पितृस्मरण : सोह्रश्राद्धदेखि विश्वसभ्यताका विविध स्मृति-संस्कृतिसम्म
- लक्ष्मण आचार्य-
१. पृष्ठभूमि : सोह्रश्राद्ध र पितृचेतनाको सांस्कृतिक दर्शन
अहिले आश्विन कृष्णपक्षको आगमनसँगै नेपाली हिन्दु समाजमा सोह्रश्राद्धको पितृ स्मरण गर्ने कार्य भइरहेको छ । सोह्र श्राद्धमा वर्षभरि आफ्नो दैनन्दिन जीवनमा व्यस्त मानिसहरू पितृपक्षको आगमनसँगै आफ्ना दिवङ्गत माता–पिता, हजुरबा–हजुरआमा तथा दिवङ्गत पुर्खाहरूको स्मरण गर्दै श्राद्ध, तर्पण र पिण्डदानमा संलग्न भइरहेका छन् । हिन्दु धार्मिक मान्यताअनुसार सोह्र श्राद्धमा पितृपक्ष पितृप्रति श्रद्धा, कृतज्ञता र उत्तरदायित्व व्यक्त गर्ने गरिन्छ । कुश, तिल, जल, अन्न र पिण्डको अर्पणमार्फत दिवङ्गत आत्माको शान्ति र मोक्षको कामना गरिन्छ। कतिपय परिवारले ब्राह्मण भोजन, दान तथा परोपकारी कार्यलाई पनि यसैको अभिन्न अङ्ग बनाउँछन्।
तर पितृस्मरणको यो परम्परा हिन्दु धर्म वा पूर्वीय सभ्यतामा मात्र सीमित छैन। विश्वका विभिन्न भूगोल, धर्म र संस्कृ...
