भाषा/साहित्य

-नातिबाब भट्ट (कोलोराडो, अमेरीका) । नेपाली भाषिक एकताका नायक आदिकवि भानुभक्तको २१३ औँ जन्म जयन्ती अमेरीकाको कोलोराडोमा एक विशेष साहित्यिक कार्यक्रमको आयोजना गरि मनाइने भएको छ । ग्लोवल भुटनिज कम्यूनिटी अफ कोलोराडो र कोलोराडो नेप्लिज कम्यूनिटीको आयोजनामा कार्यक्रम प्रस्तोता, लेखक तथा सञ्चार विश्लेषक अच्युत घिमिरे तथा मदन पुरस्कारबाट सम्मानित नेपाली साहित्यका महाकाव्यकार नवराज लम्सालको समुपस्थितीमा उक्त कार्यक्रम हुनलागेको हो । भानुभक्त आचार्य नेपाली भाषाका प्रथम महाकवि भएकाले उहाँलाई “आदिकवि” को उपाधि दिइएको छ । उनको जन्म तनहु जिल्लाको चुँदी रम्घामा भएको थियो। संस्कृतमा सीमित रहेको रामायणलाई सरल नेपाली भाषामा अनुवाद गरी आम जनतासम्म पुर्‍याएकोले भाषीक एकतामा उनको सबैभन्दा ठूलो योगदान मानिन्छ। संस्कृतको वाल्मीकि रामायणलाई सरल नेपाली भाषामा अनुवाद गरी नेपाली साहित्यलाई जनस्तरसम्म पुर्‍याइ उनल...

नेपाल (रौतहट) । नेपालमा छैटौँ भाषाको रुपम रहेको बज्जिका भाषामा गत वर्ष स्थापित “विश्व–सञ्जय बज्जिका पाण्डुलिपि पुरस्कार, २०२६” महोत्तरीका साहित्यकार अजयकुमार झालाई प्रदान गरिएको छ । साहित्यकार झाको पाण्डुलिपिलाई बज्जिका साहित्य सङ्गम रौतहटले प्रकाशन गरेर प्रमाणपत्रसहित ५१ थान पुस्तक पनि प्रदान गरेको हो । सर्लाहीका समाजसेवी महानन्द झाद्वारा स्थापित “विश्व–सञ्जय बज्जिका साहित्य कोष (अक्षय कोष) मा उपलब्ध गराइएको रकमले कृतिको प्रकाशन गरिएको हो । गत वर्ष एक महिनाको समय दिएर सङ्गमले बज्जिका भाषामा लेखिएको कुनै पनि विधाको साहित्यिक तथा समालोचनात्मक वा अनुसन्धानात्मक कृतिको पाण्डुलिपि आह्वान गरेको थियो । टाइप गरेर इमेल वा ह्वाटसअप तथा पिन्ट गरेर हार्डकपी माग गरिएकोमा विभिन्न तीन विधाका पाँच कृतिको आवेदन आएका थिए । तीन जनाको स्वतन्त्र निर्णायक समिति बनाई एक कृतिलाई पुरस्कृत गर्ने निर्णय गर्नुपर्न...

अमेरिका । बेलायतको क्याम्ब्रिज सहरमा नेपाली काव्य यात्रा सम्पन्न भएको छ । बेलायतको समकालीन साहित्य प्रतिष्ठानको आयोजनामा क्याम्ब्रिजको ऐतिहासिक ‘पार्कर्स पिस’मा भएको यात्रामा लन्डन र क्याम्ब्रिजमा बसोबास गर्दै आएका साहित्यकार सहभागी थिए । साहित्यकार कृष्ण उपाध्याय, पोषेन्द्र सत्याल, लता गौतम, योगराज ढकाल, केशव पुडासैनी, चन्द्रमणि गौतम र कृष्ण बजगाईंले कवितावाचन गरेका थिए । नेपाली कविताका माध्यमबाट बेलायतमा रहेका नेपालीलाई आफ्नो मातृभूमिको भाषा, संस्कृति र साहित्यसँग जोड्ने तथा नेपाली साहित्यलाई अन्तरराष्ट्रियस्तरमा फैलाउने उद्देश्यका साथ आयोजना हुँदै आएको काव्य यात्राको यो तेस्रो संस्करण हो । प्रतिष्ठानका अध्यक्ष कृष्ण बजगाईंले काव्य यात्रा बेलायतका विभिन्न सहरमा आयोजना गरिने र काव्य यात्रामा वाचित कविताहरुको सङ्ग्रह प्रकाशन गरिने जानकारी दिए । ...

