भाषा/साहित्य

-आर. आर. चौलागाईं- मेरा छोराछोरी पढ्न गएका थिए बोल्न देऊ सरकार ! भन्दा उतै ढलेछन् । ताकीताकी गोली हानेछन् मेरो छोरालाई बुटैबूटले किचेछन् मेरी छोरीलाई जनताको सरकार भन्थे होइन रहेछ गरिबको सरकार भन्थे होइन रहेछ । यत्रो वर्ष रुवाए यिनले नेपाल आमालाई यत्रो वर्ष झुक्याए यिनले सारा विश्वलाई छोरा ! तिम्रो हत्याको हामी बदला लिन्छौँ छोरी ! तिम्रो हत्याको हामी बदला लिन्छौँ । (जेनजी शहीदहरूको सम्झनामा) -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

- भूपिन- अल्ट्रासाउण्ड गर्ने पैसा नपुगेर अस्पतालबाट खेदिइन् बबिता पाशवान र सडकमा जन्माइन् भर्भराउँदो सूर्य । उज्यालै देखिन्थ्यो धुलाम्य सडक, बटुवाका आँखाहरू छिर्ने पर्दाहिन मन्चमा लाज ढाक्न पनि नपाएर प्रशव पीडामा चिच्चाउन पनि नपाएर रगत बगेका जोर तिघ्राहरू कपाउँदै बबिता पाशवानले सडकमा बच्चा जन्माइन् ! सडकमा चुहिएको बबिताको आलो रगतको सिर्का अस्पतालभित्र बसेका डाक्टर र नर्सहरूको पोसाकमा छ्यापियो, गर्भजल उछिट्टिएर टाँसियो सरकारको ओठमा र बच्चाको पहिलो चिच्चाहट प्रतिध्वनित भयो सिंहदरबारको भित्तामा । नदीजस्तो सालनाल समाएर कलिला हातले स्वर्गजस्तो पाठेघरबाट धरतीमा झरिरहेको सूर्यको कोमल शीर जोतियो खस्रो सडकको कठोर छातीमा कठै ! जन्मिन पाएन एउटा सूर्य अस्पतालको आरामदायी कोठामा । गरीबीले मानिसलाई कति निरिह बनाउँछ ? पत्नीको पीडाले पहिरोझैँ भत्किँदै पति हरेराम पाशवानले ‘हर...

नेपाल । राष्ट्रिय विभूति युवाकवि मोतीराम भट्टको १६१औँ जन्मजयन्ती भदौ २६ गते शुक्रबार विभिन्न साहित्यिक कार्यक्रमको आयोजना गरी मनाइँदै छ । विस १९२३ भाद्र कृष्ण कुशे औँसीका दिन जन्मेर विसं १९५३ भाद्र कृष्ण कुशे औँसीकै दिन ३० वर्षको उमेरमा परलोक भएका मोतीराम भट्टले नेपाली साहित्यको श्रीवृद्धिका लागि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका थिए । युवाकवि मोतीराम भट्टले आदिकवि भानुभक्तको जीवनी पहिलोपटक प्रकाशनमा ल्याउनाका साथै नेपालमा छापाखानासमेत भित्र्याएका थिए । यही छापाखानामार्फत नेपालमा पत्रकारिताको सुरुवात भएको मानिन्छ ।...

नेपाल । नेपाल स्रष्टा समाजको २०औँ वार्षिक साधारणसभाले साहित्यकार श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’को अध्यक्षतामा नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको छ । काठमाडौंमा आयोजित साधारणसभाले अध्यक्षमा ‘रोदन’लाई पुनः निर्विरोध अध्यक्ष चयन गरेको हो । त्यस्तै सभाले उपाध्यक्षमा प्रकाश घायल, महासचिवमा मधु पाठक र कोषाध्यक्षमा तारा सुवेदीलाई निर्विरोध निर्वाचित गरेको छ । कार्यसमितिको सचिव तथा चार सदस्य पदमा भने निर्वाचन भयो । साधारणसभाले सचिव पदमा प्रदीप सापकोटालाई र सदस्यहरूमा यादव भट्टराई, डा. शान्तिमाया गिरी, सुमन थापा संगम र तोयानाथ गौतमलाई निर्वाचित गरेको छ । सोही अवसरमा निर्वाचन सम्बन्धी कार्यविधि तथा प्रदेश समिति सञ्चालन कार्यविधिसमेत पारित गरेको थियो । ...

