१२ श्रावण २०८३, मंगलवार

भाषा/साहित्य

न लामो भाषण, न लामो बिदाई- केबल साहित्यको रास

न लामो भाषण, न लामो बिदाई- केबल साहित्यको रास

-हेम गिरी- जुलाई १८ तरिका शनिबारको दिन साँझ ५ बजे तिर कोलोराडोको आकाशमा सूर्य अस्ताउँदै थियो, तर Aurora को The People’s Building भित्र भने नेपाली भाषाको ज्योति चम्किरहेको थियो । २१३ औँ भानु जयन्तीको अवसर पारेर ग्लोवल भुटनिज कम्युनिटी अफ कोलोराडो र कोलोराडो नेप्लिज कम्युनिटीले आयोजना गरेको एउटा साहित्यिक उत्सवले प्रवासको माटोलाई पनि चुँदी रम्घाको सुगन्धले भरिदियो । व्यस्त अमेरिकी जीवनबीच पनि नेपाली भाषाप्रेमीहरू एक ठाउँमा भेला भएर आदिकवि भानुभक्त आचार्यलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्न तयार थिए । टाढा विदेशको भूमिमा बसेर पनि नेपाली भाषालाई माया गर्ने यी प्रवासीहरूले नेपाली भाषालाई एउटा पुल बनाएका छन् जसले नेपाल र प्रवासबीच, पुरानो पुस्ता र नयाँ पुस्ताबीच जोड्ने काम गरेको छ । भानुभक्तले जसरी संस्कृतको रामायणलाई जन–जनको आँगनमा पुर्‍याए, त्यसरी नै यिनीहरूले पनि नेपाली भाषालाई अमेरिकाको आधुनिक शहरह...
‘दाहाल यज्ञनिधि पुरस्कार’ भवानी अधिकारी र नवीन सुब्बालाई प्रदान गरिने

‘दाहाल यज्ञनिधि पुरस्कार’ भवानी अधिकारी र नवीन सुब्बालाई प्रदान गरिने

नेपाल । वरिष्ठ सञ्चारकर्मी एवम् साहित्यकार दाहाल यज्ञनिधिको स्मृतिमा स्थापित ‘दाहाल यज्ञनिधि पुरस्कार–२०८३’ साहित्यकार भवानी अधिकारी ९मणिपुर, भारत० र वरिष्ठ चलचित्र निर्देशक नवीन सुब्बालाई प्रदान गरिने भएको छ। दाहाल यज्ञनिधि सुधा सदनको यही श्रावण ९ गते बसेको कार्यसमिति बैठकले नेपाली भाषा–साहित्य, शिक्षा, कला एवम् समावेशी संस्कृतिका क्षेत्रमा विशिष्ट योगदान पुर्‍याएबापत उहाँहरूलाई उक्त पुरस्कार संयुक्त रुपमा अर्पण गर्ने निर्णय गरेको हो। सदनकी अध्यक्ष सुधा दाहालका अनुसार भारतको मणिपुरमा रहेर शिक्षण पेशासँगै नेपाली भाषा, साहित्य र पाठ्यक्रम निर्माणमा निरन्तर समर्पित साहित्यकार भवानी अधिकारी तथा नेपाली सिनेमामा मौलिक सौन्दर्यशास्त्रको निर्माण गर्दै सीमान्तकृत समुदायका कथालाई विश्वमञ्चसम्म पुर्‍याउनुभएका निर्देशक नवीन सुब्बालाई सम्मान गर्न लागिएको हो। ताम्रपत्रसहित प्रस्तुत पुरस्कारको राशि सं...
आरुष-टाइगर अन्तर्राष्ट्रिय कविता प्रतियोगिताको नतिजा सार्वजनिक