नेपाल । नूर–गंगा प्रतिभा पुरस्कार गुठीले पुरस्कृत प्रतिभाहरूको घोषणा गरेको छ । गुठीको साधारणसभाले पुरस्कारको सिफारिस अनुमोदन गर्दै पुरस्कृतहरूको नाम घोषणा गरेको हो । गुठीबाट बालसाहित्य, लोकगीत गायन र साहित्य विधाका गरी आठ प्रतिभाहरूलाई पुरस्कृत गर्ने निर्णय गरेको हो । गुठीले एक लाख रुपैयाँ राशिको ‘नूर–गंगा राष्ट्रिय स्थापित लोकगीत गायन प्रतिभा पुरस्कार’ संयुक्त रूपमा क्षेत्रबहादुर गुरुङ (स्याङ्जा) र पूर्ण नेपाली (कास्की) लाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । गुठीले दुवै सर्जकलाई ५०–५० हजार रुपैया नगद राशि प्रदान गर्नेछ । त्यस्तै गुठीले एक लाख रुपैयाँ राशिको ‘नूर–गंगा राष्ट्रिय स्थापित बालसाहित्य प्रतिभा पुरस्कार’ मुक्तिनाथ शर्मा नेउपाने (लमजुङ) र देवीप्रसाद वनबासी (स्याङ्जा) लाई संयुक्त रूपमा प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । ‘नूर–गंगा क्षेत्रीय स्थापित साहित्य प्रतिभा पुरस्कार’ वनमाली निराकार...

-आर. आर. चौलागाईं- आगोमा डढिरहँदा मलाई कस्तो भयो होला ! बाढीमा बगिरहँदा मलाई कस्तो भयो होला ! अहिले खूब चेपारो घस्छौ मेरो नजिक आएर भीरमा खसिरहँदा मलाई कस्तो भयो होला ! आफ्नैहरूबाट क्षतविक्षत भएर एकलासमा भुइँमा ढलिरहँदा मलाई कस्तो भयो होला ! उताकोले मेरो हैन भन्छ अनि यताकोले पनि बीचमा लडिरहँदा मलाई कस्तो भयो होला ! न त केही भनेको छु न त मैले केही गरेको छु बित्थामा मरिरहँदा मलाई कस्तो भयो होला ! -हेटौंडा, मकवानपुर ।...

-आरसी रिजाल- हितप्रसाद बाजेको मृत्यु भयो। केही बुढापाका मात्र उपस्थित छ्न् -- युवाहरु छैनन् ।बुढापाका आफ्नै छोराहरुलाई फोन गर्छन् ।छोराहरु -- बाँचुन्जेल नचाहिदो पार्टिमा लागे।हामिले सत्य र मानवताको पक्षमा वकालत गर्दा उल्टै जेलमा जाके ।त्यस्ता पातकीको मलामे जाँदा भोलि समाजमा कसरी मुख देखाएर हिड्नु ? साँच्चिकै स्वर्ग नर्क छ भने -- यिनलाई काँध थापे बापत हामीले नर्क भोग्नुपर्छ भने। बुढाहरुका अनुनय बिनयपछि केही युवा जम्मा भए। तर मृत शरीरलाई छुन कोहि अगाडि सरेनन् । हितप्रसादको आफन्तका अनुरोधलाई समेत टेरपुच्छर लाएनन्। अन्तमा कार्की बुढा जङ्गे -- हेर बाबू हो ! हिजोसम्म उहाँ कुनै पार्टीको पिछलग्गु भएर जस्तो व्यबहार गर्नुभो भो। मानौ उहाँमा दुष्ट आत्मा नै थियो रे! त्यो आत्माले त देहलाई त्यागीसक्यो। अब त उहाँ लास भैसक्नु भो । लासको कुनै पार्टी हुँदैन। तिमीहरु लासलाई काँध हाल्दैनौ भने हामी बुढाह...

