भाषा/साहित्य

नेपाल । श्रेष्ठ प्रिया ‘पत्थर’ को मुक्तक संग्रह ‘तलतल’ र हेमन्ती जोशीको कविता संग्रह ‘अक्षरको आकाश’ एक कार्यक्रमबिच विमोचन गरिएको छ। गजलकार ज्ञानुवाकर पौडेल, समालोचक लक्ष्मणप्रसाद गौतम तथा लेखकद्वयले संयुक्त रूपमा कृतिको विमोचन गर्नुभयो । कार्यक्रममा समालोचक तथा प्रमुख अतिथि लक्ष्मणप्रसाद गौतमले ‘पत्थर’ र जोशीलाई लामो समयदेखि पढ्दै र सुन्दै आएको उल्लेख गर्दै दुवै सर्जकले नेपाली साहित्यमा निरन्तर योगदान दिइरहेको बताउनुभयो। उहाँले ‘पत्थर’ ले लामो समयदेखि नारी हस्ताक्षरलाई साहित्यमा स्थापित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दैआएको धारणा राख्नुभयो । गजलकार ज्ञानुवाकर पौडेलले श्रेष्ठ प्रिया ‘पत्थर’ लाई गजल क्षेत्रमा सिद्धहस्त सर्जकका रूपमा चित्रित गर्नुभयो । उहाँले सुदूरपश्चिममा रहेर नेपाली साहित्यको विभिन्न विधामा सक्रिय दुवै सर्जकको योगदान महत्वपूर्ण रहेको चर्चा गर्नुभयो । सुदूरपश्चिमको धनग...

नेपाल । आख्यानमा कलम चलाउँदै आएकी साहित्यकार अनुपम रोशीको निबन्धकृति ‘भगाः एक मौन ब्रह्माण्ड’ सार्वजनिक भएको छ । आइतबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा उक्त कृति सार्वजनिक गरियो । कृतिमा अस्तित्व, शरीर, सत्ता, समाज, मृत्यु, चेतना र आध्यात्मिकताजस्ता विषयहरू दार्शनिक तथा प्रश्नमुखी दृष्टिले केलाइएको छ । कार्यक्रमका वक्ता विश्लेषक युग पाठकले अनुपमको कृतिलाई चिन्तन र विचारको समग्र एउटा बलियो धरातलमा उभिएको पुस्तकका रूपमा व्याख्या गरे । उनले समकालीन राजनीतिक र परिवेश कमजोर हुँदै गएको पठन–संस्कृतिको अवस्थाबीच रोशीले कृतिमार्फत उठाएका प्रश्नहरू आज हामीले खोजिरहेको जवाफतर्फ संकेत गर्ने बताए । साहित्यकार सगुना शाहले कृतिको भावनात्मक तथा दार्शनिक गहिराइको चर्चा गरिन् । उनले एउटा अत्यन्त सुन्दर कृतिको आगमन भएको बताउँदै पुस्तक पढ्दै जाँदा पाठकले विभिन्न ठाउँमा आफूलाई नै भेटने र आफ्नै जीवन, अनुभूति त...

नेपाल । न्युरोड पुस्तक पब्लिकेसनद्वारा प्रकाशित तीन वटा साहित्यिक कृति एकसाथ सार्वजनिक गरिएको छ । सोमबार आयोजित समारोहमा साहित्यकार श्रवण मुकारुङले लेखक रूपक अधिकारीको उपन्यास ‘लाटो क्यानभास’, पविन दाहालको ‘रातो अभिलेख’ र युसन बस्नेतको ‘कुमारीत्व’ सार्वजनिक गर्नुभयो । विमोचन गर्दै साहित्यकार मुकारुङले साहित्य सिर्जनामा चिन्तन र सामाजिक यथार्थको महत्वपूर्ण भूमिका रहने बताउनुभयो । साहित्यले समाजका विविध पक्षलाई अभिव्यक्त गर्दै पाठकलाई सोच्न र प्रश्न गर्न प्रेरित गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ । विमोचित ‘कुमारीत्व’ मा बलात्कारलगायतका सामाजिक घटना र त्यसले निम्त्याउने समस्या तथा प्रभावलाई कथावस्तुमार्फत प्रस्तुत गरिएको छ । त्यसै गरी पविन दाहालको ‘रातो अभिलेख’ सस्पेन्स तथा थ्रिलर शैलीमा लेखिएको कृति हो । यो लेखकको यसअघि प्रकाशित ‘तराजुमा प्रेम’ पछिको दोस्रो कृति हो । रूपक अधिकारीको ‘लाटो क्यानभास’ ...