आरुष-टाइगर अन्तर्राष्ट्रिय कविता प्रतियोगिताको नतिजा सार्वजनिक

नेपाल । साहित्यिक पत्रकार संघद्वारा आयोजित दोस्रो विश्वव्यापी खुल्ला “आरुष-टाइगर अन्तर्राष्ट्रिय कविता प्रतियोगिता -२०८२” को नतिजा सार्वजनिक भएको छ । प्रतियोगितामा खोटाङका कवि शुभचन्द्र राई प्रथम भएका छन् । सोही प्रतियोगितामा मकवानपुरका कवि तुलसी घिमिरे दोस्रो र भरतपुरका कवि परिवेश मुन्छे तेस्रो भएका छन् । त्यस अतिरिक्त उत्कृष्ट दुईमा सिन्धुलीका कवि रमेश दाहाल र काठमाडौंका कवि संगीता खरेल रहेका छन् । सो निर्णय वरिष्ठ समालोचक प्रमोद प्रधानको संयोजकत्वमा बनेको निर्णायक समितिले गरेको साहित्यिक पत्रकार संघका अध्यक्ष राधेश्याम लेकालीद्वारा जारी प्रेस विज्ञप्तिमा जनाइएको छ । प्रतियोगितामा पहिलो हुनेलाई रु. ३०,०००/-, दोस्रो हुनेलाई रु. २०,०००/- र तेस्रो हुनेलाई रु. १०,०००/- सहित प्रमाणपत्र प्रदान गरिनेछ भने प्रतियोगितामा सहभागी उत्कृष्ट २५ कविलाई प्रमाणपत्र प्रदान गरिने छ । सो प्रतियोगितामा ए...
कोलोराडोमा २१३ औँ भानु जयन्ती तथा विशेष सम्मान कार्यक्रम सम्पन्न

कोलोराडोमा २१३ औँ भानु जयन्ती तथा विशेष सम्मान कार्यक्रम सम्पन्न

-नातिबाब भट्ट (कोलोराडो, अमेरीका) । कोलोराडोमा २१३ औँ भानु जयन्तीको अवशरमा विशेष साहित्यिक कार्यक्रम तथा सम्मान कार्यक्रमका साथ सम्पन्न भएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास), कोलोराडो शाखाको आयोजनामा यही जुलाई २५ तारिकका दिन २१३ औँ भानु जयन्ती विशेष साहित्यिक कार्यक्रम तथा सम्मान कार्यक्रमका साथ सम्पन्न भएको हो । नेपाली साँस्कृतिक केन्द्र नेपाली घरमा आयोजित कार्यक्रम समारोहमा उपस्थित महानुभावहरूबाट आदीकवी भानुभक्तको तश्विरमा फुलगुच्छा अर्पण गर्दै सुरू गरिएको थियो । अनेसास कोलोराडो च्याप्टर अध्यक्ष किरण अधिकारीको अध्यक्षता तथा समाजसेवी नारायण श्रेष्ठको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न कार्यक्रममा अनेसास केन्द्रिय समितीको वरिष्ठ उपाध्यक्ष तारा अधिकारीले स्वागत मन्तब्य मार्फत कार्यक्रममा उपस्थितहरूलाइ स्वागत गरेकी थिइन् । यसैगरी कार्यक्रममा अनेसास ट्रस्टि डा. विजयराज शर्माबाट भान...
बाल साहित्यका सात कथा सङ्ग्रह एकसाथ सार्वजनिक

