भाषा/साहित्य

नेपाल । नेपाली शिक्षा परिषद्ले यस वर्षको ‘आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार’ साहित्यकार भुवनहरि सिग्देललाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । पुरस्कारका साथ नगद राशि एक लाख २५ हजार प्रदान गरिने परिषद्ले जनाएको छ । परिषद् अध्यक्ष रमा शर्माको सभापतित्वमा बसेकोे प्रबन्ध समिति बैठकले उक्त निर्णय गरेको हो । परिषद्ले राष्ट्रिय विभूति आदिकवि भानुभक्तको २१३औँ जयन्ती यही असार २९ गते भानु मा।वि। रानीपोखरीअगाडि स्थापित भानुभक्तको प्रतिमामा माल्यार्पण गरेर मनाउने जनाएको छ । साथै, अपराह्न लेखनाथ साहित्य सदन, सोह्रखुट्टे, काठमाडौंमा आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार समर्पण गरिने जनाएको छ । परिषद्‌बाट ‘आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार’ २०५२ सालदेखि हरेक वर्ष भानु जयन्तीका दिन प्रदान गरिँदै आएको छ ।...

नेपाल । सुनुवार राष्ट्रसेवक समाजले कवि तारादेवी सुनुवारद्वारा लिखित कविताकृति ‘जिर्मा’को विमोचन गरेको छ । उक्तअवसरमा समाजको दोस्रो स्मारिका पनि सार्वजनिक गरियो । काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि कोसी प्रदेशका भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री प्रदीपकुमार सुनुवारले कृति सार्वजनिक गर्दै सुनुवार समुदायका कर्मचारीहरूले इमानदार, जिम्मेवार भई समर्पणका साथ काम गर्दै आएको तथा समाज र राष्ट्र निर्माणमा उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गरेको चर्चा गरे । सार्वजनिक कृतिमाथि डा. अशोक थापा, कुमारी लामा र अमरदीप सुनुवारले सार्वजनिक कविताकृतिले सुनुवार समुदायको भाषा, संस्कार, संस्कृति र सामाजिक जीवनका विविध पक्षलाई कलात्मक ढंगले प्रस्तुत गरेको बताए । आफ्नो सार्वजनिक कृतिबारे तारादेवी सुनुवारले ‘जिर्मा’ आफ्नै समाजलाई बुझ्ने, पढ्ने र अनुभूति गर्ने क्रममा सिर्जना भएका कविताहरू भएको बताइन् ।...

नेपाल । धनकुटाकी कवि सावित्री अधिकारीद्वारा लिखित ‘खरको कलम माटाको कापी’ कविता सङ्ग्रह लोकार्पण गरिएको छ। सल्लेरी मिडिया रिसर्च सेन्टर धनकुटाको आयोजनामा आइतबार आयोजित एक विशेष कार्यक्रमका बीच उक्त कविता सङ्ग्रह सार्वजनिक गरिएको हो । वरिष्ठ साहित्यकार कुन्ता शर्मा र धनकुटाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी रुद्रादेवी शर्माले संयुक्त रूपमा सो कृतिको लोकार्पण गर्नुभएको हो । सार्वजनिक कविता सङ्ग्रहमा ३९ वटा कविता समावेश गरिएका छन् । पहिले–पहिले कलम र कापी सहजै नपाइने हुँदा माटोमा लेखेर अक्षर सिकेको पृष्ठभूमि र बाल्यकाल तथा जागिरे जीवनमा देखेका, सुनेका एवं भोगेका अनेकन् विषयवस्तुलाई समेटेर कविता सिर्जना गरिएको स्रष्टा अधिकारीले बताउनुभयो। विसं २००७ असोज ८ गते साविक कुरुलेतेनुपा गाविस (हाल चौबिसे गाउँपालिका–४) मा जन्मनुभएकी अधिकारी राष्ट्रिय वाणिज्य बैकमा २५ वर्ष सेवा गरी विसं २०६० मा सेवाबाट निवृत्त हु...