नेपाल । कल्पतरु प्रज्ञा प्रतिष्ठानले मुक्तकीय संवादसंग्रह ‘नवनी संलाप’ सार्वजनिक गरेको छ । आइतबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा कवि नवराज पुडासैनी ‘ज्योत्स्ना’ र साइप्रसमा रहेकी कवि निर्मलादेवी तिम्सिना ‘कान्छी’बीच सामाजिक सञ्जालमा भएको मुक्तकीय संवादहरूलाई संग्रहका रूपमा प्रकाशित गरिएको हो । गोकर्णेश्वर नगरपालिका–६ का वडाध्यक्ष नवराज लामाले कृति सार्वजनिक गर्दै साहित्य समाजको महत्त्वपूर्ण अंग भएको बताए । कार्यक्रममा प्राडा कृष्णप्रसाद दाहाल र डा. विदुला घिमिरेले सार्वजनिक कृतिमाथि समीक्षात्मक मन्तव्य राखे । दुवै समीक्षकले कृतिकारहरूले नवीन शैली अपनाएर मुक्तक लेखेको बताए । उक्त अवसरमा कृतिकार नवराज पुडासैनीले आफ्नो लेखकीय अवधारणा राखे ।...

नेपाल । सुनसरीको धरानमा नेपाली साहित्य तथा समावेशी बहुभाषिक साहित्यमा योगदान पुर्‍याउने पाँच जना स्रष्टा तथा साहित्यप्रेमी व्यक्तित्व सम्मानित भएका छन् । जनसांस्कृतिक महासङ्घ, नेपाल कोशी प्रदेश समितिको आयोजनामा विमलस्मृति पुस्तकालयमा आयोजित स्रष्टा सम्मान तथा रचना वाचन कार्यक्रममा शङ्कर सुनुवार, शकुन्तला त्रिखत्री, नेत्रप्रसाद काफ्ले, देव सुब्बा इजम र टङ्क राजवंशी सम्मानित हुनुभएको हो। सम्मानित स्रष्टाहरूलाई दोसल्ला र सम्मानपत्र प्रदान गरिएको आयोजक जनसांस्कृतिक महासङ्घ, नेपाल कोशी प्रदेश समितिले जनाएको छ। कार्यक्रम प्राज्ञ चेतनाथ धमलाको प्रमुख आतिथ्यता तथा कार्यक्रम संयोजक प्राडा खेमराज खनालको अध्यक्षतामा सम्पन्न भएको थियो। स्रष्टा सम्मानसँगै २० जनाभन्दा बढी साहित्यकार तथा कविले आफ्ना रचना वाचन गरेका थिए। कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार ममता मृदुल, कुन्ता शर्मा र अम्बिका शाक्य विशिष्ट अति...

नेपाल । मदन पुरस्कार गुठीले २०८२ सालको ‘मदन पुरस्कार’ नेवार समुदायका परम्परागत ‘मुकुण्डोनाच’ (नेवाः समुदायया परम्परागत ख्वापाः प्याख)का लागि लेखक वीणा जोशी (राजभण्डारी)लाई दिने भएको छ । सामुदायिक अभ्यासमा रहेको नाच परम्पराको सङ्कलन तथा अभिलेखीकरण गरिएकाले उक्त कृतिलाई पुरस्कार प्रदान गरिने गुठीका अध्यक्ष कुन्द दीक्षितद्वारा आज जारी विज्ञप्तिमा जनाइएको छ । मदन पुरस्कार विसं २०१२ मा स्थापित प्रतिष्ठित साहित्यिक पुरस्कार मानिन्छ । सो पुरस्कार मूल्याङ्कनका लागि विभिन्न विधाका २९८ पुस्तक आवेदनमा परेकामा गुठीले १० कृतिको मनोनयन सार्वजनिक गरेको थियो । पुरस्कारका लागि अल्पसूचीमा परेका अन्य कृति र लेखकमा अज्ञान (केशवराज ज्ञवाली), इथा (केशव दाहाल), उत्कर्ष (ललित विष्ट), नेपालमण्डलसँग जोडिएको सिम्रौनगढको सिमानाको इतिहास (रोशनकुमार झा), परिधि (उमा सुवेदी) महायुग (सीमा आभास) सलह (श्रवण मुकारुङ), स्वप...

