भाषा/साहित्य

नेपाल । वसन्त चौधरी फाउन्डेसन र दुर्गालाल साहित्य प्रतिष्ठानको संयुक्त आयोजनामा जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठको स्मरण गर्दै ‘अक्षरयात्रा–दशक आठ’ स्मृतिसभा सम्पन्न गरिएको छ । मंगलबार ललितपुरको पुल्चोकमा आयोजित कार्यक्रममा जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठको ४५ दिनको पुण्य तिथिमा उनको स्मरण गरियो । कार्यक्रममा काठमाडौं महानगरपालिकाकी कार्यवाहक मेयर सुनिता डङंगोलले दुर्गालाल श्रेष्ठ सदासर्वदाका लागि अक्षरहरूमा जीवित रहेको उल्लेख गर्दै महानगरले उनलाई ‘अक्षरमहर्षि’को पदवी प्रदान गरेको जानकारी दिइन् । कार्यक्रममा दुर्गालालका ६ कृति डिजिटल रूपमा सार्वजनिक गरियो भने देवनागिरीमा ‘दुर्गालाल फन्ट’ पनि निर्माण भएको जानकारी गराइयो । वसन्त चौधरी फाउन्डेसनका संस्थापक चौधरीले आफ्नो काव्यगुरु दुर्गालाल श्रेष्ठप्रति सम्मानभाव तथा श्रद्धासुमन अर्पण गर्दै उनको कविता ‘पार प्रिये ! लौ मदिरा पार...’ लाई गाएर सुनाए । जनकविको ...

नेपाल । ‘कविडाँडा राष्ट्रिय आख्यान पुरस्कार–२०८२’ उपन्यासकार नीलम कार्की निहारिकाको उपन्यास ‘राजमाता’लाई प्रदान गरिने भएको छ । कविडाँडा साहित्य समाज, चितवनले प्रत्येक वर्ष प्रकाशित नेपाली आख्यान कृतिहरूमध्येबाट एक कृतिलाई पुरस्कार प्रदान गर्दै आएको छ । समाजका अध्यक्ष साहित्यकार एलबी क्षेत्रीले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै समाजले उपन्यास ‘राजमाता’लाई पुरस्कृत गर्ने निर्णय भएको जानकारी दिए । विज्ञप्तिमा उल्लेख छ, “राजमाता उपन्यासले एकातिर तत्कालीन समाजमा महिलाप्रति रहेको परम्परागत धारणा प्रस्तुत गरेको छ भने अर्कोतर्फ समय, आवश्यकता र क्षमताले ती धारणालाई चुनौती दिँदै महिलाहरूले राज्य सञ्चालनमा निर्वाह गरेको प्रभावशाली भूमिकालाई पनि सशक्त रूपमा चित्रण गरेको छ ।” पुरस्कार समर्पण गरिने मिति तथा स्थान पछि सार्वजनिक गरिने पनि विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । यसअघि उत्कृष्टताका आधारमा तीन आख्यान कृतिको घोषणा ...

नेपाल । मैथिली भाषाको गद्य शैलीमा रचित ‘मैथिली गद्य अर्चनाकृत सम्पूर्ण महाभारत’ एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक गरिएको छ । पुल्चोक इन्जिनियरिङ कलेजमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि पूर्वउपराष्ट्रपति परमानन्द झाले कृति सार्वजनिक गरे । करिब १ लाख २१ हजार बढी शब्द र ६१३ पृष्ठमा तयार ग्रन्थमा महाभारतका १८ वटै पर्व समेटिएको जनाइएको छ । मैथिली लोकभाका तथा मिथिला चित्रकलासमेत समावेश गरिएको यस कृतिका प्रकाशक विनयकुमार झा र सम्पादक प्रेमनारायण झा रहेका छन् । कृति सार्वजनिक गर्दै प्रमुख अतिथि पूर्वउपराष्ट्रपति झाले मैथिली भाषाभाषीका लागि यो ऐतिहासिक तथा उपयोगी ग्रन्थ भएको बताए । उनले महाभारतजस्तो गहन ग्रन्थलाई सरल र सहज मैथिली गद्यमा प्रस्तुत गरेकोमा कृतिकार अर्चना झालाई साधुवाद दिए । उनले महाभारतलाई ‘पाँचौँ वेद’का रूपमा समेत लिइने उल्लेख गर्दै यो ग्रन्थ मैथिलीभाषीको घर–घरमा पुग्नुपर्ने धारणा राखे । ...

