भाषा/साहित्य

-आरसी रिजाल- धेरैपछि मर्निङवाकमा सायमी बुढासंग भेटभयो। हामी सानो चिया पसलमा छिर्‍यौँ ।कुराको सुरुवात उनैले गरे -- सुन्नुस् रिजाल दाइ,हामि सरदर आयुमा पुग्नलाग्यौं। सन्तान आआफ्नो व्यबहारमा लागिहाले। पोहर चारदिन गृहलक्ष्मी बिमारीहुँदा भान्साको कामले आच्छुआच्छु पार्यो। त्यहिबेलादेखी साथीहरूलाई म जस्तो डिपिडेन्ट नहुनुस, श्रीमतिको काममा मज्जाले सघाउनुस्, पछि एक्लो हुँदा आफैलाई सहज हुन्छ । नत्र मन रुँदा पनि ङिच्च हाँसे झैं गर्नुपर्छ भन्दै आएको छु। यसपालि त झण्डै २० दिन पुर्ख्यौली घरमा एक्लै स्वयंपाक्यभै बिताएर आएँ। मैले -- लक्ष्मीले कसरी एक्लै जान दिइन् त ? भने। सायमीले -- बल्लतल्ल मनाएँ। हेर लक्ष्मी हामी दुबैलाई दैवले एक्कैचोटि उठाउने हैन।आखिर जो बाँच्छ त्यसले एक्लो हुँदाको न्यास्रोपन महसुस गर्नैपर्छ। ऎलेदेखी बेलाबेलामा छुट्टै बस्ने अभ्यास गर्दैजाँदा भबिस्यमा अपठ्यारो महसुस हुँदैन भनी सम्झाएँ...

नेपाल । नेपाल स्रष्टा समाजको १९ औँ स्थापना दिवसको अवसर पारेर समाजले दुई साहित्यकारलाई सम्मानित गरेको छ । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि प्राडा अभि सुवेदीले छन्दकवि प्रह्लाद पोखरेललाई ‘सुभद्रा–विश्वराज स्रष्टा सम्मान’ प्रदान गर्नुभयो । पोखरेललाई सम्मानका साथ नगद राशि २१ हजार १११ रुपियाँसमेत प्रदान गरिएको थियो । प्रमुख अतिथि डा। सुवेदीले युवा साहित्यकार अनिता पन्थीलाई ‘प्रसिद्ध कँडेल युवा स्रष्टा सम्मान’ प्रदान गर्नुभयो । उहाँलाई सम्मानका साथ नगद राशि १५ हजार एक सय रुपियाँसमेत प्रदान गरिएको थियो । सो कार्यक्रममा कथाकार जीवनाथ पोखरेलको कथाकृति ‘फेसबुकको करामत’ र कवि अम्बु बिहानीको मुक्तककृति ‘अतृप्त रहरहरू’ पनि सार्वजनिक गरियो । कार्यक्रममा समाजका अध्यक्ष श्रीओम श्रेष्ठ ‘रोदन’ सहित संरक्षक पवन आलोक, कवि पोखरेल, पन्थी, सम्मानका संस्थापकहरू विधान आचार्य, डा. चेतना...

नेपाल । फेसबुकको करामत कथा सङ्ग्रह र अतृप्त रहर मुक्तक सङ्ग्रह सार्वजनिक भएका छन् । नेपाल स्रष्टा समाजको आयोजनामा प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा आयोजित कार्यक्रममा जीवनाथ पोखरेलको ‘फेसबुकको करामत’ कथा सङ्ग्रह र अम्बु बिहानीको ‘अतृप्त रहर’ मुक्तक सङ्ग्रह सार्वजनिक भएको हो। प्राडा। अभि सुवेदीको प्रमुख आतिथ्यमा आयोजित कार्यक्रममा संयुक्त रूपमा पुस्तक सार्वजनिक गर्नु भएको हो। लेखकद्वयसँगै प्रमुख अतिथि सुवेदी, साहित्यकार भागीरथी श्रेष्ठ, पवन आलोक, श्रीओम श्रेष्ठ, विधान आचार्य, मधु पाठक, हिरण्यकुमारी पाठकलगायतले पुस्तक एकसाथ सार्वजनिक गर्नु भएको हो। साहित्यकार श्रीओम श्रेष्ठको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा साहित्यकार प्रह्लाद पोखरेल र अनिता पन्थी सम्मानित हुनुभयो।...

नेपाल । लीलाध्वज थापा साहित्य प्रतिष्ठानले ‘लीलाध्वज थापा त्रैमासिक स्रष्टा सम्मान तथा पुरस्कार’ साहित्यकार नरनाथ लुइँटेललाई प्रदान गर्ने घोषणा गरेको छ । विभिन्न साहित्यिक संस्थामा संलग्न साहित्यकार तथा व्यंग्यकार लुइँटेलका हास्यव्यंग्यसहित गीतिकाव्य, शोककाव्य तथा अरू पुस्तक प्रकाशित छ । उक्त सम्मान तथा पुरस्कारका साथ नगद राशि १० हजार रुपैयाँ प्रदान गरिने प्रतिष्ठानका अध्यक्ष विजयध्वज थापाले जानकारी दिए ।...