-लक्ष्मण आचार्य- सबै कुरा कहाँ सही सदर हुन्छ हजुर दोषको निन्दा गुणको कदर हुन्छ हजुर चिनी पनि धेरै खाए तितो तितो हुन्छ उल्टै त्यसको ठुलै असर हुन्छ हजुर नठान है अजम्बरी आफैंलाई सधैंभरि यमराजको सबै माथि नजर हुन्छ हजुर मलामी र साथी भाइ दोस्ती कमाउनु एकदिन सबको गन्तव्य बगर हुन्छ हजुर -चन्द्रपुर, रौतहट ।

नेपाल । विश्वविद्यालय अनुदान आयोगका पूर्वअध्यक्ष प्राडा पराशर कोइराला सम्मानित हुनुभएको छ । वाणिज्य शिक्षाको विकास र विस्तारमा योगदान पुर्‍याएकोमा उहाँलाई बुधबार सम्मान गरिएको हो । उहाँ गोरखापत्र संस्थानका पूर्वकार्यकारी अध्यक्षसमेत हुनुहुन्छ । वाणिज्य शिक्षाका प्रणेता प्रा. ईश्वरीलाल श्रेष्ठको स्मृतिमा स्थापित प्रा। ईश्वरीलाल श्रेष्ठ स्मृति प्रतिष्ठानले प्रत्येक वर्ष वाणिज्य शिक्षाको विकास र विस्तारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने व्यक्तित्वलाई सम्मान गर्दै आएको छ । २०११ साल भदौ १७ गते प्रा। ईश्वरीलाल श्रेष्ठको अग्रसरतामा नेपालमा वाणिज्य शिक्षाको पठनपाठन सुरु भएको स्मरणमा प्रत्येक वर्ष आजका मितिमा वाणिज्य दिवस मनाउने गरिन्छ । यस वर्षको सम्मानको घोषणा प्रतिष्ठानका महासचिव प्रा। प्रकाशसिंह प्रधानले गर्नुभएको हो । पूर्वशिक्षाध्यक्ष प्राडा प्रेमराज पन्तको प्रमुख आतिथ्यमा आयोजित कार्यक्रममा प...

नेपाल । कथाकार हरि थापाको नयाँ कथाकृति ‘मभित्रको ऊ’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक गरिएको छ । काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि अग्रज साहित्यकार मञ्जु काँचुलीले कृति लोकार्पण गर्दै नेपाली कथा लेखनको चर्चा गरिन् । उनले कथा सबै थोक भएको बताउँदै समाजलाई विखण्डित तुल्याउने कथा नलेख्न कथाकारहरूसँग आग्रह गरिन् । समीक्षक डा. दीनबन्धु शर्माले कृतिमाथि समीक्षात्मक मन्तव्य राख्दै थापाको यो कृति सामाजिक यथार्थवादी कथाहरूको सँगालो भएको बताए । उनले कृतिकारलाई केही सुझावहरू पनि दिँदै कृतिभित्रका कथाहरूको बृहत् चर्चा गरे । साहित्यकार श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ले कथाकार थापा सर्जक मात्र नभएर नेपाली कथा लघुकथाको उन्नयनमा साधकको सम्मान गर्ने साहित्यसेवी पनि भएको बताए । साहित्यकार पवन आलोकले थापाले कथाका साथै सयात्रा पनि लेख्दै आएको उल्लेख गरे । कृतिकार थापाले कथा लेखनको प्रसंग उठाउँदै समीक्षकबाट आएका सुझ...