भाषा/साहित्य

-आर. आर. चौलागाईं- यहाँ धमिलो पानीमा माछा मार्नेहरू धेरै छन् यहाँ जानाजान अप्ठ्यारोमा पार्नेहरू धेरै छन् । किन चाहियो र सुशासन ? त्यस्ता मान्छेलाई यहाँ गर्छु भन्नेहरूलाई तल झार्नेहरू धेरै छन् । अरूलाई दोष नलाऊ पहिला आफ्नो थैली हेर यहाँ आफ्नै कमजोरीले खेल हार्नेहरू धेरै छन् । आफ्नो खुट्टामा उभिन नसकेपछि के गर्नु ख‌ै ! यहाँ रावणको मृत्युमा जूठो बार्नेहरू धेरै छन् ।...

-लालगोपाल सुवेदी- ओ बतास ! म तिमीलाई चिन्दछु आउने जाने आउने जाने तिमी हौ खास म तिमीलाई चिन्दछु लिनु परे तिमी हौ श्वास दिनु परे तिमी हौ प्रश्वास म बिन्दास कतै रंग बजार कतै रूप बजार हो नि , लिनु र दिनुमै त छ जिन्दगीको रबाफ म तिमीलाई चिन्दछु तिमी हौ कफीको बाफ क्याफे क्याफेमा म तिमीलाई किन्दछु नुनजस्तै, सुनजस्तै, गुनजस्तै ओ बतास म तिमीलाई किन्दछु ए सुन सुन ! सुनको महिमा तिमी मेरो काखीमै पनि भइदिन सक्छौ मगमग वास म तिमीलाई किन्दछु आकाशको चन्द्रमा किन्दछु आँखैले नभ्याउने पर परका तारा किन्दछु ओ बतास ! म तिमीलाई चिन्दछु । -वरिष्ठ केन्द्रीय उपाध्यक्ष, अनेसास ।...

-सुदीपभद्र खनाल- हुन्नन् कैल्यै पनि विरहका सृष्टिमा गीत अन्त हुन्नन् कैल्यै पनि जठरका अग्नि थाकेर शान्त हुन्नन् शोभा विहिन वनका फूल देदिप्यमान खुल्छन् नौला युग जब घना रात सिद्दिन्छ जान चाहे धर्ती परिमिलित होस् कालिमामै दिगन्त हुन्नन् रत्तिभर किरणका पुञ्ज आलोक मन्द जस्तै होउन् मद घनघटा युक्त चर्का अनन्त हुन्नन् कैल्यै पनि तिमिरका शक्तिले भोर अन्त जस्तै छोपुन् गिरि रव घटा मैलिदैँनन् सफाइ जस्तै छोउन् चुलि पथिकले होचिँदैनन् उचाइ जस्तै आओस् सननन हुरी हुन्न संसार अन्त जित्ने कालै पनि प्रकृति मा जिन्दगीको प्रवन्ध बग्ने खोला सरि छ भवमा जिन्दगीको वहाव अग्लोहोचो सडक र कतै भीर ठाडा चढाव जस्तै आउन् उचनिच कसै जीवनी हुन्न अन्त जित्दैजित्दै रण विविध हो सृष्टि यो दिग्दिगन्त आओस् झञ्झा कुसुमवनको यो छटा रित्तिदैँन जस्तै आउन् शिशिर तर वैशाख रित्तो हुँदैन नाघी लाखौ कहर भवमा खुल्छ ...

-आरसी रिजाल- ६५ बर्षे शान्ति बज्यै दूध किन्न जाँदैथिन् । चिया पसल बाहिर बेन्चमा बसेको एकजनाले -- तेलभिसाबाट कहिले फर्क्नुभो बज्यै? भन्यो। बज्यै त धोतीको फेरो समातेर बुर्लुक्क उफ्रेर लबटाले हानुलाझैँ गर्दै -- ए गान्टे ! म कामगरेर पैसा कमाउन गा'हो ? बिदेशमा जन्मेकी नातिनीको माया लागेर स्याहार्न गएकी।यहीँ जन्मे पनि नातिनी स्याहार्नु हजुरामाको कर्तव्य हुन्छ । तेरि आमा पनि परारसाल भान्जीलाई स्याहार्न ठेकी बोकेर बैतडी गएको बिर्सिस् । त्यो चाहिँ घ्यूभिसा हो ? आफ्नो सन्तान जहाँ छ्न त्यही पुगिन्छ। हाम्रो सन्तान बेरोजगारी समस्याले बिदेशीयका हुन् । तँलाई दोबाटे भुत ! आइन्दा ...... भन्दै औंलो ठड्याएर हिँडिन्। निन्याउरो मुख लगाएको गान्टेलाई हेर्दै त्यहाँ उपस्थित केहिले -- मुखभरिको जवाफ पाइस् भन्दै काखी बजाएर हिँडे। -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