-लक्ष्मण आचार्य- हार्नु यसरी कि हार्दै जाँदा हारहरू स्वयम् हार बनून् जितका पर्याय बनून् सङ्गीतका, गीतका, अतीतका के हार्नु र ? जुवाडेले सर्वस्व हारेर आफैँ रित्तिए जस्तो आफू स्वयमलाई पोखेर सर्वाङ्ग सिध्दिए जस्तो हार्नु प्रेमिकासँग ताकि प्रेमको सौरभ भेटियोस् हार्नु सन्ततिसँग ताकि उज्यालो भविष्य देखियोस् नहार्नु राज नलजस्तो युधिष्ठर जस्तो कि, हारले स्वयम् कलङ्कित नगरोस् घात प्रतिघात जस्तो घटना परिघटना महाभारत जस्तो ! -चन्द्रपुर, रौतहट ।...

नेपाल । नेपाली शिक्षा परिषद्ले यस वर्षको ‘आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार’ साहित्यकार भुवनहरि सिग्देललाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । पुरस्कारका साथ नगद राशि एक लाख २५ हजार प्रदान गरिने परिषद्ले जनाएको छ । परिषद् अध्यक्ष रमा शर्माको सभापतित्वमा बसेकोे प्रबन्ध समिति बैठकले उक्त निर्णय गरेको हो । परिषद्ले राष्ट्रिय विभूति आदिकवि भानुभक्तको २१३औँ जयन्ती यही असार २९ गते भानु मा।वि। रानीपोखरीअगाडि स्थापित भानुभक्तको प्रतिमामा माल्यार्पण गरेर मनाउने जनाएको छ । साथै, अपराह्न लेखनाथ साहित्य सदन, सोह्रखुट्टे, काठमाडौंमा आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार समर्पण गरिने जनाएको छ । परिषद्‌बाट ‘आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार’ २०५२ सालदेखि हरेक वर्ष भानु जयन्तीका दिन प्रदान गरिँदै आएको छ ।...

नेपाल । सुनुवार राष्ट्रसेवक समाजले कवि तारादेवी सुनुवारद्वारा लिखित कविताकृति ‘जिर्मा’को विमोचन गरेको छ । उक्तअवसरमा समाजको दोस्रो स्मारिका पनि सार्वजनिक गरियो । काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि कोसी प्रदेशका भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री प्रदीपकुमार सुनुवारले कृति सार्वजनिक गर्दै सुनुवार समुदायका कर्मचारीहरूले इमानदार, जिम्मेवार भई समर्पणका साथ काम गर्दै आएको तथा समाज र राष्ट्र निर्माणमा उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गरेको चर्चा गरे । सार्वजनिक कृतिमाथि डा. अशोक थापा, कुमारी लामा र अमरदीप सुनुवारले सार्वजनिक कविताकृतिले सुनुवार समुदायको भाषा, संस्कार, संस्कृति र सामाजिक जीवनका विविध पक्षलाई कलात्मक ढंगले प्रस्तुत गरेको बताए । आफ्नो सार्वजनिक कृतिबारे तारादेवी सुनुवारले ‘जिर्मा’ आफ्नै समाजलाई बुझ्ने, पढ्ने र अनुभूति गर्ने क्रममा सिर्जना भएका कविताहरू भएको बताइन् ।...

नेपाल । धनकुटाकी कवि सावित्री अधिकारीद्वारा लिखित ‘खरको कलम माटाको कापी’ कविता सङ्ग्रह लोकार्पण गरिएको छ। सल्लेरी मिडिया रिसर्च सेन्टर धनकुटाको आयोजनामा आइतबार आयोजित एक विशेष कार्यक्रमका बीच उक्त कविता सङ्ग्रह सार्वजनिक गरिएको हो । वरिष्ठ साहित्यकार कुन्ता शर्मा र धनकुटाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी रुद्रादेवी शर्माले संयुक्त रूपमा सो कृतिको लोकार्पण गर्नुभएको हो । सार्वजनिक कविता सङ्ग्रहमा ३९ वटा कविता समावेश गरिएका छन् । पहिले–पहिले कलम र कापी सहजै नपाइने हुँदा माटोमा लेखेर अक्षर सिकेको पृष्ठभूमि र बाल्यकाल तथा जागिरे जीवनमा देखेका, सुनेका एवं भोगेका अनेकन् विषयवस्तुलाई समेटेर कविता सिर्जना गरिएको स्रष्टा अधिकारीले बताउनुभयो। विसं २००७ असोज ८ गते साविक कुरुलेतेनुपा गाविस (हाल चौबिसे गाउँपालिका–४) मा जन्मनुभएकी अधिकारी राष्ट्रिय वाणिज्य बैकमा २५ वर्ष सेवा गरी विसं २०६० मा सेवाबाट निवृत्त हु...