नेपाल । गोरखापत्र दैनिकका पूर्वप्रधान सम्पादक, सर्जक श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ को नियात्रासङ्ग्रह ‘विदेशमा देश’ लोकार्पण भएको छ । सुनकोशी वाङ्मय काभ्रेपलाञ्चोकद्वारा राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा घनश्याम राजकर्णिकार, प्राडा लक्ष्मणप्रसाद गौतम, स्रष्टा प्रमोद प्रधानलगायतले सो पुस्तकको लोकार्पण गर्नुभएको हो । घनश्याम राजकर्णिकारले सर्जक श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ नेपाली साहित्यका स्थापित लेखक हुन् भन्दै उहाँको यस नियात्रासङ्ग्रहमा समेटिएका नियात्राले व्यक्तिविशेषको हृदय छाम्ने अवसर पाएको बताउनुभयो । साहित्यकार प्रमोद प्रधानले यात्रा साहित्यको क्षेत्रमा आत्मपरक शैलीमा नियात्रा लेख्ने क्रम घट्दै गएको अहिलेको सन्दर्भमा आत्मपरक शैलीमा लेख्ने साहित्यकार श्रेष्ठ स्थापित नाम हो भन्दै यस कृतिले विदेशमा रहने नेपालीको मन बुझ्ने अवसर पनि मिलेको बताउनुभयो । उहाँले सर्जक श्रेष्ठले विभिन्न देशको यात्रा गरेर यस ...

नेपाल । नरेन्द्रराज प्रसाईद्वारा लिखित ‘सीताराम दाइ’ नामक निबन्धसङ्ग्रहको लोकार्पण गरिएको छ । वरिष्ठ समालोचक प्राडा वासुदेव त्रिपाठीले एक समारोहबीच सो सङ्ग्रहको लोकार्पण गर्नुभएको हो । त्यस अवसरमा उहाँले ‘सिद्धहस्त जीवनीकार, निबन्धकार तथा गीतकार नरेन्द्रराज प्रसाईबाट सीताराम प्रसाईमाथि केन्द्रित भएर लेखिएको प्रस्तुत ग्रन्थलाई जीवनीकृति नै भने पनि हुन्छ’ भन्नुभयो । वानीरा फाउन्डेसनद्वारा आयोजित उक्त अवसरमा प्राडा भरतकुमार भट्टराईले ‘सीताराम दाइ’ नामक लामो निबन्ध कृतिको समीक्षा गर्नुभएको थियो। ‘सीताराम दाइ’ नइ एकेडेमीको १९४ ओैँ कृति हो भने नरेन्द्रराज प्रसाईको ९५ओैँ कृति हो । वानीरा फाउन्डेसनका अध्यक्ष इन्दिरा प्रसाईको सभापतित्वमा सञ्चालित सो समारोहमा सदस्यसचिव नरेन्द्रराज प्रसाई र कार्यक्रम संयोजक भगवती बस्नेतले कृतिबारे मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो ।...

-लक्ष्मण आचार्य- झरी परेको दिन आकाश होइन, मनभित्रै कता कता मौनतको बादल मडारिहन्छ झ्यालका सिसामा थोपा–थोपा बाछिट्टाले लेखिरहेछ तिम्रो नाम, र म बिस्तारै औँलाले छुन्छु पानीका थोपाहहरू तिम्रो सम्झना अझ गाढा बन्छ बाहिर रुखहरू भिजिरहेका छन्, बलेँसीमा तप्किरहेछ पानी मेरो मन त्यही पुरानो यादमा अल्झिरहेको छ, थाहा छ तिमीलाई हाम्रो त्यो सुखद् भेट त्यो दिन पनि त झरी परेको थियो तिमी छाता नलिई आएकी थियौ म पनि छाता नलिई गएको थिएँ र हामी प्रेममा निथ्रुक भिजेका थियौँ तिमीले केही भनिनौ, मैले पनि केही भनिनँ, तर थाहा छ प्रिया ? हामी दुबैको मौनताबीच हामी दुबैको हृदयमा प्रेम फक्रिएको थियोे ! आज फेरि उसैगरी झरी परिरहेको छ म तिमीलाई सम्झिई रहेको छु धेरै धेरै मिस्ड गरिरहेको छु लाग्छ , झरी जति पटक झरिरहन्छ आकाशबाट मेरो मनमा तिम्रो सम्झना उति उति गाढा बन्दै गइरहेको...