बाल साहित्यका सात कथा सङ्ग्रह एकसाथ सार्वजनिक

काठमाडौँ । बाल साहित्य सम्बन्धी सातवटा पुस्तक एकसाथ सार्वजनिक गरिएका छन् । हामी दाजुभाई, ब्रिटिश काउन्सिल र बाल वाङ्मय तथा अनुसन्धान केन्द्रले आइतबार संयुक्त रुपमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा शिक्षाविद् एवं त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्वउपकुलपति प्रा केदारभक्त माथेमालगायतले बाल कथा सङ्ग्रह सार्वजनिक गर्नुभएको हो । सो अवसरमा शान्ति सापकोटाको ‘मितिनी’, सन्जोग ठकुरीको ‘ममीघर’, हंसावती कुर्मीको ‘इन्द्रेणी’, सुशीला तामाङको ‘आइतीको बिहे’, अस्मिता बादीको ‘हैतमाको हिम्मत’, बिना थिङको ‘नामको कथा’ र सङ्गीता उराँवको ‘सुर्जीको उज्यालो’ गरी सातवटा कथा सङ्ग्रह सार्वजनिक गरिएका थिए । कार्यक्रममा शिक्षाविद् माथेमाले लामा वाक्यका पुस्तक पनि बालबालिकालाई पढाएर बौद्धिक क्षमता विकासमा सहयोग गर्नुपर्ने बताउनुभयो । जसले पढ्छ, उसको ज्ञानको क्षितिज फराकिलो हुने भएकाले त्यसतर्फ बालबालिकालाई अग्रसर गराउनुपर्नेमा उह...
पाँच सर्जकलाई सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान

पाँच सर्जकलाई सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान

नेपाल । छिन्नलता गीत पुरस्कार गुठीले गीतकार छिन्नलताको १०४औँ जन्मजयन्तीको अवसर पारेर पाँच सर्जकलाई सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गरेको छ । शनिबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रतिनिधिसभाका सभामुख डोलप्रसाद (डीपी) अर्यालले कलाकार मदनकृष्ण श्रेष्ठलाई ‘छिन्नलता गीत विशेष सम्मान, २०८२’ प्रदान गरे । सम्मानका साथ नगद राशि एक लाख रुपैयाँ समेत प्रदान गरियो । यस्तै, ‘छिन्नलता गीत पुरस्कार, २०८२’ गीततर्फ डा. नवराज लम्साललाई, संगीततर्फ किरण कँडेललाई र गायनतर्फ गायिका विमला राईलाई प्रदान गरियो । यी तीनै पुरस्कारका साथ नगद राशि जनही एक–एक लाख रुपैयाँ प्रदान गरियो । गुठीले ‘छिन्नलता गीत युवा प्रतिभा पुरस्कार, २०८२’ गायिका सारिका घिमिरेलाई प्रदान गर्‍यो । यो पुरस्कारका साथ नगद राशि ५० हजार रुपैयाँ प्रदान गरियो । गुठीकी संरक्षक ज्योति राज्यलक्ष्मी शाह सिंहले सर्जकलाई नगद राशि प्रदान गरिन् । गुठीका सचिव...
कविता: अदालत र सरकार

कविता: अदालत र सरकार

-आर. आर. चौलागाईं- पुरानो अदालत र नयाँ सरकार केमिस्ट्री नै मिल्दैन देश बनाउन कि पुरानो अदालत र पुरानै सरकार हुनुपर्छ कि नयाँ सरकार र अदालत पनि नयाँ नै हुनुपर्छ देश बनाउन केमिस्ट्री मिल्नुपर्छ नत्र देश बन्दैन । -हेटौंडा, मकवानपुर ।
कथाः देवता

कथाः देवता

-आरसी रिजाल- डाक्टरले -- बुबालाई जँचाउन किन ढिलो गर्नुभएको ? शरीरमा रोग फैलिसकेको छ । तुरुन्त भर्ना गरिहाल्नुस् भने । ससुरा स्याहार्न बुहारीले जागिर छोडिन्। छोराले -- बुबाको रेखदेख गर्न एउटा मान्छे राखेर तिमिले जागिर नछोड्याभए बेसहुन्थो भने । बुहारिले-- आमाबाबुको सेवा गर्न पाउनु छोराबुहारीको अहोभाग्य हो। जागिर त पछि पनि पाइन्छ। अरुबाट स्याहार गराउदा बुवाले अपहेलित ठान्न सक्नुहुन्छ भनिन् । एक साँझ छोराबुहारीबिच यस्तो कुरा हुन्छ --: छोरा -- डाक्टरले बुबाको मिति बढिमा एकबर्ष तोक्या छ । अब अस्पतालको बेडमा सुताएर खर्च व्यहोर्नु बेकार हुन्छ । हामीले आफ्नो बच्चाको भबिस्य पनि हेर्नुपर्छ।यता सम्पत्ति स्वाहा उता बुबा ............! औषधि लिएर घरमै फर्कौ। भाबिले जति लेखेको छ त्यति भोग्नुहुन्छ भने। बुहारीले -- बुवाले तपाईलाई पढाईलेखाई सक्षम तुल्याउनु भयो। कर्मदिने बाबुलाई पैसासंग नजोड्नुस्। ८/१० ल...
कविता: घरदेशका हामी र परदेशका हामी

