भाषा/साहित्य

नेपाल । चेरब स्मृति प्रतिष्ठानले वरिष्ठ साहित्यकार एवं लघुकथाकार पुष्करराज भट्टलाई चेरब स्मृति सम्मान–२०८२ प्रदान गरेको छ । प्रतिष्ठानको १३ औँ साधारण सभा तथा पाँचौँ अधिवेशनमा भएको उद्घाटन कार्यक्रममा सल्लाहकार रत्नकला घिमिरे र अध्यक्ष पुण्य घिमिरेले संयुक्त रूपमा भट्टलाई सम्मान प्रदान गर्नुभयो । सो कार्यक्रममा आशिष खनाल, सञ्जय लसोती, डा. तीर्थ भट्ट, निर्मणरमण पराजुली, श्याम श्रेष्ठ, भोजराज रेग्मी मुखाले, भानुभक्त न्यौपाने, केदार वाशिष्ठ, पदम खनाल, मधुश न्योपानेले कविता वाचन गर्नुभएको थियो । कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार महेश प्रसाईले शोकलाई शक्तिमा बदल्ने कार्य प्रतिष्ठानले गरिरहेको बताउनुभयो । यसै गरी अध्यक्ष घिमिरेले बाढीपीडितसँग समन्वय गरी प्रतिष्ठानले समयानुकूल सुरक्षासम्बन्धी कार्यक्रम र सामाजिक सेवा अगाडि बढाउने जानकारी दिनुभयो ।...

नेपाल । बज्जिका भाषामा नेपालमा लेखिएको पहिलो एकाङ्की सङ्ग्रहको भारतको बिहार राज्यस्थित वैशाली जिल्लाको प्राचीन स्थल कोल्हुआमा लोकार्पण गरिएको छ । बज्जिका भाषाका चर्चित साहित्यकार सञ्जय साह मित्रद्वारा लिखित पाँच ओटा एकाङ्कीको सङ्ग्रह “पंचामृत”लाई बज्जिका भाषाका पाँच साहित्यकारले लोकार्पण गरेका हुन् । भाषा, साहित्य, संस्कृति, इतिहास, भूगोल, पाठ्यपुस्तक, व्याकरणादि विभिन्न क्षेत्रका गरी मित्रका १९ कृति प्रकाशित छन् । रौतहटको गरुडा नगरपालिकाका साहित्यकार मित्रको २०औँ कृतिको रूपमा “पंचामृत” एकाङ्की सङग्रह प्रकाशित भएको हो । बज्जिका साहित्य सङ्गम रौतहटले प्रकाशित गरेको “पंचामृत” एकाङ्की सङ्ग्रहमा इतिहास, संस्कृति र पर्यावरणसित सम्बन्धित पाँच एकाङ्की रहेका छन् । नेपालमा बज्जिका भाषाको पहिलो एकाङ्कीको रूपमा “पंचामृत” प्रकाशन भएको हो । नेपालमा पहिलो बज्जिका साहित्यिक कृति पनि साहित्यकार मित्रकै...

नेपाल । बुढ्यौली साहित्य समाज रौतहट सर्लाहीले आफ्नो बाह्रौँ शृङ्खलाका अवसरमा युवाकवि मोतीराम भट्टलाई स्मरण गरेको छ । सो कार्यक्रममा उपस्थित मकवानपुर, रौतहट तथा सर्लाहीका स्रष्टाहरूले कविता, मुक्तक, हाइकू, गजल वाचन गरेका थिए । आफ्ना रचना सुनाउनेहरूमा मकवानपुरका राजकुमार लामिछाने, महोत्तरीका प्रेमकुमार घिमिरे, देवी घिमिरे, नारद काफ्ले, सुदर्शनप्रसाद भट्टराई, सर्लाहीका जीवन आचार्य, उत्तम दाहाल, केदार सिग्देल, गोपालसिंह, जीवन आचार्य, नित्यानन्द कँडेल, सुलोचना महतो, पार्वती गौतमलगायत थिए । यसै गरी मन्तव्य व्यक्त गर्नेहरूमा साहित्यकार रमेशमोहन अधिकारी, यामिनीकुमार दीप, रामशरण उप्रेती आदि थिए । कार्यक्रममा मीना देवकोटा, कृष्णबहादुर केसी, निरज झा, करुणा आले आदिको उपस्थिति थियो । चतुर्भुजेश्वर सामुदायिक पुस्तकालय सुखेपोखरी, हरिवनको सभाकक्षमा सम्पन्न यस कार्यक्रमको सञ्चालन कवि राम आचार्यले, स्वा...