नेपाल । भेरी साहित्य समाज केन्द्रीय समितिले नेपालगन्जमा लघुकथा समाज नेपाल र स्रस्टा समाज नेपालका अध्यक्ष, गोरखापत्रका पूर्व प्रधानसम्पादक एवं मधुपर्कका पूर्वसम्पादक श्रीओम श्रेष्ठ “रोदन” र उपन्यास समाज नेपालका अध्यक्ष शंकर भारतीलाई सम्मानित गरेको छ । दुबैजना वरिष्ठ स्रस्टालाई नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका पूर्व सदस्यसचिव प्राज्ञ सनत रेग्मी तथा लुम्बिनी प्राविधिक विश्वविद्यालय सेवा आयोगका सदस्य प्रा।डा। कृष्णप्रसाद घिमिरेले संयुक्त रुपमा टिका, अबीर र खादामाला लगाई सम्मानपत्र अर्पण गरी सम्मान गर्नुभएको भेरी साहित्य समाज केन्द्रीय समितिका अध्यक्ष इन्द्रबहादुर बस्नेतले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार नेपाली साहित्यिक क्षेत्रमा लामो समयदेखि सक्रिय भई “अर्थहीन अर्थहरु” र “समयका सम्भावनाहरु” निबन्धसंग्रह, “समुद्र वारि समुद्र पारि” र “नबिर्सने दिनहरु” नियात्रासंग्रह, “ललिता” कथासंग्रह, “आँखीझ्याल” लघुकथा...

नेपाल । राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेको नाममा स्थापित ‘माधव घिमिरे पुरस्कार’ वरिष्ठ गीतकार कालिप्रसाद रिजाललाई प्रदान गरिएको छ । राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेको १०७औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा आज मस्र्याङ्दी वाङमय प्रतिष्ठानले एक कार्यक्रमको आयोजना गरी उक्त पुरस्कार प्रदान गरेको हो । नगद रु एक लाख राशि, प्रमाणपत्र र दोसल्लासहित उक्त पुरस्कार नेपाली शिक्षा परिषद्की अध्यक्ष एवम् वरिष्ठ साहित्यकार रमा शर्मा र प्रतिष्ठानका अध्यक्ष विजयराज न्यौपानेले वरिष्ठ गीतकार रिजाललाई संयुक्त रुपमा हस्तान्तरण गर्नुभयो । कार्यक्रममा नेपाली शिक्षा परिषद्की अध्यक्ष शर्माले नेपाली साहित्य क्षेत्रको उन्नयनमा राष्ट्रकवि घिमिरेको योगदान महत्वपूर्ण रहेको बताउनुभयो । राष्ट्रकवि घिमिरे नेपाली काव्य र साहित्य क्षेत्रको सगरमाथा भएको उहाँको भनाइ थियो । ...

अमेरिका । प्राध्यापक शिवहरि मरहट्टाको पुस्तक 'परदेश र अनुभूति'को आइतबार संयुक्त राज्य अमेरिकाको रालेमा विमोचन गरिएको छ । नर्थ क्यारोलाइना नेपाली साहित्य समाजले आयोजना गरेको कार्यक्रममा प्राध्यापक मरहट्टाको उक्त पुस्तक विमोचन गरिएको हो । लेखक मरहट्टा, पत्नी उमादेवी मरहट्टा, भाषा साहित्य समिति, एनआरएनएका अध्यक्ष राजेन्द्र प्रसाद अर्याल, नर्थ क्यारोलाइना नेपाली साहित्य समाजकी अध्यक्ष गीता बस्नेत, सल्लाहकार ईश्वर देवकोटा, डा. बालकृष्ण शर्मा र नेपलिज कम्युनिटी अफ नर्थ क्यारोलाइनाका अध्यक्ष ददिन पाण्डेले संयुक्त रुपमा पुस्तकको विमोचन गर्नुभएको थियो । महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालयको उपकुलपति समेत भइसक्नुभएका प्राध्यापक मरहट्टाले पुस्तकमा अमेरिका र अष्ट्रेलियाको भ्रमणका अवसरमा देख्नुभएका विभिन्न पात्र, स्थान र चरित्रका बारेमा पद्यमार्फत सजीव चित्रण गर्नुभएको छ । देशको माया र सम्झना पनि उत्तिकै...