानले सार्वजनिक कृतिको समीक्षा गर्दै यात्रा निबन्ध, नियात्रा र यात्रा संस्मरणबारे चर्चा गर्नुभयो । उहाँले यात्रा निबन्धमा चित्रात्मक गति हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । प्रदीपको यात्राकृतिमा गति रहेको उहाँले उल्लेख गर्नुभयो । अर्का समी...

नेपाल । साहित्यकार समालोचक प्राडा दयाराम श्रेष्ठद्वारा लिखित ग्रन्थ ‘इन्दिरा प्रसाईका कथाको सौन्दर्यशास्त्र’ एक कार्यक्रमबीच लोकार्पण गरिएको छ । वानीरा फाउन्डेसनद्वारा सोमबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि समालोचक प्राडा वासुदेव त्रिपाठीले कृति लोकार्पण गरे । डा. त्रिपाठीले नेपाली कथा साहित्यका आधिकारिक विशेषज्ञ प्रा।डा। दयाराम श्रेष्ठले कथाकार इन्दिरा प्रसाईका कथाबारे समालोचना गरेर न्याय गरेको बताए । प्रा।डा। श्रेष्ठले कथाकार प्रसाईका कथाको सौन्दर्यशास्त्रको विवेचना र मीमांसा गरिएको यस कृतिमा आफूले कथासम्बन्धी सैद्धान्तिक ज्ञानलाई व्यवहारमा प्रयोग गरेको उल्लेख गरे । नइ एकेडेमीबाट प्रकाशित उक्त ग्रन्थबारे समालोचक प्रा। केशव सुवेदीले आफ्नो धारणा राखे भने कथाकार प्रसाईले प्रस्तुत ग्रन्थ आफ्नो लेखनयात्राको स्वर्णिम उपलब्धि भएको बताइन् । कार्यक्रममा इ। शंकर गिरी, प्राडा ऋषिराम...