नेपाल । संस्कृतिविद् गणेशराम लाछीका चार कृति सार्वजनिक भएको छ । मध्यपुर थिमि नगरपालिकाका मेयर सुरेन्द्र श्रेष्ठ, नेपाल भाषा एकेडेमीका कुलपति मल्ल के सुन्दर, भाषा आयोगका सदस्य सुरेश किरण मानन्धरले मध्यपुर थिमिमा शनिबार संयुक्त रूपमा लाछीका चार कृति ‘सिक्किम यात्राका सेरोफेरो’, ‘अमूर्त सम्पदाभित्र’, ‘हेंग्वाः जूम्ह मनू’ र कय्ता तंम्ह नेवाः’ सार्वजनिक गर्नुभयो । नेपालीमा लिखित ‘सिक्किम यात्राका सेरोफेरो’ र ‘अमूर्त सम्पदाभित्र’ गैरआख्यान कृति हुन् भने नेपाल भाषामा लिखित हेंग्वाः जूम्ह मनू (खाक भइसकेको मान्छे) उपन्यास र कय्ता तंम्ह नेवाः (लङ्गौटी हराएको नेवार) प्रहसन सङ्ग्रह हो । कार्यक्रममा दबुली नेपालले नेपाली भाषामा लेख्ने नेवार समुदायका चार लेखकलाई तेजकृष्ण–नानीमाया लुमना हना (स्मृति सम्मान) प्रदान गर्यो । संस्कृतिविद् लाछीले आफ्ना पिता र माताको स्मृतिमा स्थापना गरेको उक्त सम्मान कास्कीका...

नेपाल । कवि तारक धिताल र दिना सुवेदी धितालको कविताकृति ‘जोडीका कविता’ प्रकाशित भएको छ । दाम्पत्य जीवनको तीन दशक पूरा भएको अवसरमा प्रकाशित कृतिमा दुवै सर्जकका समान ३०–३० कविता समेटिएका छन् । उक्त कृतिभित्र दम्पतीको संयुक्त कवितासङ्ग्रहको स्वरूप पनि केही पृथक् रहेको छ । एकातिरबाट पल्टाउँदा दिनाको र अर्कोतिरबाट पल्टाउँदा तारकका कविता कृति देखिन्छन् । पुस्तकको अगाडि र पछाडि दुवैतिर समान कभर भए पनि रचनाकारको नामको क्रम भने फरक छ । कृतिभित्र जसको नाम सुरुमा छ, त्यताबाट पुस्तक पल्टाउँदा उहाँकै कविता देखिन्छ । जोडी बाँधिँदैमा सबै कुरा उस्ताउस्तै हुन्छन् भन्ने हुँदैन । जोडीभित्रको एकल व्यक्तिको पनि आफ्नै स्वतन्त्र दृष्टिकोण हुन्छ । त्यसैले पुस्तकभित्र दुईका कविताको धार पनि अलग अलग छन् । जे देख्यो, जे अनुभूत ग¥यो, जे भन्न मन ग¥यो, त्यही लेख्यौँ । भावनामा जे तरङ्गित भए कविताकृतिभित्र पनि उही प्रस्त...

नेपाल । युवा गजलकार गुरुप्रसाद ढकालको पहिलो साहित्यिक कृति ‘रात्री आकाश’ को लोकार्पण एवम् वालिङ गजल उत्सव– २०८२ गरिएको छ । वैकल्पिक बाटो पृथक पाइला सिर्जनात्मक अभियान २०७६, स्याङ्जाको ३८ औँ पाइलाको रूपमा आधुनिक नेपाली मौलिक गजल लेखन अभियान विशेष कार्यक्रमको रूपमा ‘रात्री आकाश’ गजल कृति लोकार्पण एवम् वालिङ गजल उत्सव– २०८२ शनिबार वालिङ–८, बिपी चोकमा गरिएको हो । युवा गजलकार व्यक्तित्व बाबु त्रिपाठी र गजलकारकी आमा प्रेमकान्ति ढकाल लगायतका साहित्यकारले गजल कृतिको लोकार्पणप गर्नुभएको हो । ढकालको गजल लेखनमाथि सीता गौडेल गैह्रे र राहुल शङ्करद्वारा समीक्षा गर्नुभएको थियो । गल्याङ नगरपालिका– ११, लबरकोटका युवा गजलकार ढकाल हाल जानकी माध्यमिक विद्यालय, गल्याङ– ९, अमिलाथुम, स्याङ्जामा शिक्षण पेशामा कार्यरत रहेर आधुनिक नेपाली मौलिक गजल लेखन अभियानमा क्रियाशील रहनु भएको छ भने जगत्रदेवी साहित्य संगम, गल...

