भाषा/साहित्य

नेपाल । महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको ११७औँ जन्मजयन्ती आइतबार विविध कार्यक्रम गरी मनाइएको छ । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा डिल्लीबजारस्थित देवकोटा सङ्ग्रहालयमा आयोजित कार्यक्रममा उहाँको प्रतिमामा माल्यार्पण तथा कविता वाचन गरियो । प्रतिष्ठानका कुलपति भुपाल राईले नेपाली कृतिको अनुवाद र विदेशमा भएका विभिन्न सम्मेलनमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरी नेपाली साहित्यको अन्तरराष्ट्रिय तहमा प्रचारप्रसारसमेतमा देवकोटाले महत्त्वपूर्ण योगदान पु¥याउनुभएको स्मरण गर्नुभयो । उहाँले नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको स्थापनामा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नुभएकाले देवकोटा भौतिक रूपमा नरहेपनि सधैँ नेपालीबीच अमर रहुनुभएको बताउनुभयो । तुरुन्त कविता लेख्नसक्ने आँशुकविको क्षमता भएका देवकोटाको कवि–प्रतिभा, कविताको गुणात्मक मूल्य मूल्यवान रहेको बताउँदै उहाँले महाकविका कृतिमा पूर्वीय र पाश्चात्य दर्शनको संयोजन पाइने विशेषता रह...

नेपाल । साहित्यकार सुविन भट्टराईको सातौँ कृति ‘चमेलीको फूल बैजनी रूमाल’ को लोकार्पण गरिएको छ। शुक्रबार प्रज्ञाप्रतिष्ठानमा आयोजित एक समारोहबीच भट्टराईले आफ्नो पुस्तक सार्वजनिक गरेका हुन्। भट्टराई सँगसँगै सहभागी दर्शकहरूले सार्वजनिक रूपमा पुस्तक लोकार्पण गरेका थिए । पुस्तक फाइन पिन्टले बजारमा ल्याएको हो भने, पुस्तको मुल्य ५७५ रूपैयाँ रहेको छ । भट्टराईले जेनजी आन्दोलनमा हताहत भएका ब्यक्तिहरूप्रति श्रद्धा सुमन अर्पण गर्दै समय जस्तो भएपनि आफ्नो गन्तव्य तर्फ लम्किन कहिले पनि पछि पर्न नहुने बताए । ‘कथाकी पात्र’ कथासंग्रहबाट साहित्य जगत्‌मा आएका सुविनका यसअघि उपन्यासहरू ‘साया’, ‘समर लभ’, ‘मनसुन’, ‘प्रिय सुफी’ र ‘इजोरिया’ उपन्यास प्रकाशित छन् । ‘चमेलीको फूल बैजनी रुमाल’लाई फाइन प्रिन्टले प्रकाशन गरेको हो ।...

–लालगोपाल सुवेदी– जानेका छन् पातहरूले हावा र घामको सपनी हुन इन्द्रेणीजस्तै रङ्गिन वातावरण नै रङ्ग्याउन यमराज नजिक नजिक आइरहँदा पनि जीवनको महोत्सव धूमधामसँग मनाउन सक्छौं कि त हामी पनि अश्रुमा पनि तिहारको टीकाजस्तै सप्तरङ्गी हुन् ? – अमेरिका ।

-सुदीपभद्र खनाल- जहाँ बस्यो त्यहीँको हो मान्छे यो पृथिवी भर पृथ्वी हो सबको साझा ईश प्रदत्त यो घर मान्छेले हो बनाएको सिमाना देश बन्धन सँस्कृति पनि आफ्नै हो जस्तो हो तेल वा नुन मेरो संस्कृति हो मेरो चिनारी धरतीभर चिनो पिता र पूर्खाको परम्परा निरन्तर मान्नु कर्तव्य हो मेरो मिले नमान्नु के छ र आफ्नो कर्तव्यमा मैले चुकेको कहिले छु र जसरी दूर पुग्दैमा छोडिँदैन कसै नुन संस्कार पनि उस्तै हो म कसै छाड्न सक्तिन सबै संस्कार मान्छेका म हेर्छु समभावले जहाँ कानूनले दिन्छ नमान्नु कुन हेतुले ? नमिले मनमा राख्छु आज यस्तै भयो भनी जिन्दगी एक यात्रा हो यात्रा बाटै गरी जनी प्रणाम राममा गर्छु कुसंस्कार छुटोस् भनी सुसंस्कार म थाम्नेछु जहाँ सम्म छ जीवनी म भातृत्व उचालेर जितेमा सत्य नाच्दछु म आफ्नै श्रमले बाँची श्वास स्वाधीन फेर्दछु म सहन्न कतै मेरो हेपिए पन चिन्तन जहाँ मानवता फुल्छ त्य...