नेपाल । रौतहटका साहित्यकार सञ्जय साह मित्रलाई भारतको वैशालीमा “राजा विशाल सम्मान”ले सम्मानित गरिएको छ । बज्जिका, हिन्दी र नेपाली भाषामा साहित्य तथा अनुसन्धान र समीक्षा लेखिरहेका मित्रलाई भारतको वैशाली जिल्लाको लालगंजमा “लिच्छवी साहित्य–संस्कृति तीर्थ”ले “राजा विशाल सम्मान” प्रदान गरेको हो । चर्चित साहित्यकार संजय पंकजको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा आयोजक संस्थाका कोषाध्यक्ष संतोष चौधरीले मित्रलाई दोसल्ला ओढाई पुष्पा गुच्छा र सम्मान प्रदान गरेका हुन् । कार्यक्रममा बिहार विधानसभामा पश्चिम चम्पारणको सिकटाका निर्वाचित विधायक माननीय समृद्ध वर्मा र वैशालीको लालगंज विधानसभा क्षेत्रका निर्वाचित विधायक माननीय संजयकुमार सिंहसहित विभिन्न जिल्लाका प्रतिष्ठित साहित्यकारको सहभागिता रहेको थियो । भारतको बिहारमा सम्मानित साहित्यकार मित्रका नेपाली र बज्जिका भाषामा विभिन्न विधाका गरी डेढ दर्जनभन्दा बढी क...

नेपाल । लेखक आचार्य कमल रिजालको पुस्तक ‘दर्शनागार’ लोकार्पण गरिएको छ । शिखा बुक्स प्रालिद्वारा शनिबार राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा गोरखापत्र दैनिकका पूर्वप्रधान सम्पादक श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’, साहित्यकार शैलेन्द्र अधिकारी, डा. नवराज लम्साल, भागवत ढकाल र लेखक आचार्य कमल रिजालले सो पुस्तकको संयुक्त रूपमा लोकार्पण गरिएको हो । साहित्यकार शैलेन्द्र अधिकारीले लेखक रिजालको ‘दर्शनागार’ मा पूर्वीय दर्शनका साथै इस्लामिक दर्शन र लेखक स्वयम्ले आफ्नो दर्शनको समेत प्रतिपादन गरेर लेख्नुभएको बताउनुभयो । उहाँले सरल शैलीमा लेखिएको यस पुस्तकको माध्यमबाट दर्शनशास्त्रको भर्खर अध्ययन गर्न थालेका पाठकले पनि दर्शनशास्त्रबारे बुझ्न सजिलो हुने बताउनुभयो । साहित्यकार अधिकारीले आफूले दर्शनशास्त्रबारे विश्वविद्यालयको पाठ्यक्रममा राखिएकाले उत्तीर्ण गर्नका लागि मात्र पढेको, यसबारे गहिरो अध्ययन नगरेको अनुभव सुनाउँदै दर...

-आर. आर. चौलागाईं- मेरा छोराछोरी पढ्न गएका थिए बोल्न देऊ सरकार ! भन्दा उतै ढलेछन् । ताकीताकी गोली हानेछन् मेरो छोरालाई बुटैबूटले किचेछन् मेरी छोरीलाई जनताको सरकार भन्थे होइन रहेछ गरिबको सरकार भन्थे होइन रहेछ । यत्रो वर्ष रुवाए यिनले नेपाल आमालाई यत्रो वर्ष झुक्याए यिनले सारा विश्वलाई छोरा ! तिम्रो हत्याको हामी बदला लिन्छौँ छोरी ! तिम्रो हत्याको हामी बदला लिन्छौँ । (जेनजी शहीदहरूको सम्झनामा) -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

