अन्तर्वार्ता/विचार

-प्रेमचन्द्र झा- गणतन्त्रका प्रणेता तथा जनतान्त्रिक आन्दोलनका अग्रणी नेता रामराजाप्रसाद सिंहको १४औँ पुण्यतिथि केवल एउटा राजनीतिक व्यक्तित्वलाई सम्झने औपचारिक अवसर होइन। यो नेपालको राजनीतिक यात्रालाई पछाडि फर्केर हेर्ने, गणतन्त्रका लागि गरिएको संघर्षको अर्थ खोज्ने र आजको गणतान्त्रिक व्यवस्थाले जनतालाई के दियो तथा अझै के दिन बाँकी छ भन्ने प्रश्न गर्ने महत्वपूर्ण अवसर पनि हो। रामराजाप्रसाद सिंहको राजनीतिक जीवन त्याग, साहस, विद्रोह, स्वाभिमान र वैचारिक अडानको इतिहास हो। राजतन्त्र बलियो रहेको समयमा गणतन्त्रको कल्पना गर्नु आफैंमा असाधारण राजनीतिक साहस थियो। त्यसका लागि जेल, निर्वासन र मृत्युदण्डसम्मको जोखिम उठाउनु सामान्य राजनीतिक निर्णय थिएन। उहाँको राजनीतिक यात्राको मूल विशेषता सत्ता प्राप्तिको लालसा भन्दा राजनीतिक उद्देश्यप्रतिको निष्ठा थियो। आज उहाँको पुण्यतिथिमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रश्...

–क्षितिज विक्रम खनाल– नेपाली समाजमा हरितालिका तीज केवल एउटा धार्मिक पर्व मात्र होइन, यो नारी जीवनको आध्यात्मिक, सामाजिक र सांस्कृतिक आयामसँग गहिरो रूपमा जोडिएको जीवन्त परम्परा हो । तीज आउँदा रातो पहिरन, पूजा, व्रत, गीत, नाचगान, माइतीको सम्झना र भेटघाटले नेपाली समाजमा छुट्टै उत्साह ल्याउँछ । तर तीजको वास्तविक अर्थ बाहिरी प्रदर्शन र रमझममा मात्र सीमित छैन । यो महिलाहरूले आफ्ना भावना व्यक्त गर्ने, सुख–दुःख साटासाट गर्ने, पारिवारिक सम्बन्धलाई आत्मीय बनाउने र आफ्नो आत्मबल तथा पहिचानलाई अनुभूति गर्ने अवसर पनि हो । त्यसैले तीजलाई केवल एउटा पर्वका रूपमा होइन, पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको हाम्रो सामाजिक स्मृति, सांस्कृतिक पहिचान र जीवनदर्शनका रूपमा बुझ्नु आवश्यक छ । हरितालिका तीजको पौराणिक कथा देवी पार्वतीको तपस्या, दृढ संकल्प र भगवान शिवप्रतिको अटल समर्पणसँग जोडिएको छ । पौराणिक परम्पराअनुस...

-अच्युतकृष्ण शरण- आज बाको मुख हेर्ने दिन .... धेरै सन्तानले आज बाबुको अनुहार हेर्लान्, मिठाई खुवाउलान्, नयाँ कपडा फेरिदेलान् र खुट्टा ढोगेर आशीर्वाद लेलान् । सामाजिक सञ्जालमा बाबुसँगको मुस्कुराउँदो तस्बिर पोस्ट गर्दै प्रेम, सम्मान र कृतज्ञताका शब्दहरू पनि पोखिएलान् । तर, यो पर्व मनाउँदै गर्दा आज हामीले आफैसँग एउटा असहज र गम्भीर प्रश्नको जवाफ माग्नुपर्ने समय आएको छ । हामीले बाको अनुहार मात्र हेरिरहेका छौँ ? कि उहाँको जीवन पनि पढिरहेका छौँ ? के हामीले उहाँका आँखामा कहिल्यै श्रद्धा र भावपुर्वक ध्यान दिएर हेरेका छौँ ? त्यहाँ हामीलाई पढाउन, बढाउन, हुर्काउन र हाम्रा सपना पूरा गराउन आफ्ना कयौँ सपना र इच्छाको तिलाञ्जली दिँदै बिताएका दशकौँको संघर्ष लुकेको छ । हाम्रो भविष्यका लागि उहाँले बगाएको रगत र पसिना, सहनुभएको अभाव र भोग्नुभएको पीडा छ । के हामीले कहिल्यै यसको महसुस गरेका छौँ ...