काठमाडौँ । लेखक सरोज भट्टराईको पहिलो कृति ‘कलेजी प्रेम’ को आइतबार लोकार्पण गरिएको छ । प्रेम, सम्बन्ध, समाज र मानवीय संवेदनालाई केन्द्रमा राखिएको उक्त कृतिमा देशप्रेम तथा मातृभूमिप्रतिको आत्मीय भावना अभिव्यक्त गरिएको छ । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति कुमार नगरकोटी, नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक दानबहादुर कार्की, नविल बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मनोज ज्ञवालीसहितले कृति विमोचन गर्नुभयो । समीक्षक दीपशिखा घिमिरे र नवीन खत्रीले ‘कलेजी प्रेम’ माथि समीक्षा प्रस्तुत गर्दै कृतिका विषयवस्तु, पात्र, प्रेम, सम्बन्ध तथा सामाजिक पक्षबारे आफ्ना धारणा राख्नुभएको थियो । लेखक भट्टराईको पहिलो कृति ‘कलेजी प्रेम’ प्रेमकथामा मात्र सीमित नरही प्रेम, सम्बन्ध, समाज, जीवन र राष्ट्रप्रतिको भावनालाई एउटै संवेदनात्मक यात्रामा प्रस्तुत गरिएको छ ।...

नेपाल । कथाकार महेन्द्र महकको पहिलो कथासङ्ग्रह ‘खदामा’ विमोचन गरिएको छ । बेला पब्लिकेशन प्रालिले प्रकाशन गरेको सङ्ग्र्रहको विमोचन कार्यक्रममा समीक्षकहरूले कृतिले वैदेशिक रोजगारीमा रहेका श्रमजीवी नेपालीको जीवन, पीडा, सङ्घर्ष र आशालाई कथात्मक रूपमा प्रस्तुत गरेको बताएका छन् । समीक्षक नवीन विभाषले ‘खदामा’ लाई नेपाली समाजका श्रमजीवी वर्गको प्रतिनिधि कथासङ्ग्र्रहका रूपमा व्याख्या गर्नुभयो । समीक्षक विभूति भट्टराईले ‘खदामा’ लाई वैदेशिक रोजगारीको पीडा समेटिएको कथासङ्ग्र्रहका रूपमा चर्चा गर्नुभयो । खाडी मुलुकमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपाली महिलाले भोग्ने पीडाको प्रतिनिधित्व कृतिले गरेको उल्लेख गर्दै उहाँले यसलाई वैदेशिक रोजगारीसँग सम्बन्धित महत्त्वपूर्ण कथा कृतिका रूपमा प्रस्तुत गर्नुभयो । उहाँका अनुसार कृतिका कथाले नेपाली युवामा प्रेरणासमेत जगाउने सामथ्र्य राख्छन् । लेखक महकले आफूले वैदेशिक...

नेपाल । कवि प्रज्वल अधिकारीको कविता सङ्ग्रह ‘अस्तित्वको ब्रह्माण्ड’ शनिबार लोकार्पण गरिएको छ । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको डबलीमा आयोजित कार्यक्रममा गीतकार एवम् कवि दिनेश अधिकारी, कवि एवम् गीतकार श्रवण मुकारुङ र प्रतिसरा सायमी, कविका काका मुक्तिनाथ अधिकारी, हजुरबुवा माधव सुवेदी र कवि अधिकारीले संयुक्त रूपमा कृतिको लोकार्पण गर्नुभयो । कृति लोकार्पणपछि सङ्ग्रहमाथि टिप्पणी गर्दै कवि मुकारुङले साहित्य सिर्जनामा ध्यान र चिन्तनको महत्वपूर्ण भूमिका रहने बताउनुभयो । त्यस्तै, गीतकार एवम् कवि दिनेश अधिकारीले कवि प्रज्वल अधिकारीको सिर्जनात्मक क्षमताको प्रशंसा गर्नुभयो । उहाँले प्रज्वललाई पहिलोपटक कविता वाचन गरेको सुनेदेखि नै आफू प्रभावित भएको स्मरण गर्दै साहित्यिक यात्राको निरन्तरताका लागि शुभकामना व्यक्त गर्नुभयो । ‘अस्तित्वको ब्रह्माण्ड’ कविता सङ्ग्रहमा भाव समेटिएका ७१ वटा कविता समावेश छन् । सङ्...