- भूपिन- अल्ट्रासाउण्ड गर्ने पैसा नपुगेर अस्पतालबाट खेदिइन् बबिता पाशवान र सडकमा जन्माइन् भर्भराउँदो सूर्य । उज्यालै देखिन्थ्यो धुलाम्य सडक, बटुवाका आँखाहरू छिर्ने पर्दाहिन मन्चमा लाज ढाक्न पनि नपाएर प्रशव पीडामा चिच्चाउन पनि नपाएर रगत बगेका जोर तिघ्राहरू कपाउँदै बबिता पाशवानले सडकमा बच्चा जन्माइन् ! सडकमा चुहिएको बबिताको आलो रगतको सिर्का अस्पतालभित्र बसेका डाक्टर र नर्सहरूको पोसाकमा छ्यापियो, गर्भजल उछिट्टिएर टाँसियो सरकारको ओठमा र बच्चाको पहिलो चिच्चाहट प्रतिध्वनित भयो सिंहदरबारको भित्तामा । नदीजस्तो सालनाल समाएर कलिला हातले स्वर्गजस्तो पाठेघरबाट धरतीमा झरिरहेको सूर्यको कोमल शीर जोतियो खस्रो सडकको कठोर छातीमा कठै ! जन्मिन पाएन एउटा सूर्य अस्पतालको आरामदायी कोठामा । गरीबीले मानिसलाई कति निरिह बनाउँछ ? पत्नीको पीडाले पहिरोझैँ भत्किँदै पति हरेराम पाशवानले ‘हर...

नेपाल । राष्ट्रिय विभूति युवाकवि मोतीराम भट्टको १६१औँ जन्मजयन्ती भदौ २६ गते शुक्रबार विभिन्न साहित्यिक कार्यक्रमको आयोजना गरी मनाइँदै छ । विस १९२३ भाद्र कृष्ण कुशे औँसीका दिन जन्मेर विसं १९५३ भाद्र कृष्ण कुशे औँसीकै दिन ३० वर्षको उमेरमा परलोक भएका मोतीराम भट्टले नेपाली साहित्यको श्रीवृद्धिका लागि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका थिए । युवाकवि मोतीराम भट्टले आदिकवि भानुभक्तको जीवनी पहिलोपटक प्रकाशनमा ल्याउनाका साथै नेपालमा छापाखानासमेत भित्र्याएका थिए । यही छापाखानामार्फत नेपालमा पत्रकारिताको सुरुवात भएको मानिन्छ ।...

नेपाल । नेपाल स्रष्टा समाजको २०औँ वार्षिक साधारणसभाले साहित्यकार श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’को अध्यक्षतामा नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको छ । काठमाडौंमा आयोजित साधारणसभाले अध्यक्षमा ‘रोदन’लाई पुनः निर्विरोध अध्यक्ष चयन गरेको हो । त्यस्तै सभाले उपाध्यक्षमा प्रकाश घायल, महासचिवमा मधु पाठक र कोषाध्यक्षमा तारा सुवेदीलाई निर्विरोध निर्वाचित गरेको छ । कार्यसमितिको सचिव तथा चार सदस्य पदमा भने निर्वाचन भयो । साधारणसभाले सचिव पदमा प्रदीप सापकोटालाई र सदस्यहरूमा यादव भट्टराई, डा. शान्तिमाया गिरी, सुमन थापा संगम र तोयानाथ गौतमलाई निर्वाचित गरेको छ । सोही अवसरमा निर्वाचन सम्बन्धी कार्यविधि तथा प्रदेश समिति सञ्चालन कार्यविधिसमेत पारित गरेको थियो । ...

नेपाल । कल्पतरु प्रज्ञा प्रतिष्ठानले मुक्तकीय संवादसंग्रह ‘नवनी संलाप’ सार्वजनिक गरेको छ । आइतबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा कवि नवराज पुडासैनी ‘ज्योत्स्ना’ र साइप्रसमा रहेकी कवि निर्मलादेवी तिम्सिना ‘कान्छी’बीच सामाजिक सञ्जालमा भएको मुक्तकीय संवादहरूलाई संग्रहका रूपमा प्रकाशित गरिएको हो । गोकर्णेश्वर नगरपालिका–६ का वडाध्यक्ष नवराज लामाले कृति सार्वजनिक गर्दै साहित्य समाजको महत्त्वपूर्ण अंग भएको बताए । कार्यक्रममा प्राडा कृष्णप्रसाद दाहाल र डा. विदुला घिमिरेले सार्वजनिक कृतिमाथि समीक्षात्मक मन्तव्य राखे । दुवै समीक्षकले कृतिकारहरूले नवीन शैली अपनाएर मुक्तक लेखेको बताए । उक्त अवसरमा कृतिकार नवराज पुडासैनीले आफ्नो लेखकीय अवधारणा राखे ।...