अमेरिका । कवि तथा गीतकार डा. नवराज लम्साल अमेरिकाको नर्थ क्यारोलाइनामा सम्मानित हुनुभएको छ। केही सातादेखि अमेरिका भ्रमणमा रहनुभएका मदन पुरस्कार विजेता साहित्यकार लम्साललाई शनिबार राति नर्थ क्यारोलाइना नेपाली साहित्य समाज र नेपाल सेन्टर फर नर्थ क्यारोलाइना (एनसीएनसी) ले संयुक्त रूपमा सम्मान गरेको हो। समाजका अध्यक्ष शिखर दुलाल, एनसीएनसीका अध्यक्ष ददीन पाण्डे तथा समाजका सल्लाहकार ईश्वर देवकोटाले उहाँलाई खादा ओढाएर सम्मान गर्नुभएको थियो। नेपाली महाकाव्य विधालाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन योगदान दिँदै आउनुभएका डा. लम्सालको ‘अग्नि’ महाकाव्यले मदन पुरस्कार प्राप्त गरेको छ। उहाँका कर्ण, अग्नि, धरा र कल्प लगायत नौ वटा कृति प्रकाशित भइसकेका छन्। कार्यक्रममा साहित्यकार डा. ऋषि बस्ताकोटी र ईश्वर देवकोटाले डा. लम्सालको बहुआयामिक व्यक्तित्व र साहित्यिक योगदानबारे चर्चा गर्नुभएको थियो। समाजका अध्यक्ष शिख...

नेपाल । नवोदित उपन्यासकार शिक्षाश्री केसीको उपन्यास ‘चाँदू’ सार्वजनिक भएको छ। एसिड आक्रमणका कारण उत्पन्न सामाजिक समस्यालाई केन्द्रमा राखेर लेखिएको उपन्यासको शनिबार नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा आयोजित एक विशेष समारोहबिच विमोचन गरिएको हो। इन्जिनियरिङमा स्नातक गर्नुभएकी शिक्षाश्रीले नेपाली समाजमा एसिड प्रहारबाट भएका जघन्य घटनालाई समाजको ठुलो समस्याका रूपमा उपन्यासमा प्रस्तुत गर्नुभएको हो। उपन्यासको विमोचन गर्नुहुँदै प्रतिनिधि सभाका पूर्वसदस्य विन्द्यवासिनी कंशाकारले एसिड प्रयोग गरी महिलालाई पीडा दिने सामाजिक समस्याको निराकरणका लागि कडा कानुनको निर्माण र त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक रहेको बताउनुभयो। उहाँले आफूलाई एसिडपीडितभन्दा पनि ‘एसिड योद्धा’ का रूपमा प्रस्तुत गर्ने गरेको स्मरण गराउँदै ‘चाँदू’ उपन्यासकी नायिका चाँदनीको कथा आफ्नै जस्तो लागेको सुनाउनुभयो। कार्यक्रममा प्रतिनिधि सभा सद...

(पुराना पार्टीका पुराना नेताहरूको सम्झनामा) -आर. आर. चौलागाईं- चिनिराखौँ चिनिराखौँ चिनिराखौँ चिनिराखौँ चिनिराखौँ चिनिराखौँ । मीठामीठा कुरा गरी हामीलाई फसाउने यिनै हुन् स्वर्गलोकको बाटो देखाई नर्क लैजाने यिनै हुन् । छिमेकीहरूसँग सम्बन्ध बिगार्ने मुखाले यिनै हुन् यत्रो वर्ष मालिक भई देश सिध्याउने यिनै हुन् । सुन्दर शान्त विशाल देशमा आगो झोस्ने यिनै हुन् दिन र रात जनता लुटी आफन्त पोस्ने यिनै हुन् । जनतालाई गोली हानी लुक्दैभाग्दै हिँड्ने यिनै हुन् काम गर्छु भन्नेहरूलाई काम गर्न नदिने यिनै हुन् । -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

