भाषा/साहित्य

नेपाल । कथाकार महेन्द्र महकको पहिलो कथासङ्ग्रह ‘खदामा’ विमोचन गरिएको छ । बेला पब्लिकेशन प्रालिले प्रकाशन गरेको सङ्ग्र्रहको विमोचन कार्यक्रममा समीक्षकहरूले कृतिले वैदेशिक रोजगारीमा रहेका श्रमजीवी नेपालीको जीवन, पीडा, सङ्घर्ष र आशालाई कथात्मक रूपमा प्रस्तुत गरेको बताएका छन् । समीक्षक नवीन विभाषले ‘खदामा’ लाई नेपाली समाजका श्रमजीवी वर्गको प्रतिनिधि कथासङ्ग्र्रहका रूपमा व्याख्या गर्नुभयो । समीक्षक विभूति भट्टराईले ‘खदामा’ लाई वैदेशिक रोजगारीको पीडा समेटिएको कथासङ्ग्र्रहका रूपमा चर्चा गर्नुभयो । खाडी मुलुकमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपाली महिलाले भोग्ने पीडाको प्रतिनिधित्व कृतिले गरेको उल्लेख गर्दै उहाँले यसलाई वैदेशिक रोजगारीसँग सम्बन्धित महत्त्वपूर्ण कथा कृतिका रूपमा प्रस्तुत गर्नुभयो । उहाँका अनुसार कृतिका कथाले नेपाली युवामा प्रेरणासमेत जगाउने सामथ्र्य राख्छन् । लेखक महकले आफूले वैदेशिक...

नेपाल । कवि प्रज्वल अधिकारीको कविता सङ्ग्रह ‘अस्तित्वको ब्रह्माण्ड’ शनिबार लोकार्पण गरिएको छ । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको डबलीमा आयोजित कार्यक्रममा गीतकार एवम् कवि दिनेश अधिकारी, कवि एवम् गीतकार श्रवण मुकारुङ र प्रतिसरा सायमी, कविका काका मुक्तिनाथ अधिकारी, हजुरबुवा माधव सुवेदी र कवि अधिकारीले संयुक्त रूपमा कृतिको लोकार्पण गर्नुभयो । कृति लोकार्पणपछि सङ्ग्रहमाथि टिप्पणी गर्दै कवि मुकारुङले साहित्य सिर्जनामा ध्यान र चिन्तनको महत्वपूर्ण भूमिका रहने बताउनुभयो । त्यस्तै, गीतकार एवम् कवि दिनेश अधिकारीले कवि प्रज्वल अधिकारीको सिर्जनात्मक क्षमताको प्रशंसा गर्नुभयो । उहाँले प्रज्वललाई पहिलोपटक कविता वाचन गरेको सुनेदेखि नै आफू प्रभावित भएको स्मरण गर्दै साहित्यिक यात्राको निरन्तरताका लागि शुभकामना व्यक्त गर्नुभयो । ‘अस्तित्वको ब्रह्माण्ड’ कविता सङ्ग्रहमा भाव समेटिएका ७१ वटा कविता समावेश छन् । सङ्...

-लालगोपाल सुवेदी- आँखा देऊ एक पलका लागि कान देऊ एक पलका लागि मन देऊ एक पलका लागि फिँजारिएको छ आकाश अनन्त अनन्त उदासीका लागि स्वर्गै पनि नर्कजस्तो हाँसी हिड्नेहरूका लागि काँडाघारीमा पनि वसन्त छ बगर होइनौ तिमी रहरलाग्दो रहर हौ तिमी तन अड्याउने तिम्रो पनि छ चार हात जिमी आउनेछन् फूलहरू आँखामा तिम्रो पत्थर होइनौ तिमी जहर होइनौ तिमी गला छ तिम्रो बाँसुरीजस्तै जब तिमी गीत सुन्छौ बोली तिम्रो गीतै हुन्छ तिम्रो आँखामा आउँछ जो फूल भएर दुस्मन नभएर मितै हुन्छ जब देख्छौ काँडामा पनि फूल मित्र कमाउने रीतै हुन्छ बोल्यौ भने चरीजस्तै हरेक वचन गीतै हुन्छ देखे मनोहर मनका आँखाले दृश्यपटल सिँगारिन्छ हृदय आकाश उघारिन्छ वेद भन्छ मृत्योर्मा अमृतम् गमय घडा घडामा अमृत भरिन्छ आँखा देऊ- उद्यान हुन्छ कान देऊ - सारंगी रगडिन्छ तिम्रो हरेक श्वास प्रश्वास सुगन्ध भएर छरिन्छ । -बोस...