-लालगोपाल सुवेदी- आँखा देऊ एक पलका लागि कान देऊ एक पलका लागि मन देऊ एक पलका लागि फिँजारिएको छ आकाश अनन्त अनन्त उदासीका लागि स्वर्गै पनि नर्कजस्तो हाँसी हिड्नेहरूका लागि काँडाघारीमा पनि वसन्त छ बगर होइनौ तिमी रहरलाग्दो रहर हौ तिमी तन अड्याउने तिम्रो पनि छ चार हात जिमी आउनेछन् फूलहरू आँखामा तिम्रो पत्थर होइनौ तिमी जहर होइनौ तिमी गला छ तिम्रो बाँसुरीजस्तै जब तिमी गीत सुन्छौ बोली तिम्रो गीतै हुन्छ तिम्रो आँखामा आउँछ जो फूल भएर दुस्मन नभएर मितै हुन्छ जब देख्छौ काँडामा पनि फूल मित्र कमाउने रीतै हुन्छ बोल्यौ भने चरीजस्तै हरेक वचन गीतै हुन्छ देखे मनोहर मनका आँखाले दृश्यपटल सिँगारिन्छ हृदय आकाश उघारिन्छ वेद भन्छ मृत्योर्मा अमृतम् गमय घडा घडामा अमृत भरिन्छ आँखा देऊ- उद्यान हुन्छ कान देऊ - सारंगी रगडिन्छ तिम्रो हरेक श्वास प्रश्वास सुगन्ध भएर छरिन्छ । -बोस...

-सुदीपभद्र खनाल- लाली घस्दै किरणसँगमा जिस्कने शैलमाला हाम्रो आफ्नै श्रम र पसिनायुक्त पाखा उज्याला नेपालीको हिमशिखरको शुभ्र आलोक सिन्धु मोतीमाला श्रम र सिपको गण्डको स्वेद विन्दु बग्ने गंगा सुरभित हुँदै दिव्य कैलाशवाट लाग्ने टुक्रा अमरपुरकै दून वा लेक फाँट कर्णालीको सुरभि सुरको गानजस्तो सुरम्य गाढा नाम्पाअपि शिखरको सौम्यता वोधगम्य लाग्ने ध्यानी ऋषिमुनि स्वयं दिव्य अग्ला पहाड शोभा भर्ने अनुपम कलायुक्त झर्ना वहाव खोला नाला हरित वनको मोहनीको छटा छ त्यस्मा हाम्रो सुयश गरिमा गौरवी जो कथा छ ज्ञानी धेरै ऋषि, अरनिको शिल्पले सिद्दहस्त यो धर्तीमै चहक थपिने वुद्दको जन्मप्रस्थ नेपालीका पृथक गरिमा राजराजेश पृथ्वी लड्ने सारा सुयश र सिमाना तथा सान नीम्ति आए धेरै तर कठिनता युक्तिले पार पायौँ लड्दै बन्दै अजय रणमा वीरगाथा सजायौँ सीमा सानो तर हृदयले देश हाम्रो विशाल सच्चा शान्ति स्पृह मनु...

-आरसी रिजाल- मानवहरु कतै समुदाय ,कतै जात, कतै धर्म,कतै देश आदिका नाममा भएको नरसंहार देखेर एउटा मुर्तिकार साह्रै बिरक्तिएको हुन्छ। यस्तै तर्कनामा घोत्लिने कारणले होला एकदिन सपनामा आफैँले निर्माण गरेको ईश्वरलाई देख्छ र भन्छ --" हे भगवान ! तिमी पनि कलाकार म पनि कलाकार। तिमीले म जस्ता असंख्य पुतला बनाएर यो धर्तीमा पठायौ। मैले तिमी जस्ता असंख्य पुतला बनाएर यहि धर्तीमा बेचेँ। तर मलाई त्यतिबेला साह्रै ग्लानी र शरम लाग्छ जब तिमीले बनाएका पुतलाहरु एक आपसमा लडेर अनाहकमा यो सुन्दर मानव चोला विध्वंस पार्छन् । " ईश्वरले-- " हे कलाकार! तिमीहरुले म निराकारलाई आआफ्नो धर्म अनुसारको आकारमा ढालेर बहुरुपी बनाएका हौ।" कलाकारले --" आजसम्म मैले बनाएका मुर्ति ईश्वरको हैनन् त ? के मैले भ्रम बेचिरहेको छु त ? " भन्यो। ईश्वरले -- " सहि भन्यौ ! मेरो रुप मलाई नै थाहा छैन्। तिमीहरुले कसरी बनाउन सक्छौ ?" भने। ...