भाषा/साहित्य

-आर. आर. चौलागाईं- कुनै मोह छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न कुनै लोभ छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । भो पुग्यो तिम्रा कुरा कति सुनुँ थाकिसकेँ म कुनै भोक छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । बरु यही ठीक छ म आफ्नै स्वतन्त्रतामा छु कुनै सोच छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । सबैतिर रावण भनी तिम्रै नाम लेखिएको छ कुनै लोक छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । भन्छौ एउटा अनि गर्छौ अर्कै विश्वास छैन कुनै सोख छैन अब मलाई तिमीसँग भेट्न । -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

-लालगोपाल सुवेदी- हरेक श्वासको झोक्का हरेक प्रश्वासको गहिराइ फरक फरक नै हुन्छ यता अक्सिजन हुन्छ उता कार्बनडाइअक्साइड रुन्छ हरेकको दुईवटा अनुहार छन् हाम्रा बतास उही हो बतास उही होइन भनेझै एउटा आकृति ऐनाले देखाउँछ एउटा आकृति आफैलाई मात्र थाहा हुन्छ एउटा आकृति सुन्दर पहिरनले छेक्छ एउटा आकृति तथाकथित अहमले छेक्छ नाङ्गो आँखाले देखेको नाङ्गै हुन सक्छ ऐनाले देखाएको ह्वाङ्गै हुन सक्छ हामी त नाट्यमन्चका पात्र मात्र हौं देख्नका लागि भन्दा पनि देखाउनकै लागि नाटकहरू बुनिन्छन् कपुरी क खरायो ख कै लहरमा राम्रो म पनि छ श्राप नै पनि बाह्य कानहरूमा सुमधुर गीतजस्तै सुनिन्छ त्यो घर त्यस्तै हो यात्रु भवन देख्छ जगका मुसाहरू देख्दैन कवि र कवितामा पनि यस्तै भिन्नताहरू भेटिन्छन् बुद्ध वा जिससकै बारेमा पनि मज्जैले बहस गर्ने बेला आएको छ लाटो कोसेरोलाई रातैले मोहनी लाएको छ दिवास्वप्न घा...

-सुदीपभद्र खनाल- सारा यो सृष्टिमा छन् जति चिज गुणले छन् सबैनै अपूर्ण जस्तै होस् शक्तिशाली तरपनि मुलुकी प्राप्ति मानिन्न पूर्ण बुझ्दै जाँदा धरामा मनुजमन छुने ज्ञान मात्रै छ सग्लो आऊ हे शुभ्र मोती चहक अझ थपी पार साहित्य अग्लो सम्झन्छौँ सिर्जनामा टलक थपिदियौ टल्किए भानुभक्त नौलो ल्यायौ विधामा गजल गति दियौ मण्डलीमा प्रशस्त हे प्यारा दिव्य तारा क्षितिजसरि अझै लेखनी लाग्छ अग्लो आऊ हे शुभ्र मोती चहक अझ थपी पार साहित्य अग्लो तिम्रो त्यो पत्र पढ्दा अझपनि घरका प्रेयसी स्तब्ध हुन्छन् मायाको बोल बोल्ने गजल प्रबल हुँदा अश्रुधारा बहन्छन् सानो तिम्रो हुँदानै वय मृदु कविता धार हो तीक्ष्ण सग्लो आऊ हे शुभ्र मोती चहक अझ थपी पार साहित्य अग्लो अर्काको कीर्तिलाई चमक थपिदिने मोती साँच्चै महान स्वार्थी छन् आज धेरै शयर अति अहम् को चढेझैँ विमान सोझा चढ्छन् सुलीमा समय बदलिँदा चोरको सान सग्लो आऊ...

-आरसी रिजाल- डाक्टरलाई भेटेर एकजना बुढाले भने -- देशको दुर्दशा सम्झेर निदाउनै मुस्किल पर्छ। के गर्ने होला डा.साब ? डा. -- चिन्ता मान्नु पर्दैन। तपाईंले विभिन्न तन्त्रदेखि जेन्जितन्त्रसम्म देख्नुभयो। तर आफुले चिताएको जस्तो देश देख्न नपाइ मरिएला भन्ने पिर परेको रहेछ। हैन त बुवा ? भने। बुढाले - मनको कुरा भन्नुभयो डा.साब। मलाई के भएको रहेछ ? भने। डा -- डिप्रेस्न। बुढा -- डिप्रेसन भनेको के हो ? डा -- राष्ट्रिय चिन्ता । बुढा -- यो रोग त नेतालाई लाग्नु पर्ने होईन र ? डा -- हो,तर यो रोग गिदीमा लाग्छ लिदीमा लाग्दैन । बुढा - यो रोगको निदान हुँदैन त ? डा -- भ्रष्टका विरुद्ध गिदि भएकाहरु एकजुट हुनसके यो रोग निर्मुल हुन्छ। बुढा -- मैले औषधि सेवन गर्नु पर्दैन त ? डाक्टरले -- ( दुरासय नभएको झुटले अरुको हित हुन्छ भने झुट बोल्दा पाप लाग्दैन ठानेर ) प्रेकृप्सनमा भिटामिन लेख्दिदै -- जबसम्म राष्ट्र...