-सुदीपभद्र खनाल- लाली घस्दै किरणसँगमा जिस्कने शैलमाला हाम्रो आफ्नै श्रम र पसिनायुक्त पाखा उज्याला नेपालीको हिमशिखरको शुभ्र आलोक सिन्धु मोतीमाला श्रम र सिपको गण्डको स्वेद विन्दु बग्ने गंगा सुरभित हुँदै दिव्य कैलाशवाट लाग्ने टुक्रा अमरपुरकै दून वा लेक फाँट कर्णालीको सुरभि सुरको गानजस्तो सुरम्य गाढा नाम्पाअपि शिखरको सौम्यता वोधगम्य लाग्ने ध्यानी ऋषिमुनि स्वयं दिव्य अग्ला पहाड शोभा भर्ने अनुपम कलायुक्त झर्ना वहाव खोला नाला हरित वनको मोहनीको छटा छ त्यस्मा हाम्रो सुयश गरिमा गौरवी जो कथा छ ज्ञानी धेरै ऋषि, अरनिको शिल्पले सिद्दहस्त यो धर्तीमै चहक थपिने वुद्दको जन्मप्रस्थ नेपालीका पृथक गरिमा राजराजेश पृथ्वी लड्ने सारा सुयश र सिमाना तथा सान नीम्ति आए धेरै तर कठिनता युक्तिले पार पायौँ लड्दै बन्दै अजय रणमा वीरगाथा सजायौँ सीमा सानो तर हृदयले देश हाम्रो विशाल सच्चा शान्ति स्पृह मनु...

-आरसी रिजाल- मानवहरु कतै समुदाय ,कतै जात, कतै धर्म,कतै देश आदिका नाममा भएको नरसंहार देखेर एउटा मुर्तिकार साह्रै बिरक्तिएको हुन्छ। यस्तै तर्कनामा घोत्लिने कारणले होला एकदिन सपनामा आफैँले निर्माण गरेको ईश्वरलाई देख्छ र भन्छ --" हे भगवान ! तिमी पनि कलाकार म पनि कलाकार। तिमीले म जस्ता असंख्य पुतला बनाएर यो धर्तीमा पठायौ। मैले तिमी जस्ता असंख्य पुतला बनाएर यहि धर्तीमा बेचेँ। तर मलाई त्यतिबेला साह्रै ग्लानी र शरम लाग्छ जब तिमीले बनाएका पुतलाहरु एक आपसमा लडेर अनाहकमा यो सुन्दर मानव चोला विध्वंस पार्छन् । " ईश्वरले-- " हे कलाकार! तिमीहरुले म निराकारलाई आआफ्नो धर्म अनुसारको आकारमा ढालेर बहुरुपी बनाएका हौ।" कलाकारले --" आजसम्म मैले बनाएका मुर्ति ईश्वरको हैनन् त ? के मैले भ्रम बेचिरहेको छु त ? " भन्यो। ईश्वरले -- " सहि भन्यौ ! मेरो रुप मलाई नै थाहा छैन्। तिमीहरुले कसरी बनाउन सक्छौ ?" भने। ...

-आर. आर. चौलागाईं- बाबुआमाले भने— “छोराको माया दिइनस् ।” दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूले भने - “दाजुभाइको माया दिइनस् ।” श्रीमतीले भनी - “लोग्नेको माया दिइनस् ।” छोराछोरीले भने - “बाबुको माया दिइनस् ।” गुरुहरूले भने - “शिष्यको माया दिइनस् ।” शिष्यहरूले भने - “गुरुको माया दिइनस् ।” आफन्तहरूले भने - “आफन्तको माया दिइनस् ।” छिमेकीहरूले भने - “छिमेकीको माया दिइनस् ।” देशले भन्यो - “सबै छोडेर मलाई माया गरिस् । तर के गर्नु! मैले पनि तँलाई माया दिन सकिनँ ।” -हेटौँडा-४, मकवानपुर...