नेपाल । पाकिस्तान नियन्त्रित काश्मिरमा बिहीबार सैनिक हेलिकोप्टर दुर्घटना हुँदा कम्तीमा २२ जना सैनिकको मृत्यु भएको सुरक्षा स्रोतले जानकारी दिएको छ । पाकिस्तान नियन्त्रित कश्मीरको मुजफ्फराबाद जिल्लामा बुधबार भएको दुर्घटनामा एक कर्णेल र दुई मेजर तथा अन्य १९ जना सैन्यकर्मीको मृत्यु भएको स्रोतले जनाएको छ । यसअघि इन्टर सर्भिसेज पब्लिक रिलेसन्स (आइएसपिआर)ले जारी गरेको विज्ञप्तिमा हेलिकोप्टरको उडानका क्रममा प्राविधिक खराबीका कारण दुर्घटना भएको थियो ।...

नेपाल । जलरिका साहित्य प्रतिष्ठानले हरेक वर्ष प्रदान गर्दै आएको ‘बुद्धि–रेशम स्मृति स्रष्टा सम्मान’ यस वर्षदेखि चार सर्जकलाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । प्रतिष्ठानद्वारा प्रेषित विज्ञप्तिअनुसार यस वर्ष काव्य विधातर्फ कवि तथा निबन्धकार मोमिला जोशीलाई उक्त सम्मान प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । प्रतिष्ठानले यसअघि नै नेपाली आधुनिक गीत संगीततर्फ गायक संगीतकार माणिकरत्न स्थापित, समालोचनातर्फ प्राडा गोविन्दराज भट्टराई र आख्यानतर्फ आख्यानकार नयनराज पाण्डेलाई सम्मानित गर्ने घोषणा गरिसकेको छ । प्रतिष्ठानका अध्यक्ष साहित्यकार जलेश्वरी श्रेष्ठले जानकारी दिएअनुसार यो सम्मान २०७४ सालमा दुई सर्जकलाई, ०७५ सालदेखि तीन सर्जकलाई दिइँदै आइएको हो । २०८३ सालदेखि चार सर्जकलाई ‘बुद्धि–रेशम स्मृति स्रष्टा सम्मान’ प्रदान गरिने निर्णय गरिएको श्रेष्ठले बताइन् । सम्मानित स्रष्टा साधकहरूलाई जनही एक लाख नगद राशिसहि...

नेपाल । अस्ट्रियाकी सांस्कृतिक तथा सामाजिक मानवशास्त्री डा. गाब्रिएले टाउट्शरद्वारा लिखित पुस्तक ‘तामाङ पोर्ट्रेट्स’ सार्वजनिक गरिएको छ। तामाङ समुदायको जीवन, संस्कृति, परम्परा तथा धार्मिक अभ्यासमाथि आधारित उक्त पुस्तक डा. टाउट्शरले सन् १९८६ देखि २००४ सम्म विभिन्न चरणमा गरेको दीर्घकालीन स्थलगत अनुसन्धानका आधारमा तयार पारिएको हो। तारागाउँ नेक्स्टमा आयोजित कार्यक्रममा पुस्तक विमोचन गरिएको थियो। साराफ फाउन्डेसनको सहयोगमा प्रकाशित पुस्तक तामाङ समुदायमाथि गरिएको मानवशास्त्रीय अध्ययन र दृश्य अभिलेखीकरणको महत्वपूर्ण दस्तावेज मानिएको छ। पुस्तकको पहिलो भागमा दोलखा जिल्लाको च्यारसाबा गाउँको सामाजिक संरचना, वैवाहिक सम्बन्ध तथा विवाह र मृत्युसंस्कारजस्ता प्रमुख संस्कारहरूको अध्ययन प्रस्तुत गरिएको छ। दोस्रो भागमा सैलुङ, कालिञ्चोक र गोसाइँकुण्ड क्षेत्रमा आयोजना हुने सामूहिक धार्मिक पर्व तथा तिनसँग जोडि...