नेपाल । यस वर्षको ‘विमल गुरुङ कृति पुरस्कार’ कवि भूपिन खड्काको निबन्ध सङ्ग्रह ‘मध्यको उज्यालो’ र जुनु रानाको निबन्ध सङग्रह ‘लाहुरेनी सौन्दर्य’लाई संयुक्त रूपमा प्रदान गरिएको छ । धरानस्थित कवि विमल गुरुङ स्मृति पुस्तकालयले कवि विमल गुरुङको ५५ औँ जन्मजयन्ती तथा ३५ औँ राष्ट्रिय कविता महोत्सवका अवसरमा दुवै कृतिका सर्जकलाई दुई लाख ९एक–एक लाख० रुपियाँ नगद र ताम्रपत्र प्रदान गरेको हो । उहाँहरूलाई धरान उपमहानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख अइन्द्रविक्रम बेघाले ताम्रपत्र प्रदान गर्नुभएको थियो । स्वदेश तथा विदेशका लेखक, कवि तथा साहित्यकारले नेपाली भाषामा लेखेका ५२ कृति प्राप्त भएका थिए । तीमध्येबाट उत्कृष्ट ठहरिएका दुई कृतिलाई संयुक्त रूपमा पुरस्कार प्रदान गरिएको पुस्तकालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष पूर्णबहादुर गुरुङले बताउनुभयो । महोत्सवका अवसरमा सुनसरीकी पत्रकार सङ्गीता राईलाई युवा प्रतिभा सम्मान प...

नेपाल । विराटनगर प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका अध्यक्ष विवश पोखरेल र डा. छायादत्त न्यौपानेलाई राष्ट्रिय विभूति स्रष्टा ‘जयपृथ्वीबहादुर सिंह’ सम्मान प्रदान गरिएको छ । दी राइजिङ स्टार बोर्डिङ स्कुलद्वारा सोमबार आयोजित कार्यक्रममा डा. विष्णुविभू घिमिरे, साहित्यकार लक्ष्मी उप्रेती र सो स्कुलका प्रधानाध्यापक कृष्णकुमार बोहोरालगायतले साहित्यकारद्वय पोखरेल र न्यौपानेलाई खादा र सम्मानपत्रसहित सम्मान गर्नुभएको हो । साहित्यकार डा. घिमिरेले विद्यार्थीलाई सानै कक्षादेखि साहित्यिक माहोलमा रम्न दिने हो भने उनीहरूको प्रतिभाले फक्रने अवसर पाउने बताउनुभयो । राइजिङ स्टार स्कुलले थालेको साहित्यकारसँग विद्यार्थीको साक्षात्कार कार्यक्रमले भविष्यका सर्जकका लागि बाटो बनिरहेको बताउनुभयो । ...

नेपाल । बुढ्यौली साहित्य समाज महोत्तरीको नवौँ शृङ्खला यस समाजका अध्यक्ष लालबाबु पोखरेलको अध्यक्षता तथा बुढ्यौली साहित्य समाज मधेस प्रदेश समितिका अध्यक्ष लम्बोदर काफ्लेको प्रमुख आतिथ्यमा भएको छ । महाकवि लक्ष्मी प्रसाद देवकोटाको ११८ ओैँ जन्मजयन्तीको अवसरमा आयोजना गरिएको उक्त शृङ्खला यस समाजका सदस्य नारद काफ्लेले सञ्चालन गरेका थिए भने सचिव सुदर्शन भट्टराईले कार्यक्रममा उपस्थित सम्पूर्णलाई स्वागत गरेका थिए । महाकवि देवकोटाको तस्बिरमा माल्यार्पणबाट सुरु गरिएको कार्यक्रममा शुभकामना मन्तव्य दिने अतिथिहरूमा ओम प्रकाश महतो , बुढ्यौली साहित्य समाज मधेस प्रदेश समिति सचिव तथा प्रगतिशील लेखक सङ्घ नेपाल महोत्तरीका अध्यक्ष रामचन्द्र पौडेल , गौरीशङ्कर मिथिला वाङ्मय प्रतिष्ठानका अध्यक्ष प्रेम घिमिरे , मिथिला साहित्य प्रतिष्ठान धनुषाका अध्यक्ष विपिराज दहाल तथा जनजागृति आवि बर्दिबास (२, प्र अ अम्बिका दहाल ...