नेपाल । वसन्त चौधरी फाउन्डेसन र दुर्गालाल साहित्य प्रतिष्ठानको संयुक्त आयोजनामा जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठको स्मरण गर्दै ‘अक्षरयात्रा–दशक आठ’ स्मृतिसभा सम्पन्न गरिएको छ । मंगलबार ललितपुरको पुल्चोकमा आयोजित कार्यक्रममा जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठको ४५ दिनको पुण्य तिथिमा उनको स्मरण गरियो । कार्यक्रममा काठमाडौं महानगरपालिकाकी कार्यवाहक मेयर सुनिता डङंगोलले दुर्गालाल श्रेष्ठ सदासर्वदाका लागि अक्षरहरूमा जीवित रहेको उल्लेख गर्दै महानगरले उनलाई ‘अक्षरमहर्षि’को पदवी प्रदान गरेको जानकारी दिइन् । कार्यक्रममा दुर्गालालका ६ कृति डिजिटल रूपमा सार्वजनिक गरियो भने देवनागिरीमा ‘दुर्गालाल फन्ट’ पनि निर्माण भएको जानकारी गराइयो । वसन्त चौधरी फाउन्डेसनका संस्थापक चौधरीले आफ्नो काव्यगुरु दुर्गालाल श्रेष्ठप्रति सम्मानभाव तथा श्रद्धासुमन अर्पण गर्दै उनको कविता ‘पार प्रिये ! लौ मदिरा पार...’ लाई गाएर सुनाए । जनकविको ...

नेपाल । ‘कविडाँडा राष्ट्रिय आख्यान पुरस्कार–२०८२’ उपन्यासकार नीलम कार्की निहारिकाको उपन्यास ‘राजमाता’लाई प्रदान गरिने भएको छ । कविडाँडा साहित्य समाज, चितवनले प्रत्येक वर्ष प्रकाशित नेपाली आख्यान कृतिहरूमध्येबाट एक कृतिलाई पुरस्कार प्रदान गर्दै आएको छ । समाजका अध्यक्ष साहित्यकार एलबी क्षेत्रीले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै समाजले उपन्यास ‘राजमाता’लाई पुरस्कृत गर्ने निर्णय भएको जानकारी दिए । विज्ञप्तिमा उल्लेख छ, “राजमाता उपन्यासले एकातिर तत्कालीन समाजमा महिलाप्रति रहेको परम्परागत धारणा प्रस्तुत गरेको छ भने अर्कोतर्फ समय, आवश्यकता र क्षमताले ती धारणालाई चुनौती दिँदै महिलाहरूले राज्य सञ्चालनमा निर्वाह गरेको प्रभावशाली भूमिकालाई पनि सशक्त रूपमा चित्रण गरेको छ ।” पुरस्कार समर्पण गरिने मिति तथा स्थान पछि सार्वजनिक गरिने पनि विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । यसअघि उत्कृष्टताका आधारमा तीन आख्यान कृतिको घोषणा ...

नेपाल । मैथिली भाषाको गद्य शैलीमा रचित ‘मैथिली गद्य अर्चनाकृत सम्पूर्ण महाभारत’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक गरिएको छ । पुल्चोक इन्जिनियरिङ कलेजमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि पूर्वउपराष्ट्रपति परमानन्द झाले कृति सार्वजनिक गरे । करिब १ लाख २१ हजार बढी शब्द र ६१३ पृष्ठमा तयार ग्रन्थमा महाभारतका १८ वटै पर्व समेटिएको जनाइएको छ । मैथिली लोकभाका तथा मिथिला चित्रकलासमेत समावेश गरिएको यस कृतिका प्रकाशक विनयकुमार झा र सम्पादक प्रेमनारायण झा रहेका छन् । कृति सार्वजनिक गर्दै प्रमुख अतिथि पूर्वउपराष्ट्रपति झाले मैथिली भाषाभाषीका लागि यो ऐतिहासिक तथा उपयोगी ग्रन्थ भएको बताए । उनले महाभारतजस्तो गहन ग्रन्थलाई सरल र सहज मैथिली गद्यमा प्रस्तुत गरेकोमा कृतिकार अर्चना झालाई साधुवाद दिए । उनले महाभारतलाई ‘पाँचौँ वेद’का रूपमा समेत लिइने उल्लेख गर्दै यो ग्रन्थ मैथिलीभाषीको घर–घरमा पुग्नुपर्ने धारणा राखे । ...