नेपाल । अचेल तराईमा शीतलहरका साथै चिसो बिर्साउन अधिवेशनको लहर चलेको छ । यस लहरकै दोस्रो क्रममा बर्दिबासमा बुढ्यौली साहित्य समाज महोत्तरीको दोस्रो अधिवेशन तथा सातौँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । पुस १२ गते सम्पन्न यस अधिवेशनबाट कार्यकारिणी समितिमा अध्यक्षमा लालबाबु शर्मा, उपाध्यक्षमा बोधराज दाहाल, सचिवमा सुदर्शन भट्टराई, सहसचिवमा मोहन गिरी, कोषाध्यक्षमा देवी घिमिरे तथा सदस्यहरूमा नारद काफ्ले र शान्ता काफ्ले छनोट हुनुभएको छ । कार्यक्रममा उपस्थित साहित्यकारहरूमध्ये बुसास मधेस प्रदेशका अध्यक्ष लम्बोदर काफ्ले, प्रदेशकै सचिव रामचन्द्र पौडेल, कुमार दाहाल कुसुम, गणेश तिमल्सिना, सुदर्शनप्रसाद भट्टराई, केदार सिग्देल, ध्रुव बखरेल, गणेश तिमल्सिनालगायतले आआफ्ना रचना वाचन गरेका थिए । नियात्राकार रमेशमोहन अधिकारी प्रमुख अतिथि रहेको तथा सर्लाही, महोत्तरी, धनुषा तथा मकवानपुरका स्रष्टाहरू सहभागी सो कार्यक्रमक...

नेपाल । नवसर्जक साहित्य चौतारी नेपाल केन्द्रीय समितिले भर्चुअल माध्यमबाट पाचौँ वार्षिकोत्सव समारोह २०८२ सम्पन्न गरेको छ । चौतारीकी केन्द्रीय अध्यक्ष कृतिका लौडारीको सभाध्यक्षता तथा नेपाल बालसाहित्य समाजका अध्यक्ष विजयराज आचार्यको प्रमुख आतिथ्य तथा चौतारीका संरक्षक-परिकल्पनाकार दीपक गौतमको विशिष्ट आतिथ्य एवं केन्द्रीय सल्लाहकार रमेशमोहन अधिकारी, केन्द्रीय सल्लाहकार–पुरस्कार संस्थापक र साहित्य सङ्गम मकवानपुरका अध्यक्ष डीबी बर्तौला, गजल मञ्च मकवानपुरका अध्यक्ष सञ्जित श्रेष्ठ, चौतारीकी गण्डकी प्रदेश संरक्षक गङ्गा कर्माचार्य, चौतारीका कर्णाली प्रदेश संरक्षक जगेश्वर नेपाल, केन्द्रीय सल्लाहकार–पुरस्कार संस्थापक विष्णु न्यौपानेको आतिथ्य रहेको थियो । कार्यक्रमकी सभाध्यक्ष कृतिका लौडारीले संस्थाको छोटो विवरणसहित प्रथम अधिवेशनपश्चात आफ्नो नेतृत्वको कार्यसमितिले गरेका कार्यक्रमहरूको विवरण प्रस्तुत ग...

-सुदीपभद्र खनाल- आउ हे कविता मेरी पसी अन्तर चित्तमा पखालेर सफा पार जो छन् कल्मष वृत्तमा लोभ क्रोध जरा मोह हटाई इन्दुरश्मिले - व्याप्त ; अनन्त आकाश म बनूँ शुभ्र शान्तिले तृष्णाका भेलले भग्न व्यथाका ज्वारले जली बनेको छु वृथा क्लान्त शीत ताप खपी गली ढाकिएछु घटाले म चिसो स्थूल पहाड भै चम्काऊ कविता आऊ भोर उद्दिप्त रश्मिभै च्यातेर दृष्टिको जालो फाली अज्ञानको तह पिलाऊ ज्ञानगंगाको सुधारस मिठो मह निकाल मनको मैलो तम अन्ध विकार यो रश्मिले टल्किएजस्तो शैलझैँ चित्त पार यो पसेर आँतमा हेर जाँच संसारको छवि जगाऊ जो सुतेको छ थाकेर भित्र जिन्दगी भर निर्माणको आगो भोक निष्ठा र त्यागको फेर संसारको नग्न रूप फेर समाज यो ए मेरी कविता आऊ गाऊ प्रेम सुकर्मका गीत सगर्व मान्छेका कानमा न्यायका ऋचा करुणा भावले हेर सृष्टि यो वुद्ददृष्टिले पार यो धरती स्वर्ग कविता ज्ञान वृष्टिले -अमेरिका । ...