नेपाल । शिक्षाविद् तथा साहित्यकार किरण आचार्यको आत्मकथा ‘आरोह–अवरोह’ एक कार्यक्रमका बिच नेपालगन्जमा विमोचन गरिएको छ । असल शासन मिडियाद्वारा प्रकाशित उक्त कृतिको लुम्बिनी प्राविधिक विश्वविद्यालयका उपकुलपति प्रा. डा. विनोदप्रसाद ढकाल, लेखिका आचार्य, उहाँका श्रीमान् प्राडा जनार्दन आचार्य, वरिष्ठ साहित्यकार सनत रेग्मी, लेखक नरेन्द्रजङ्ग पिटर, भाषा आयोगका निवर्तमान सदस्य गोपाल अस्क, असल शासन मिडियाका अध्यक्ष नमस्कार शाहलगायतले संयुक्त रूपमा विमोचन गर्नुभएको हो। कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि उपकुलपति प्राडा विनोदप्रसाद ढकालले आत्मकथा कुनै व्यक्तिको जीवनवृत्तान्त मात्र नभई समाज र समयको इतिहास पनि हुने बताउनुभयो। उहाँले किरण आचार्यको जीवनयात्रा सङ्घर्ष, समर्पण र निरन्तरताको उदाहरण रहेको उल्लेख गर्दै ‘आरोह–अवरोह’ ले शिक्षा, समाज र राष्ट्रप्रतिको जिम्मेवारीबोधलाई उजागर गरेको धारणा राख्नुभयो। पुस्तकले आ...

अमेरिका । कवि एवं साहित्यकार वैकुण्ठराज आचार्यको नविनतम कृति ुद व्युटीफूल ग्रे हेयरु आइतबार टेक्ससको युलेसमा विमोचन गरिएको छ । आचार्यद्वारा लिखित यो कृतिमा अंग्रेजी भाषामा लेखिएका १५ वटा कविताहरु समेटिएका छन् । नेपाली सांस्कृतिक तथा आध्यात्मिक केन्द्र (पशुपतिनाथ मन्दिर तथा बुद्ध बिहार) मा आयोजित कार्यक्रमबीच सहभागी सबैले पुस्तकको कभर खोलेर कृतिको अनावरण गरेका थिए । कार्यक्रममा कृतिका लेखक आचार्यले आफूले देखेको, भोगेको र अनुभव गरेका सानासाना विषयहरुलाई लिएर अंग्रेजीमा कविता संग्रह निकालेको उल्लेख गरे । पेशाले ईन्जिनियर आचार्य लामो समयदेखि अमेरिकामा रहेर साहित्य सिर्जनामा संलग्न छन् । विभिन्न सामाजिक कार्यमा समेत कृयाशील आचार्यले यसअघि न्यास्रो जन्मभूमिको, आज फेरि, द लस्ट पेबल जस्ता कृति प्रकाशित गरिसकेका छन् । कार्यक्रममा समिक्षक तथा इन्जिनियरिङ्ग साहित्यीक समाजका पूर्ब अध्यक्ष विजयराज ...

नेपाल । लेखक तथा साहित्यकार खुशीराम डौलियाद्वारा लिखित २० कृतिको एकैपटक विमोचन गरिएको छ । मर्स्याङ्दी वाङमय प्रतिष्ठानले आयोजना गरेको कार्यक्रममा प्राध्यापनसँगै साहित्य क्षेत्रमा लाग्नुभएका लमजुङ सुन्दरबजार नगरपालिका–९ फेदीकुनाका डौलियाका विभिन्न विधाका २० कृति एकैपटक विमोचन गरिएको हो । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा आयोजित कार्यक्रममा डौलियाका १८ र डौलिया प्रकाशक रहेको अनन्तविजय डौलिया र विष्णु गुरुङ (प्यासी) का एक–एक कृति गरी कुल २० वटा पुस्तक एकैसाथ सार्वजनिक गरिएको हो । विमोचन गरिएका कृतिमा कविता, कथा, नियात्रा, उपन्यास र जीवनीलगायत रहेका छन् । साहित्यकार डौलियाका विमोचन गरिएका कृतिमा सुगन्ध (कथा सङ्ग्रह), हलेसीदेखि मुक्तिनाथ (यात्रा संस्मरण), (बाध्यता सामाजिक उपन्यास), बस्तीभित्रका हस्तीहरू (सङ्क्षिप्त जीवनी), पर्खालभित्र (कविता सङ्ग्रह), अन्तरमनका आवाज र धुन (कविता सङ्ग्रह), जीवनको पर...