नेपाल । बाह्रखरी कथा प्रतियोगिताको आठौँ संस्करण ‘डिगो बाह्रखरी कथा प्रतियोगिता, २०८३’ मा देशविदेशबाट गरेर एक हजार २२९ कथाकारले सहभागिता जनाएका छन् । अघिल्ला वर्षहरूमा जस्तै यसपटक पनि नयाँ युवा सर्जकहरूसँगै अग्रज तथा स्थापित कथाकारका कथा बाह्रखरी मिडियालाई प्राप्त भएको छ । गत भदौ ४ गते बाह्रखरीले नेपाली भाषामा लेख्ने विश्वभरका कथाकारबाट कथा आह्वान गरेको थियो । असोज ३ गते मध्यरातसम्मको समयसीमा तोकिएको उक्त अवधिमा नेपालसहित भारतको दिल्ली, असम, दार्जिलिङ, मुम्बई, सिक्किम, डुवर्स, मेघालयलगायतका स्थानबाट कथा प्राप्त भएका छन् । त्यसैगरी चीन, यूएई, अमेरिका, अस्ट्रेलिया, दक्षिण कोरिया, बेलायत, जापान, क्यानडा, कतार, स्पेन, फिनल्यान्ड, साइप्रस, कुवेत, साउदी अरब, इजरायल, कम्बोडिया, इन्डोनेसियालगायत मुलुकमा बसोबास गरिरहेका नेपाली कथाकारले कथा पठाएका छन् । प्रतियोगितामा प्राप्त एक हजार २२९ मध्ये सर्...

-सुदीपभद्र खनाल- टेकेँ मैले न त शिखरका उच्चता उक्लिएर छोएँ मैले न त रहरिला शृङ्गमाला पुगेर भोगेँ मैले न त विजन ती दूरका खर्क लेक लेखेँ मैले तर हृदयमा शुभ्र नेपाल एक सम्झी ल्याएँ मधुर मनमा याद आफ्नै अनेक बोकी ल्याएँ छवि मुलुकको नैनमा प्रेम ले छ लाएँ बोलेँ न त थरिथरी भेष भाषा अनेक लेखेँ मैले तर हृदयमा शुभ्र नेपाल एक स्यूरेँ मैले न त थरिथरी फूल उच्चा हिमाली माने मैले न त सिम भुमे कोट वा देउराली गाएँ मैले न त घुमिघुमी लोक भाका अनेक लेखेँ मैले तर हृदयमा शुभ्र नेपाल एक छोएँ मैले न त हृदयका घाउ वा दर्द केही धोएँ मैले न त विकलका आर्तना आँसु केही रोएँ मैले न त सँग बसी दु:ख साटी अनेक लेखेँ मैले तर हृदयमा शुभ्र नेपाल एक फोएँ मैले न त हृदय यो पूर्ण आफन्त साथ धोएँ मैले न त कलुषता प्रेम बाँडी सपाट छोडी आफ्नो रथ विरथ भै भड्किएँ देश देश लेखेँ मैले तर हृदयमा शुभ्र नेपाल एक । -ह...

-आरसी रिजाल- अकल्पनीय अप्रत्याशित भीषण बाढी पहिरोको कारण पुल र सडकमात्र होइन कयौं बस्तीका नामनिशान छैनन् । तिर्थ गएका अनाम र उसकी श्रीमतीलगायत हजारौं जन बेपत्ता भएका छ्न् । एक्लो छोरा अनाम र बुहारी मात्र हुन् बुढाबुढीका सहारा । खोजबिनका लागि गुहार्नपर्ने सारा ठाउँमा गुहारे । तर कतैबाट कुनै संकेत प्राप्त भएको छैन। " धर्य गर्नुस् ! आत्तिनु हुँदैन। छोराबुहारी सकुशल फिरुन " भन्दै कामना गर्नेहरुले १५ दिन कटेपछी सान्त्वनाका भाषा फेरेर -- अब आत्माको चिरशान्तिको कामना गर्नु पर्ने हो कि ? भन्न लाग्याछ्न्। आफन्तहरुले -- तपाईंहरु दुबैजना रोगी हुनुहुन्छ। पानी पिउनसमेत गाह्रो मान्नु हुन्छ। आफ्नो शरीरको ख्याल राख्नु पर्छ। यो प्रकोप त उहि- " हुने हार दैव नटार " भनेझैं हो भने। प्रकोप आएको दिनदेखि बुढाबुढी बिपरित दिशातर्फ फर्केर निदाएको बाहाना गर्छन्। एकदिन बुढीले बुढातिर हेर्दै -- "आआफ्नो भोग हो " भन्...