-आर.आर. चौलागाईं- उब्जाउने हामी बसीबसी खाने उनीहरू अनि हामीचाहिँ भोकै हुनुपर्ने विद्रोह हुनुमा यो पनि एउटा कारण हो । बुन्ने हामी छानीछानी लाउने उनीहरू अनि हामीचाहिँ नाङ्गैभुतुङ्गै हुनुपर्ने विद्रोह हुनुमा यो पनि एउटा कारण हो । बनाउने हामी आरामसँग बस्ने उनीहरू अनि हामीचाहिँ घरबारविहीन हुनुपर्ने विद्रोह हुनुमा यो पनि एउटा कारण हो । –हेटौंडा, मकवानपुर ।...

नेपाल । साहित्यकार जयदेव भट्टराईको नयाँ कृति शब्दचित्र ‘नमन’ को लोकार्पण गरिएको छ । आरब्ध प्रकाशनद्वारा आयोजित कार्यक्रममा उर्मिला उपाध्याय, डा. तीर्थबहादुर श्रेष्ठ, नूपुर भट्टाचार्य, भुवन चन्द, शकुन्तला शर्मा, शङ्करनाथ रिमाल, शशि शाह, विजया शर्माले संयक्त रूपमा पुस्तक लोकार्पण गर्नुभयो । सो कार्यक्रममा नाट्यकर्मी अशेष मल्लले पुस्तकबारे चर्चा गर्दै नेपाली साहित्य र ललितकलाका विविध विधामा योगदान पुर्याउनुभएका साधकका काम र व्यक्तित्वबारे लेखिएको उक्त पुस्तकले सर्जकलाई अमर बनाउने बताउनुभयो । उहाँले साहित्यकार भट्टराईले गोरखापत्र, मधुपर्कमा सेवा दिँदा लेखिएका र सेवाबाट अवकाश लिएपछि नेपाली साहित्यका मूर्धन्य व्यक्तिबारे खोजी, अनुसन्धान गरी नमन पुस्तकमा समेटेकोले भावीपुस्ताले व्यक्तित्व, कृतित्व दुवै पक्षबारे बुझ्ने, पढ्ने अवसर सिर्जना भएको बताउनुभयो । प्राडा लक्ष्मणप्रसाद गौतमले साहित्यकार भ...

नेपाल । भैरव अर्यालको स्मृतिमा स्थापित विभिन्न तीन पुरस्कार भैरव पुरस्कार गुठीले बुधबार प्रदान गरेको छ । २०८२ सालको भैरव पुरस्कार भारत सिलगुढी निवासी हास्य व्यङ्ग्यकार कृष्ण प्रधानलाई प्रदान गरियो । पुरस्कारको राशि एक लाख ११ हजार १११ रुपियाँ रहेको छ । यसैगरी एक लाख एक हजार १११ रुपियाँ राशिको भैरव वाङ्मय पुरस्कारबाट वरिष्ठ चित्र कलाकार हरिप्रसाद शर्मा सम्मानित हुनुभयो । भैरव प्रतिभा पुरस्कार विराटनगर मोरङका विवश पोखरेललाई प्रदान गरियो । उहाँलाई ५१ हजार १११ रुपियाँसहित पुरस्कृत गरिएको हो । गुठीका अध्यक्ष रोचक घिमिरे, त्रिभुवन विश्वविद्यालयका उपकुलपति प्राध्यापक डाक्टर दीपक अर्याल, गोकर्णेश्वर नगरपालिकाका प्रमुख दीपक रिसाललगायतले पुरस्कार प्रदान गर्नुभयो । सो कार्यक्रममा साहित्यकारहरू नरनाथ लुइटेल, केके कर्माचार्य, प्रमोद प्रधानलगायतले नेपाली साहित्यमा भैरव अर्यालको योगदानबारे चर्चा गर्नुभ...