-टीका पौडेल (इरी, कोलोराडो)- नेपालको जेनजी आन्दोलनलाई केवल सामाजिक सञ्जालमाथिको प्रतिबन्धविरुद्ध भएको युवाको प्रदर्शनका रूपमा बुझ्नु अपूर्ण हुन्छ। यो आन्दोलन लामो समयदेखि नेपाली समाजमा बढ्दै आएको राजनीतिक निराशा, भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, अवसरको असमानता, राजनीतिक संरक्षणवाद र पुरानो नेतृत्वप्रतिको अविश्वासको सामूहिक अभिव्यक्ति थियो। सामाजिक सञ्जालमाथिको प्रतिबन्ध तत्कालीन चिंगारी बने पनि त्यसले भित्रभित्रै सञ्चित असन्तुष्टिलाई सडकमा ल्याइदियो। आन्दोलन देशभर फैलिँदै गएपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिनुपर्ने अवस्था सिर्जना भयो। यस आन्दोलनको पहिलो महत्वपूर्ण पक्ष राजनीतिक पुस्तान्तरणको संकेत हो। लामो समयदेखि नेपालको राजनीति केही स्थापित नेताहरू र परम्परागत राजनीतिक दलको वरिपरि घुम्दै आएको थियो। तर जेनजी पुस्ताले आफूलाई केवल मतदाता होइन, राज्य सञ्चालन र राजनीतिक निर्णय प्...

गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) को ११औँ एसिया प्यासिफिक क्षेत्रीय सम्मेलन “आरोहण २०२६ – Rising Together, Leading Forward” चीनको ग्वाङझाउमा १४ देखि १६ अगस्ट २०२६ सम्म सम्पन्न भयो। सम्मेलनको उद्घघाटन समारोहमा प्रतिनिधिसभाका विपक्षी दलका नेता तथा नेपाली कांग्रेसका संसदीय दलका नेता माननीय भीष्मराज आङ्देम्बे प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुभएको थियो। विशेष अतिथिका रूपमा माननीय बासना थापा, (नेपाली कांग्रेस प्रमुख सचेतक) माननीय ऐनबहादुर महर, (नेकपा (एमाले) प्रमुख सचेतक) माननीय युवराज दुलाल, (नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी प्रमुख सचेतक) माननीय आरेन राई, (श्रम संस्कृति पार्टी प्रमुख सचेतक) माननीय खुश्बू ओली, (राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी प्रमुख सचेतक) माननीय मनिष झा, (राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी) माननीय जगदीश खरेल, (सांसद तथा पूर्वमन्त्री) माननीय सोम शर्मा, (राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी) माननीय खगेन्द्र सुन...

-प्रेमचन्द्र झा- देशको अवस्था केवल आर्थिक वृद्धिदर, विदेशी मुद्रा सञ्चिति वा बजेट खर्चको प्रतिशतले मात्र मापन हुँदैन। कुनै पनि राष्ट्रको वास्तविक अवस्था त्यहाँका नागरिकले आफ्नो दैनिक जीवनमा भोगिरहेका कठिनाइले निर्धारण गर्छ। जब एउटा बिरामी उपचारका लागि अस्पताल पुग्दा औषधिभन्दा पहिले घण्टौँ लाइनमा उभिन बाध्य हुन्छ, एउटा युवाले पासपोर्ट बनाउन दिनौँसम्म पालो कुर्नुपर्छ, एउटा गृहिणी ग्यासको अभावमा चिन्तित हुन्छिन्, किसानले मल नपाएर खेत बाँझै राख्नुपर्छ, सिँचाइ नपाएर बाली सुक्छ, बत्ती पटक–पटक जाने समस्याले उद्योगदेखि घरपरिवारसम्म प्रभावित हुन्छन्, सुकुम्बासी आफ्नो बसोबासको भविष्यबारे अन्योलमा बाँचिरहेका हुन्छन्, विद्यालय शिक्षा दिनप्रतिदिन महँगो बन्दै जान्छ र प्रत्येक महिनाको विद्युत् महसुलले परिवारको बजेट हल्लाइदिन्छ भने त्यस्तो अवस्थालाई सामान्य भन्न सकिँदैन। यही यथार्थ नेपाली जनताले वर्षौँद...