कविता: घरदेशका हामी र परदेशका हामी

-लालगोपाल सुवेदी- नदी संझन्छु लहरे पीपल संझन्छु दुबै किनारका फाँटहरू संझन्छु बगर संझन्छु रहर संझन्छु अक्कर संझन्छु ठक्कर संझन्छु पहराबाट हाम्फालेर पछारिएर.. संहालिएर नदी भएको हुँ म भिजाउनु छ दायाँ बगर भिजाउनु छ बायाँ बगर निदाएको छैन कसै कसै आँखामा छ लहलह फाँट आँखामै छ बिराट सभ्यता अर्को महानगर निदाएको छैन कसै कसै गतिशील छु भित्रभित्र गण्डकी नै हो जिन्दगी पनि आरोपित गरूँ स्वयंमा गण्डकी- चरित्र बुझ्दै छु कसरी बन्छ शालिग्राम ? को हुन् मोतीराम ? किन समास भयो मोतीमा राम ? भाषामै फेरिरहेछु सास भाषाभक्त हुँ म खास म भक्त हुँ भानुभक्तको भानुको अर्थ हो सूर्य सूर्य भन्नु उज्यालो सूर्य भन्नु ऊर्जा , अपरिहार्य ताप सम्मान छ भानुभक्तप्रति अगाध गण्डकीले ढुंगाहरूलाई कुँदी कुँदी बनाएको हो शालिग्राम शालिग्राममा झल्किन्छन्’ विष्णु ‘ टल्किन्छन् ‘राम ‘ किन मन पराए भानुभक्तले...
कविता: परिवर्तन

कविता: परिवर्तन

-सुदीपभद्र खनाल- बुझ्नेले नबुझे वुलन्द कविता लेखेर के हुन्छ र सुन्नेले नसुने सुशव्द सरिता पोखेर के हुन्छ र हेर्नेनै नभए गरेर रमिता मेला कहाँ हुन्छ र पानी शुद्द बिना शरीर कपडा धोएर धोइन्छ र ? हानी पत्थरले उचा शिखरमा के शैल होचिन्छ र काँडाले जति घेरिए पनि खुली के फूल फक्रन्न र मानी पत्थरलाई स्वर्ण गुणले त्यो स्वर्ण भैदिन्छ र छेक्दैमा नव पाइला समयको छेकेर छेकिन्छ र ? आगो हुन्न जलेर भष्म कहिल्यै जल्छन् मुढानै बुझ पाँगो बन्दछ वालुवा र कसरी उम्रन्छ खै सत्बीज झन्झावात कडा उठेपनि खडा हुन्छन् सधैँ पर्वत जस्तै होस् व्यवधान के प्रकृतिको यात्रा अडेको छ त ? फेरिन्छन् ऋतुझैँ हरेक पलमा सत्ता र नेताहरू होमिन्छन् चरुझैँ प्रभा-अनलमा थोत्रा पुरानाहरू यौटै शाश्वत सत्य हो सब छ जे फेरिन्छ यो हर्पल भित्री चक्षु अहं निशीथ नभए देखिन्छ सत झल्मल । -हाल अमेरिका ।...