नेपाल । गोपीकृष्ण थापाद्वारा लिखित ‘स्पन्दित मन’ मुक्तक सङ्ग्रह लोकार्पण गरिएको छ । मंगलबार आयोजित नेपाल स्रष्टा समाज केन्द्रीय समितिको १९औँ वार्षिक साधारणसभा एवं पुस्तक लोकार्पण समारोहमा ‘स्पन्दित मन’ सार्वजनिक गरिएको हो । कार्यक्रमका सभापति श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ ले गोपीकृष्ण थापाका मुक्तकहरू आजको समाज, व्यक्ति र समयको यथार्थ चित्रण भएका बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “साहित्य समाजको दर्पण हो । ‘स्पन्दित मन’ केवल शब्दहरूको संयोजन होइन, लेखकको भावनात्मक यात्राको दस्तावेज हो । थापाद्वारा लिखित मुक्तक आजको समाज, व्यक्ति र समयको यथार्थ चित्रण हो ।” लेखक थापाले ‘स्पन्दित मन’ मुक्तक आफ्नो अनुभूतिहरूको प्रतिबिम्ब भएको धारणा राख्दै यसमा मनका भावना र समाजका यर्थाथ इङ्गित गरिएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “यो सङ्ग्रह मेरा अनुभूतिहरूको प्रतिबिम्ब हो । समाजका भोगाइ, देखाइ र अनुभवहरूलाई शब्दमा उतार्...

नेपाल । भारतको नयाँ दिल्लीमा आयोजना गरिएको एक अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान कार्यक्रममा बाँके र बर्दियाका नौ जना साहित्यकार तथा कलाकार सम्मानित हुनुभएको छ । हिन्दी उर्दू अदबी सङ्गम दिल्लीद्वारा आयोजना गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान तथा अन्तर्राष्ट्रिय कविसम्मेलन एवम् मुशायरा कार्यक्रममा नेपाली साहित्यकार र कलाकारलाई सम्मानित गरिएको हो । अमेरिका, श्रीलङ्का, मरिसस, नेपाल, पाकिस्तान र बङ्गलादेश लगायतबाट वरिष्ठ साहित्यकारहरुको सहभागिता रहेको सो कार्यक्रममा बाँकेका आठ जना साहित्यकार तथा बर्दियाका एक जना कलाकारलाई सम्मान गरिएको भेरी साहित्य समाज केन्द्रीय समितिका सल्लाहकार डा. हरिप्रसाद तिमिल्सिनाले बताउनुभयो । सम्मानित हुनेहरुमा भेरी साहित्य समाज केन्द्रीय समितिका सल्लाहकार डा. तिमिल्सिना, वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वरीप्रसाद रिजाल, कोषाध्यक्ष डा। राजकुमार थारु तथा केन्द्रीय सदस्यहरु मीना बराल र कल्पना पौड...

नेपाल । मदन पुरस्कार गुठीले विसं २०८१ का लागि पूर्वघोषित जगदम्बाश्री सम्मान र कृति पुरस्कार एक समारोहबिच आइतबार स्रष्टालाई प्रदान गरेको छ । नेपाली लोकभाकाका सङ्कलक एवं संरक्षक प्रेमदेव गिरीलाई जगदम्बाश्री सम्मान र ‘उरमाल’ कृतिका लेखक छुदेन काविमोलाई मदन पुरस्कार प्रदान गरिएको हो । पाटनस्थित कमलमणि थिएटर, पाटनढोकामा आयोजित कार्यक्रममा स्रष्टाद्वयलाई सम्मानपत्रका साथमा पुरस्कार राशि चार–चार लाख रुपियाँ प्रदान गरियो । उक्त कार्यक्रममा संस्कृतिविद् प्राडा वीणा पौड्यालले विद्वत् प्रवचन दिनुभएको थियो । उहाँले ‘कला, प्रतिमा र संरक्षण’ शीर्षकमा आफ्नो विचार प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । उहाँले पुरातत्वले मानिसको विगतलाई प्रमाणसहित उजागर गर्ने भएकाले यसको जगेर्ना गर्नु सबैको दायित्व भएको बताउनुभयो । कार्यक्रममा ‘उरमाल’ का लेखक काविमोले प्रेम र साहित्यको सिमाना नहुने बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “साहित...