-आरसी रिजाल- पिता बितेको एकबर्षपछि छोराले आमालाई भन्यो -- बुहारीलाई ठूलो रोग लागेको छ। कसैलाई नभन्नु होला । नत्र सबैले छि: छि: दुरदुर गर्छ्न। डाक्टरले भन्या लाखौं खर्च हुन्छ रे ! ऊनी तलमाथी परिन् भने हाम्रो त जहाजै डुब्छ। आमाले -- आआफ्नो भोग हो बाबू। मसंग दुमडी छैन् ।मैले के गर्न सख्छु र ? भनिन् । छोराले -- यहि घरजग्गा सहकारीमा धितो राखेर उपचार गराउन पर्‍यो भन्यो। आमाले -- मेरो समाउने हाँगो भनौ वा टेक्न लौरो त्यहि ४ आनाको लालपुर्जा हो। तर नातिनीको साह्रै माया लाग्छ भनिन् । छोराले -- तपाईंलाई बान्चुन्जेल हामी थैथैगरेर पालिहाल्छौँ । एक डेढबर्ष कामगरेर घरजग्गा निखनी हाल्छु भनेर उपचार गराउने निहुँमा सहरतिर लाग्यो। एकबर्षसम्म बिबिचमा सन्चोबिसन्चो सोध्न आउँथ्यो । त्यसपछि बेखबर छ। ब्याज नतिरेकोले दुईबर्षपछि सहकारीले घर लिलाम गर्‍यो। बुढी अहिले गाँउलेको जुठोपुरो खाएर प्लास्टिकको छा...

-राजु सिटौला- अनेसास केन्द्रीय कार्यसमिति (२०२६-२०२८) को निर्वाचनमा महासचिव पदका लागि उम्मेदवारी घोषणा गरेदेखि धेरै साथीहरूले मेरो योजना, कार्यक्रम र दृष्टिकोणबारे जान्न चाहनुभएको छ। तर अहिलेसम्म मैले सामाजिक सञ्जालमा कुनै ठूलो घोषणापत्र सार्वजनिक गरेको छैन। यसको अर्थ मसँग अनेसासका लागि कुनै सपना, योजना वा दृष्टिकोण छैन भन्ने होइन। बरु, विगत दुई वर्ष महासचिवको जिम्मेवारी सम्हाल्ने क्रममा मैले एउटा महत्वपूर्ण कुरा बुझेँ, अनेसासजस्तो विश्वभर फैलिएको संस्थालाई कुनै एक व्यक्तिको योजना, जोश वा इच्छाशक्तिले मात्र अगाडि बढाउन सकिँदैन। जब मैले महासचिवको जिम्मेवारी सम्हालेँ, मसँग पनि धेरै सोच र उत्साह थियो। अहिले पनि छ। तर काम गर्दै जाँदा महसूस भयो कि संस्थालाई वास्तवमै अगाडि बढाउने शक्ति व्यक्तिगत योजनाभन्दा सामूहिक सहकार्यमा रहेछ। संस्थाका पदाधिकारीहरू, क्षेत्रीय नेतृत्व, च्याप्टरहरू र आजीवन सद...

-लालगोपाल सुवेदी- आहा ! हाम्रो अनेसास ! राम्रो अनेसास ! साहित्यमै फेरिरहौं जस्तो लाग्ने सास हाम्रो मुटु , हाम्रो प्राण भाषा नै हो खास लौ है बाबु ! पुस्तौं पुस्ता भाषा जोगाइराख साहित्यमा चलाऔं हामी मगमग वास संस्कार र संस्कृतिमै बढ्छ हाम्रो साख हाम्रो मन , हाम्रो पन कवितामा राखौं उपन्यास कथा पढौं ,नवै रस चाखौं आफ्नै भाषा संस्कृतिमै सम्पत्ति छ लाख लौ है नानी संस्कारमा अपनत्व चाख !! -केन्द्रीय वरिष्ठ उपाध्यक्ष, अनेसास...